Βασίλης Κορκίδης: «Έχουμε χρέος να διαφυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού τη ναυτιλία και το ανθρώπινο δυναμικό της»

Στην έρευνα του mononews για το αφιέρωμα «Ποσειδώνια 2026», εφοπλιστές και παράγοντες της ελληνικής ναυτιλίας απαντούν σε 2 κρίσιμα ερωτήματα: τι ζητάνε από την Πολιτεία για την ενίσχυση της Ελληνικής Ναυτιλίας και τις εκτιμήσεις τους για τις γεωστρατηγικές εξελίξεις.

Στο πλαίσιο της έρευνας, ο Βασίλης Κορκίδης, Πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιά, απαντά στο mononews:

1. Τι περιμένετε από την κυβέρνηση και την Πολιτεία για την βελτίωση του θεσμικού πλαισίου της ελληνικής ναυτιλίας;

Οι συζητήσεις για την βελτίωση του θεσμικού πλαισίου της ελληνικής ναυτιλίας, μεταξύ των φορέων της ναυτιλίας, προεξάρχουσας της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών και των συναρμόδιων υπουργείων είναι συνεχείς. Η ναυτιλία δεν είναι μια έννοια «στατική» και δεν μπορεί να είναι, καθώς υπεισέρχονται ευμετάβλητες παράμετροι, που λειτουργούν καθοριστικά για το παγκόσμιο εμπόριο, οι οποίες πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη τις δεδομένες χρονικές συγκυρίες. Καθώς η ελληνική ναυτιλία, η ναυτιλία των Ελλήνων είναι πολύ σοβαρή υπόθεση, «επιδερμικές προσεγγίσεις» για τη διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου θα ήταν ενδεχομένως επικίνδυνες, λαμβανομένου υπόψη του ρόλου της ναυτιλίας μας στην εθνική οικονομία, αλλά και στην ευρωπαϊκή οικονομία, η ανταγωνιστικότητα της οποίας στο παγκόσμιο εμπορικό γίγνεσθαι συναρτάται με την ναυτιλία μας.

Επί της ουσίας είναι προφανές ότι απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση του σοβαρότατου και λεπτότατου αυτού θέματος, λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων, όπως προανέφερα, που υπεισέρχονται στη συζήτηση. Ο εξορθολογισμός των διαδικασιών και η απλοποίησή τους, σε συσχετισμό με τον ψηφιακό μετασχηματισμό είναι προφανές ότι, θα προσδώσει νέα δυναμική στην ανταγωνιστικότητα, έναντι των πλαισίων που σήμερα αξιοποιεί ο ανταγωνισμός, στόχος του οποίου είναι να υπερκεράσει την δυναμική που υπάρχει στη χώρα ως προς τη ναυτιλία, πριν αυτή αφεθεί με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Η επένδυση στους νέους και ο εκσυγχρονισμός του πλαισίου είναι κρίσιμα για τη διατήρηση της ηγετικής θέσης της ελληνικής ναυτιλίας. Και πρέπει να προσέξουμε πολύ.

Ως χώρα με μακραίωνη ναυτική παράδοση, έχουμε χρέος να διαφυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού τη ναυτιλία μας και το ανθρώπινο δυναμικό της. Παράλληλα, οφείλουμε να καλλιεργήσουμε τη ναυτική συνείδηση, ώστε να διατηρηθεί η πολύτιμη τεχνογνωσία και να αναδειχθεί ευρύτερα η συμβολή της στο οικονομικό γίγνεσθαι και στη διεθνή ισχύ της χώρας.

Απαιτείται, ωστόσο, ιδιαίτερη προσοχή. Οι νέοι δεν αδιαφορούν. Αναζητούν όραμα. Και εμείς οφείλουμε να τους το παρουσιάσουμε με τρόπο σύγχρονο, ειλικρινή και πειστικό. Παρά τις σημαντικές προσπάθειες, που έχουν καταβληθεί για την προσέλκυση νέων στο ναυτικό επάγγελμα, δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί εκείνος ο συνδυασμός προτάσεων και εικόνων, που θα αγγίξει ουσιαστικά τον παλμό της κοινωνίας και των νέων ανθρώπων.

