Ντοκιμαντέρ «Στο χιλιοστό»: Το παρασκήνιο της συμφωνίας-γέφυρα και το χάος στις διαπραγματεύσεις του 2015

Νέες αποκαλύψεις για το παρασκήνιο των δραματικών διαπραγματεύσεων της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ με τους θεσμούς το 2015 φέρνει στο φως το τρίτο ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ «Στο χιλιοστό», των Ελένης Βαρβιτσιώτη και Βικτωρίας Δενδρινού.

Σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ, μετά τη συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου, τη λεγόμενη «συμφωνία-γέφυρα, η τότε κυβέρνηση θεωρούσε ότι είχε διασφαλίσει και χρηματοδότηση για τη χώρα. Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, δεν υπήρχε τέτοια προοπτική. Ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας διαβεβαίωνε δημόσια ότι όσοι προεξοφλούσαν ένα τρίτο μνημόνιο θα διαψεύδονταν.

Από την άλλη πλευρά, ο τότε επικεφαλής του Eurogroup, Τόμας Βίζερ, ένας από τους πλέον κομβικούς τεχνοκράτες της Ευρωζώνης, εμφανίζεται να εκφράζει την ελπίδα ότι η ελληνική κυβέρνηση είχε ήδη αντιληφθεί πως θα οδηγούνταν αναπόφευκτα σε νέο πρόγραμμα στήριξης, το οποίο θα ενσωμάτωνε τις υποχρεώσεις της χώρας απέναντι στους πιστωτές.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μαρτυρίες της Ζωής Κωνσταντοπούλου, η οποία αναφέρει ότι όταν διάβασε το κείμενο της συμφωνίας της 20ής Φεβρουαρίου αισθάνθηκε έντονη ανησυχία, θεωρώντας ότι παραβίαζε τις προεκλογικές δεσμεύσεις του ΣΥΡΙΖΑ.

Όπως λέει, συναντήθηκε άμεσα με τον Αλέξη Τσίπρα και του είπε ξεκάθαρα πως επρόκειτο ουσιαστικά για «τρίτο μνημόνιο», με τον τότε πρωθυπουργό να της απαντά: «Μη λες τέτοιες λέξεις». Παράλληλα, περιγράφει με ειρωνική διάθεση συνομιλία του Τσίπρα με τον τότε ηγέτη των Podemos, κατά την οποία υποστήριζε ότι η κατάσταση «δεν είναι άσπρο ή μαύρο, αλλά γκρι».

Την ίδια περίοδο, ελληνικά μέσα ενημέρωσης αλλά και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υπογράμμιζαν ότι η συμφωνία-γέφυρα δεν προέβλεπε καμία νέα χρηματοδότηση προς την Ελλάδα, κάτι που είχε καταστήσει σαφές και ο τότε πρόεδρος του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ.

Ο Νίκος Παππάς παραδέχεται σήμερα ότι στην κυβέρνηση υπήρχε η εκτίμηση πως η παράταση της συμφωνίας θα συνοδευόταν και από χρηματοδοτική στήριξη. Όπως σημειώνει, εκείνη τη στιγμή έγινε αντιληπτό ότι οι δανειστές ήταν αποφασισμένοι να ασκήσουν ασφυκτική πίεση μέσω του περιορισμού της ρευστότητας.

Αξιωματούχοι που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις εκτιμούν ότι πολλά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκαν απροετοίμαστα μπροστά στην πραγματικότητα της διακυβέρνησης. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, υπήρχε έντονη εστίαση ακόμη και σε συμβολικά ζητήματα, όπως η κατάργηση του όρου «τρόικα».

«Απλώς αλλάξαμε τις λέξεις. Από “τρόικα” το κάναμε “θεσμοί”. Δεν είναι και κάτι για να πανηγυρίζεις», σχολιάζει σκωπτικά ο Παναγιώτης Λαφαζάνης.

Το ντοκιμαντέρ περιγράφει επίσης το κλίμα αποδιοργάνωσης που επικρατούσε στις διαπραγματεύσεις, τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στην Αθήνα. Επειδή είχε ληφθεί πολιτική απόφαση να μην εμφανίζονται οι εκπρόσωποι της τρόικας στα υπουργεία, οι επαφές μεταφέρονταν σε ξενοδοχεία και πρόχειρους χώρους συσκέψεων, όπως το Hilton.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και Έλληνες υπηρεσιακοί παράγοντες κάνουν λόγο για μια διαδικασία χωρίς σαφές πλαίσιο, χωρίς συντονισμό και συχνά χωρίς συγκεκριμένη στρατηγική.

