Διονύσης Θεοδωράτος: «Πρώτη και βασική προτεραιότητα είναι η διαμόρφωση ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου για την ακτοπλοΐα»

Στην έρευνα του mononews για το αφιέρωμα «Ποσειδώνια 2026», εφοπλιστές και παράγοντες της ελληνικής ναυτιλίας απαντούν σε 2 κρίσιμα ερωτήματα: τι ζητάνε από την Πολιτεία για την ενίσχυση της Ελληνικής Ναυτιλίας και τις εκτιμήσεις τους για τις γεωστρατηγικές εξελίξεις.

Στο πλαίσιο της έρευνας, o Διονύσης Θεοδωράτος, Πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας, απαντά στο mononews τα εξής:

1. Τι περιμένετε από την κυβέρνηση και την Πολιτεία για τη βελτίωση του θεσμικού πλαισίου της ελληνικής ναυτιλίας;

Η πράσινη μετάβαση και η ανανέωση του στόλου συνθέτουν τη μεγαλύτερη δομική πρόκληση που αντιμετωπίζει σήμερα η ελληνική ακτοπλοΐα. Για να μπορέσει ο κλάδος να ανταποκριθεί με επιτυχία στις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις, διατηρώντας παράλληλα τη συνδεσιμότητα των νησιών και την ανταγωνιστικότητα της χώρας, απαιτείται ένα σταθερό, σύγχρονο και ουσιαστικά υποστηρικτικό θεσμικό πλαίσιο.

Πρώτη και βασική προτεραιότητα είναι η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου για την ακτοπλοΐα, το οποίο θα αναγνωρίζει τον στρατηγικό της ρόλο ως υπηρεσία γενικού ενδιαφέροντος. Το σχέδιο αυτό οφείλει να υιοθετεί μηχανισμούς εξισορρόπησης της ασύμμετρης εποχικότητας του κλάδου, διασφαλίζοντας την απρόσκοπτη συνέχεια των παρεχόμενων υπηρεσιών ακόμη και κατά τους μη προνομιακούς μήνες.

Η ετήσια λειτουργία της ακτοπλοΐας δεν αποτελεί απλώς έναν επιχειρηματικό κλάδο, αλλά βασικό πυλώνα της κοινωνικής συνοχής, της νησιωτικότητας, του τουρισμού και της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας.

Έχοντας ήδη καταθέσει τις προτάσεις μας, αναμένουμε πλέον από την Πολιτεία μια άμεση μεταρρύθμιση, η οποία θα ευθυγραμμίσει το θεσμικό πλαίσιο της ακτοπλοΐας στα σύγχρονα ευρωπαϊκά πρότυπα – κεκτημένα και τις προκλήσεις της εποχής μας. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός σταθερού και λειτουργικού περιβάλλοντος, ικανού να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά μας και να εγγυηθεί τη βιωσιμότητα, καθώς και την ανάπτυξη της νησιωτικής και της εθνικής μας οικονομίας.

Προς αυτή την κατεύθυνση, ζητούμε τη θεσμοθέτηση αυστηρών προθεσμιών στις διαδικασίες δρομολόγησης και την οριστικοποίηση των δρομολογίων αρκετά πριν τη θερινή περίοδο.

Παράλληλα, το υποχρεωτικό άνοιγμα των εμπορικών πλάνων, τη διάθεση των εισιτηρίων σε συγκεκριμένο χρόνο διασφαλίζει την ενημέρωση του κοινού, ενώ ο όρος «συγκοινωνιακή ανάγκη» είναι επιβεβλημένο να διευρυνθεί ενσωματώνοντας σύγχρονα ποιοτικά, ηλικιακά και περιβαλλοντικά κριτήρια.

Τέλος, στον πυλώνα της ψηφιακής μετάβασης, αναμένουμε την επιτάχυνση του e-Ναυτολογίου- ΝΑΤ

Ταυτόχρονα, η ενίσχυση της επιχειρηματικής βιωσιμότητας προϋποθέτει ένα ισότιμο, σταθερό και ανταγωνιστικό περιβάλλον. Η ελληνική ακτοπλοΐα οφείλει να ευθυγραμμιστεί με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, μέσα από τη μείωση και το ενιαίο του ΦΠΑ στα ναύλα επιβατών και οχημάτων, την ελάφρυνση του εργασιακού κόστους μέσω της επιδότησης των εργοδοτικών εισφορών και την εκχώρηση των μισθωμάτων άγονων γραμμών έως 100%, με τη διασφάλιση της προηγούμενης καταβολής των μισθών και εισφορών προς τους ναυτικούς. Προς την κατεύθυνση αυτή, αποτελεί θετική και καθοριστική κυβερνητική επιλογή η αποζημίωση των υποχρεωτικών κοινωνικών εκπτώσεων, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως βάση για τη διεύρυνση της στήριξης και σε επιπλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η συγχρηματοδότηση των μεγάλων επενδύσεων που απαιτούνται για την πράσινη ανανέωση του στόλου. Το κόστος ναυπήγησης νέων πλοίων με καθαρότερες τεχνολογίες είναι σημαντικά υψηλότερο, ενώ οι διαθέσιμες τεχνολογικές λύσεις και τα εναλλακτικά καύσιμα βρίσκονται ακόμη σε στάδιο εξέλιξης.