Η εμμονή σε «ξύλινη γλώσσα» και γενικόλογες διατυπώσεις λειτουργεί αποτρεπτικά. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτυπώνουν σε έναν βαθμό τις τάσεις και τις προσδοκίες των νέων, δεν αρκούν όμως από μόνα τους για τη χάραξη αποτελεσματικής πολιτικής. Το όραμα που προβάλλουμε οφείλει να είναι ρεαλιστικό και ουσιαστικό. Οι νέοι δεν κινητοποιούνται από στατιστικά στοιχεία και κατατάξεις, αλλά από απτά κίνητρα, προοπτικές, ασφάλεια, γρήγορη επαγγελματική εξέλιξη και ποιότητα ζωής σε συνάρτηση με ικανοποιητικές οικονομικές απολαβές.

Σε αυτό το πλαίσιο, απαιτείται μια νέα προσέγγιση. Χωρίς ωραιοποιήσεις, χωρίς περιστροφές, με σαφήνεια και ειλικρίνεια. Ο χρόνος είναι περιορισμένος και οι ανάγκες πιεστικές. Η παγκόσμια ναυτιλία αντιμετωπίζει ήδη έλλειμμα άνω των 80.000 αξιωματικών, ικανών να διαχειριστούν τα σύγχρονα ψηφιακά συστήματα και τις τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης. Αντίστοιχα, κενά καταγράφονται στη μεταποίηση, στις θαλάσσιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στη ναυπηγική και στον θαλάσσιο τουρισμό.

Η ηγετική θέση της Ελλάδας στη ναυτιλία, σε συνδυασμό με την πλούσια ναυτική της κληρονομιά, αποτελεί πολύτιμο κεφάλαιο τεχνογνωσίας, ικανό να στηρίξει τη μετάβαση σε μια πιο καινοτόμο, βιώσιμη και ανταγωνιστική γαλάζια οικονομία. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, είναι απαραίτητη η ενεργός συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, ως κινητήριας δύναμης επενδύσεων, καινοτομίας και δημιουργίας θέσεων εργασίας. Καθοριστικής σημασίας είναι, όπως προανέφερα, και η ενημέρωση των νέων για τις πραγματικές δυνατότητες επαγγελματικής ανέλιξης στη ναυτιλία, τόσο στη θάλασσα όσο και στη στεριά, με γνώμονα τον «χρυσό κανόνα», ότι για κάθε θέση στη θάλασσα δημιουργούνται δύο στη στεριά. Το σύνολο του ναυτιλιακού οικοσυστήματος, ναυτιλία, ναυπηγεία, επιχειρήσεις και συναφείς δραστηριότητες, χρειάζεται και θα συνεχίσει να χρειάζεται εξειδικευμένα στελέχη. Ο Πειραιάς συμβάλλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της απασχόλησης μέσω των θαλάσσιων μεταφορών, των logistics και της ναυτιλιακής επιχειρηματικότητας, αποδεικνύοντας διαχρονικά την ανθεκτικότητά του. Κάνει «πράξη» αυτό που ονομάζεται «γαλάζια οικονομία».

Η ανάπτυξη στηρίζεται στους ανθρώπους και πρωτίστως, στους νέους. Αν δεν επενδύσουμε σε αυτούς, τα οράματα για πράσινη μετάβαση, γαλάζια οικονομία και ψηφιακή καινοτομία θα παραμείνουν θεωρητικά σχήματα. Πάνω απ’ όλα, όμως, θα τεθεί σε κίνδυνο η διατήρηση της ισχύος της ελληνικής ναυτιλίας, λόγω έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού.

Έκανα λόγο για ολιστική προσέγγιση στη συζήτηση για το θεσμικό πλαίσιο. Και υπενθυμίζω ότι, η «γαλάζια οικονομία» εμπεριέχει την ψηφιοποίηση, την πράσινη μετάβαση και τον ναυπηγικό τομέα με το cluster που τον περιβάλει αλλά και το θαλάσσιο τουρισμό. Ο ναυπηγικός κλάδος πρέπει να ξαναγίνει πυλώνας της ελληνόκτητης ναυτιλίας και η «πράσινη μετάβαση» με την ψηφιοποίηση να γίνουν τα «οχήματα», που θα στηρίξουν την ανάπτυξη, θα ανοίξουν ορίζοντες για τους νέους και θα ισχυροποιήσουν, όχι μόνο τη ναυτιλία μας, αλλά και τον Πειραιά ως παγκόσμιο ναυτιλιακό κέντρο. Οι συζητήσεις, λοιπόν, που πρέπει να εξελιχθούν πολλές και το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς έχει δηλώσει ότι, θα συμβάλει στην προσπάθεια, ώστε στον Πειραιά να μην χτυπά μόνο η καρδιά της ναυτιλίας των Ελλήνων, αλλά και να λειτουργεί το μυαλό, ο εγκέφαλος, για την παγκόσμια ναυτιλία. Άλλωστε, η ναυτιλία δεν λειτουργεί πλέον στο περιθώριο, αλλά στο επίκεντρο των παγκόσμιων εξελίξεων.