Κοστέλο: Ήταν πολύ χαοτικό και καθόλου παραγωγικό

«Στο ΔΝΤ και στην Κομισιόν ανησυχούσαμε όλο και περισσότερο αλλά στην άλλη πλευρά δεν επικρατούσε η αίσθηση του επείγοντος» περιγράφει ο Ντεκλάν Κοστέλο και αφηγείται: «Στις Βρυξέλλες είχαμε συναντήσεις είτε δεν θα εμφανίζονταν είτε θα τις ανέβαλαν επ’ αόριστον. Οι συνεδριάσεις θα ξεκινούσαν ίσως στη 1 ή στις 4, δεν ξέραμε πότε. Δεν υπήρχε δομή, δεν κρατούνταν πρακτικά και θα τελείωναν στις 11 ή στις 12 χωρίς αποτέλεσμα. Ήταν πολύ χαοτικό και καθόλου παραγωγικό».

Γιούνκερ: «Οι εκπρόσωποί μας στην Ελλάδα απειλούνταν πολύ συχνά»

Ήταν τέτοιο το κλίμα που ο Γιούνκερ δηλώνει: «Δεν επέτρεπαν στους αξιωματούχους μου να πάνε στην Ελλάδα και απειλούνταν πολύ συχνά». Στην εκπομπή αποκαλύπτεται πως ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ είπε στον Τσίπρα: «Να προσέχεις τους ανθρώπους μου είναι δικοί μου, προσπαθούν αν βοηθήσουν. Δεν πρέπει να πάθουν κάτι! Να τους φέρεστε καλά και να τους προστατεύετε δεν είναι εχθροί».

Ο Κοστέλο περιγράφει και κάτι άλλο, πιο ανησυχητικό: «Η ελληνική πλευρά όχι μόνο δεν είχε διαβάσει το μνημόνιο αλλά απέρριπταν τις δεσμεύσεις του χωρίς πραγματικά να ξέρουν τι σημαίνουν» .

«Οι διαπραγματεύσεις ήταν χαοτικές θύμιζαν συζήτηση σε σεμινάριο ή σε ακαδημαϊκό μάθημα» λέει ακόμη. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου συνηγορεί και επαυξάνει: «Δεν νομίζω ότι υπήρχε στρατηγική. Υπήρχε μια εντελώς τυχάρπαστη αντιμετώπιση, πήγαινε ο ΥΠΟΙΚ μόνος του χωρίς επιτελείο». Κάτι που επιβεβαιώνει και η Σταυρούλα Μηλιάκου, τότε διευθύντρια προϋπολογισμού.

Δείτε αποσπάσματα από το τρίτο επεισόδιο του ντοκιμαντέρ:

Ζ. Κωνσταντοπούλου: «Ο Τσίπρας έλεγε για τη συμφωνία “δεν είναι μαύρο, δεν είναι άσπρο, είναι γκρι”»

Τ.Βίζερ: Στα μέλη της κυβέρνησης δεν άρεσε η λέξη «τρόικα» – Π.Λαφαζάνης: «Τρόικα-θεσμοί» ήταν το ίδιο

Ν. Κοστέλο: «Φαινόταν να υπάρχει έντονη δυσπιστία μεταξύ νέας διοίκησης και δημοσίων υπαλλήλων της»

Τ. Βίζερ: «Σε συνάντηση με την Α. Μέρκελ, καλύτερα να πας διαβασμένος»

Ν. Μάγιερ Λάντρουτ: «Το επίπεδο γνώσεων της Α. Μέρκελ για την Ελλάδα ήταν άριστο»

Ζ. Κωνσταντοπούλου: «Η συνάντηση που κάναμε όταν επέστρεφαν από τη Γερμανία ήταν ένα σοκ»

Π. Σπίγκελ: ‘Όταν έβλεπες τις προτάσεις του Βαρουφάκη έδειχναν πως δεν είναι σοβαρός»