Βαθιές πληγές στην κυβέρνηση, αλλά και προσωπικά στον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, αφήνει η παραίτηση – αποπομπή του Μακάριου Λαζαρίδη. Ενας από τους πλέον στενούς συνεργάτες του, από την εποχή πριν γίνει αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας, εξαναγκάζεται σε παραίτηση, κάτι που βεβαίως δημιουργεί πολιτικά τραύματα.

Όχι γιατί παίρνει κόκκινη κάρτα ένας υφυπουργός, που στο κάτω – κάτω δεν είχε προλάβει να δείξει δείγματα γραφής και δεν είχε και κάποιο σοβαρό χαρτοφυλάκιο. Αλλά γιατί η υπόθεση του Λαζαρίδη αφέθηκε να «τραβιέται» για πολλές ημέρες, προκαλώντας μεγάλη ζημιά στην εικόνα της κυβέρνησης και της Νέας Δημοκρατίας.

1

Ας μη γελιόμαστε. Δεν πρόκειται περί παραίτησης, αυτά είναι για τους τύπους. Πρόκειται για «βελούδινο» εξαναγκασμό σε έξοδο από την κυβέρνηση προκειμένου και το Μαξίμου να μην πάρει το βάρος της αποπομπής και ο Μακάριος Λαζαρίδης να μην «κηλιδωθεί» περαιτέρω,

Όμως, κατά την γνώμη μου, η ζημιά έχει ήδη γίνει. Ένα θέμα ηθικής τάξεως, ένας ανεκδιήγητος πολιτικός όπως ο Λαζαρίδης, ένας ανερμάτιστος βουλευτής που και πιάστηκε με τη γίδα στην πλάτη και είχε τον τελευταίο καιρό ιταμό ύφος.

Ακόμη και η δήλωση παραίτησής του δείχνει έναν άνθρωπο που δεν έχει αίσθηση της ζημιάς που έχει κάνει. Και δεν είναι τα λεφτά που θα πρέπει να επιστρέψει γιατί δεν δικαιούνταν καθώς επί χρόνια έπαιρνε μισθό Ειδικού Επιστήμονα ενώ ήταν απλός συνεργάτης χωρίς πτυχίο, αλλά απόφοιτος Λυκείου.

Είναι ότι δεν βρήκε το ελάχιστο πολιτικό ήθος να ζητήσει συγγνώμη, από την πρώτη στιγμή που βγήκε η υπόθεσή του στη δημοσιότητα, μέχρι και την ώρα που οδηγήθηκε σε παραίτηση με προτροπή του Μεγάρου Μαξίμου.

Ωστόσο, τα αντανακλαστικά του επιτελικού κράτους δεν ήταν καθόλου καλά στην περίπτωση αυτή. Από τη Μεγάλη Εβδομάδα έπρεπε να έχει δράσει η κυβέρνηση καθώς μια απλή τεκμηρίωση –σαν κι αυτή που έκαναν τα μέσα ενημέρωσης- θα έδειχνε ότι ο Λαζαρίδης δεν μπορούσε να σταθεί στην κυβέρνηση ούτε στιγμή.

Επρεπε να περάσουν τόσες ημέρες, έπρεπε να έρθει εκείνη η απαράδεκτη συνέντευξή του στο Open, όπου τα έκανε χειρότερα δείχνοντας το «πτυχίο» του και μιλώντας για τεμπέληδες Αριστερούς, έπρεπε να έρθει η προχθεσινή ανακοίνωση όπου ομολογούσε την απάτη με την οποία διορίστηκε Ειδικός Επιστήμονας, και μόνο τότε αντιλήφθηκε η κυβέρνηση το μέγεθος της ζημιάς.

Η παρέμβαση της Ντόρας Μπακογιάννη το πρωί του Σαββάτου, όπου ουσιαστικά έδωσε το σήμα της παραίτησης – αποπομπής έφερε τον Λαζαρίδη στη δύσκολη θέση να συντάξει την επιστολή παραίτησης στην οποία βεβαίως οι… φταίχτες είναι η τοξική αντιπολίτευση.

Και δεν βρήκε ούτε μια λέξη να πει για το πώς διορίστηκε παράνομα, όχι μία, όχι δύο αλλά τουλάχιστον τρεις φορές ενώ δεν είχε πτυχίο.

Κρίση αξιοπιστίας

Και για να πάμε στην ουσία, η υπόθεση γύρω από τον Μακάριο Λαζαρίδη δεν είναι απλώς ένα περιστατικό «φουσκωμένου» ή αμφισβητούμενου βιογραφικού.