2. Ποια είναι η πρόβλεψη σας για τις γεωπολιτικές εξελίξεις και πόσο θα επηρεάσουν τον κλάδο σας, την ελληνική και παγκόσμια ναυτιλία;

Η Μαύρη Θάλασσα με τη σύρραξη Ρωσίας- Ουκρανίας, η Ερυθρά Θάλασσα και η Διώρυγα του Σουέζ με τους Χούθι και τα Στενά Ορμούζ με τη σύρραξη ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν είναι γεγονότα, που άλλαξαν «σταθερές» δεκαετιών, αλλά και φιλοσοφίες, που διέτρεχαν την εφοδιαστική και τα logistics. Όλα αυτά, όπως και η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή επέφεραν άμεσες και πολυεπίπεδες επιπτώσεις στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και, κατ’ επέκταση, στο παγκόσμιο εμπόριο. Όσον αφορά στην κρίση στη Μ. Ανατολή, που αποτελεί και το επίκεντρο ενός ζητήματος εξαιρετικής επικαιρότητας, για τις επιπτώσεις της γεωπολιτικής κρίσης στη παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και το διεθνές εμπόριο, οφείλουμε να παρατηρήσουμε ότι, δεν είναι τοπικό φαινόμενο και λειτουργεί ως “σοκ” στο παγκόσμιο σύστημα εμπορίου. Επηρεάζει τα πάντα. Από την τιμή της βενζίνης μέχρι τη διαθεσιμότητα προϊόντων στα ράφια. Η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί ένα απομονωμένο περιφερειακό φαινόμενο, αλλά έναν κρίσιμο παράγοντα αποσταθεροποίησης του παγκόσμιου εμπορίου και της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η περιοχή λειτουργεί ως κομβικός ενεργειακός και εμπορικός διάδρομος, με στρατηγικά σημεία, όπως το Στενό του Ορμούζ και η Διώρυγα του Σουέζ να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διακίνηση αγαθών και ενεργειακών πόρων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Κάθε διαταραχή στη λειτουργία αυτών των θαλάσσιων αρτηριών έχει άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς ροές εμπορίου. Οι εντάσεις και οι συγκρούσεις οδηγούν σε αυξημένους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα, γεγονός που αναγκάζει πολλές ναυτιλιακές εταιρείες να αναπροσαρμόζουν τις διαδρομές τους, επιλέγοντας συχνά μακρύτερες και πιο δαπανηρές οδούς. Αυτό συνεπάγεται καθυστερήσεις στις παραδόσεις, αύξηση του κόστους μεταφοράς και τελικά επιβάρυνση των τελικών τιμών για καταναλωτές και επιχειρήσεις. Παράλληλα, οι αλυσίδες εφοδιασμού, που τα τελευταία χρόνια βασίζονται σε μοντέλα ταχείας και ακριβούς παράδοσης, αποδεικνύονται ιδιαίτερα ευάλωτες σε τέτοιου είδους εξωτερικά σοκ. Ιδιαίτερα έντονες είναι οι επιπτώσεις στον ενεργειακό τομέα, καθώς η Μέση Ανατολή παραμένει βασικός προμηθευτής πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η αβεβαιότητα και οι πιθανοί περιορισμοί στην προσφορά οδηγούν σε αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, οι οποίες μετακυλίονται σε όλο το φάσμα της οικονομικής δραστηριότητας, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και μειώνοντας την αγοραστική δύναμη. Σε αυτό το περιβάλλον, το παγκόσμιο εμπόριο υφίσταται, όχι μόνο ποσοτικές μειώσεις, αλλά και ποιοτικές μεταβολές. Παρατηρείται αναδιάταξη εμπορικών διαδρομών, αναζήτηση νέων προμηθευτών και ενίσχυση στρατηγικών όπως το nearshoring και το friend-shoring, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από γεωπολιτικά ασταθείς περιοχές. Ταυτόχρονα, κράτη και επιχειρήσεις επενδύουν περισσότερο σε αποθέματα ασφαλείας και σε εναλλακτικές υποδομές μεταφοράς. Το είδαμε άλλωστε και την περίοδο του COVID19. Συνολικά, η κρίση στη Μέση Ανατολή αναδεικνύει τα δομικά όρια της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας και την ανάγκη για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις εφοδιαστικές αλυσίδες.