Για τον λόγο αυτό, η Ελλάδα οφείλει να αξιοποιήσει στο έπακρο τους ευρωπαϊκούς πόρους, όπως αυτούς των Ταμείων της Πράσινης Συμφωνίας και άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων. Παράλληλα, είναι κρίσιμο τα έσοδα που προκύπτουν από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) θα πρέπει να έχουν ανταποδοτικό χαρακτήρα και να επανεπενδύονται στον κλάδο για να στηριχθούν έμπρακτα οι απαραίτητες επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό της ακτοπλοΐας.

Εξίσου κρίσιμη είναι η ανάπτυξη σύγχρονων λιμενικών υποδομών. Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς λιμένες που να διαθέτουν ηλεκτροδότηση από ξηράς, υποδομές εναλλακτικών καυσίμων και προηγμένες ενεργειακές υπηρεσίες.

Τέλος, η επιτάχυνση της ψηφιοποίησης και ο εκσυγχρονισμός των διοικητικών διαδικασιών θα αναβαθμίσουν τη λειτουργική αποτελεσματικότητα των ακτοπλοϊκών επιχειρήσεων και την ποιότητα πρόσβασης και εξυπηρέτησης του επιβατικού κοινού.

Η ελληνική ακτοπλοΐα είναι έτοιμη να επενδύσει και να προσαρμοστεί. Αυτό που απαιτείται είναι μια μακροπρόθεσμη, συνεκτική και ρεαλιστική πολιτική, η οποία θα επιτρέψει στον κλάδο να συνεχίσει να στηρίζει σε ετήσια διασυνδεσιμότητα τη νησιωτική Ελλάδα, την οικονομία και τον τουρισμό, με όρους βιωσιμότητας, και διεθνούς ανταγωνιστικότητας.

2. Ποια είναι η πρόβλεψή σας για τις γεωπολιτικές εξελίξεις και πόσο θα επηρεάσουν τον κλάδο σας, την ελληνική και παγκόσμια ναυτιλία;

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις και η ενεργειακή κρίση θα συνεχίσουν να αποτελούν τους σημαντικότερους παράγοντες αβεβαιότητας για τη ναυτιλία. Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή, οι συγκρούσεις σε στρατηγικά περάσματα όπως η Ερυθρά Θάλασσα και τα Στενά του Ορμούζ, οι κυρώσεις και οι ανακατατάξεις στο παγκόσμιο εμπόριο επηρεάζουν άμεσα το κόστος λειτουργίας και τη δομή των θαλάσσιων μεταφορών.

Για την ακτοπλοΐα, ο αντίκτυπος είναι ιδιαίτερα έντονος, καθώς πρόκειται για έναν κλάδο με υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις. Το κόστος των καυσίμων αντιπροσωπεύει πλέον περίπου το 50% έως 55% των συνολικών λειτουργικών δαπανών ενός πλοίου. Σε έναν τομέα με έντονη εποχικότητα, οι απότομες διακυμάνσεις στις τιμές της ενέργειας δημιουργούν σοβαρές πιέσεις στη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων και περαιτέρω στη διατήρηση ενός αξιόπιστου ακτοπλοϊκού δικτύου.

Η διαχείριση αυτής της πραγματικότητας θα πρέπει να στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες. Πρώτον, στην επιχειρησιακή προσαρμοστικότητα, μέσω της βελτιστοποίησης των δρομολογίων χωρίς καμία έκπτωση στη συχνότητα και στην ποιότητα των υπηρεσιών προς τα νησιά. Δεύτερον, στην ορθολογική διαχείριση του κόστους, με στόχο την προστασία των νησιωτών και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού τουρισμού. Και τρίτον, στην επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης, η οποία πλέον δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση αλλά και στρατηγικό εργαλείο οικονομικής ανθεκτικότητας.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι γεωπολιτικές κρίσεις ενδέχεται να συνεχίσουν να προκαλούν ανακατατάξεις στις εμπορικές ροές, αύξηση των αποστάσεων μεταφοράς, μεταβολές στα ναύλα, στις επιβατικές μεταφορές και στις τουριστικές ροές. Παράλληλα, ενισχύουν τη σημασία της ευελιξίας και της προσαρμοστικότητας, χαρακτηριστικά που διαχρονικά διακρίνουν την ελληνική ναυτιλία.

Η ελληνική ναυτιλία όπως και η ακτοπλοΐα διαθέτουν την εμπειρία, την τεχνογνωσία και την ανθεκτικότητα να ανταποκριθούν αποτελεσματικά. Μόνο με στρατηγικό σχεδιασμό, συνεργασία με την Πολιτεία και στοχευμένες επενδύσεις, ο κλάδος μπορεί όχι μόνο να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις, αλλά και να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που αναδύονται στη νέα διεθνή πραγματικότητα.