Είναι ένα παράδειγμα του πώς μικρές θεωρητικά αστοχίες μπορούν να μετατραπούν σε κρίση πολιτικής αξιοπιστίας όταν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως. Το ερώτημα αν «έπρεπε να παραιτηθεί νωρίτερα» δεν αφορά μόνο τον ίδιο, αλλά τον τρόπο που λειτουργεί συνολικά το πολιτικό σύστημα απέναντι σε ζητήματα ηθικής τάξης.

Στην πολιτική, η έννοια της ευθύνης δεν εξαντλείται στο αν υπάρχει παρανομία. Ένας πολιτικός δεν είναι απλώς διαχειριστής εξουσίας, είναι και φορέας συμβολισμού. Όταν προκύπτουν αμφιβολίες για το βιογραφικό του, ιδίως για κάτι τόσο απτό και ελέγξιμο όπως οι σπουδές, τότε το ζήτημα μετατοπίζεται από το «τι ακριβώς συνέβη» στο «τι εικόνα εκπέμπεται». Και αυτή η εικόνα είναι κρίσιμη, γιατί αγγίζει μια ήδη εύθραυστη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και πολιτικής τάξης.

Και για να λέμε αλήθειες. Οταν μεγάλο μέρος της κοινωνίας θεωρεί ότι οι πολιτικοί δεν λένε πάντα ή σχεδόν ποτέ όλη την αλήθεια, ακόμη και μια μερική ή ασάφεια μπορεί να λειτουργήσει ως επιβεβαίωση ενός ευρύτερου αρνητικού στερεοτύπου. Και να αυξήσει τη δυσπιστία για το πολιτικό σύστημα.

Η καθυστέρηση στην ανάληψη ευθύνης είναι εκεί που το ζήτημα βαθαίνει. Στην πολιτική επικοινωνία, ο χρόνος έχει ιδιαίτερη σημασία: Μια γρήγορη αντίδραση μπορεί να περιορίσει μια κρίση, ενώ η αναμονή τείνει να την διογκώνει. Όσο μια υπόθεση παραμένει ανοιχτή, τροφοδοτεί τη δημόσια συζήτηση, δίνει χώρο σε ερμηνείες και εντείνει την εντύπωση ότι υπάρχει κάτι που αποκρύπτεται ή υποβαθμίζεται. Έτσι, αυτό που αρχικά μπορεί να είναι ένα περιορισμένο ζήτημα ακρίβειας μετατρέπεται σε δοκιμασία ειλικρίνειας. Και σε αυτό το σημείο, η πολιτική φθορά δεν σχετίζεται τόσο με το ίδιο το γεγονός όσο με τη διαχείρισή του.

Και εδώ φάνηκαν τα λάθη και η κακή διαχείριση από το Μέγαρο Μαξίμου.

Από την πλευρά της κυβέρνησης, τέτοιες υποθέσεις λειτουργούν πολλαπλασιαστικά. Δεν πλήττουν μόνο το πρόσωπο που εμπλέκεται, αλλά επηρεάζουν το συνολικό αφήγημα περί αξιοπιστίας και σοβαρότητας. Αν η κυβέρνηση επιδιώκει να προβάλλεται ως θεσμικά υπεύθυνη και διαφανής, τότε η ανοχή ή η καθυστερημένη αντίδραση σε τέτοια περιστατικά δημιουργεί αντίφαση. Η αντιπολίτευση βρίσκει έτσι εύφορο έδαφος για να μιλήσει όχι απλώς για ένα μεμονωμένο λάθος, αλλά για ευρύτερη κουλτούρα ανοχής σε «γκρίζες ζώνες». Σε επίπεδο εντυπώσεων, αυτή η μετάβαση από το ατομικό στο συλλογικό είναι καθοριστική.

Μια έγκαιρη παραίτηση, σε αυτό το πλαίσιο, δεν είναι μόνο μια πράξη προσωπικής ευθιξίας. Είναι και ένα εργαλείο πολιτικής διαχείρισης κρίσεων. Στέλνει το μήνυμα ότι υπάρχει μηδενική ανοχή σε ζητήματα αξιοπιστίας, αποσυνδέει το πρόσωπο από το σύνολο και περιορίζει τον κύκλο της αρνητικής δημοσιότητας. Αντίθετα, η καθυστέρηση δημιουργεί την εντύπωση άμυνας ή αναγκαστικής υποχώρησης, κάτι που σχεδόν πάντα επιβαρύνει περισσότερο την εικόνα.

Η ζημιά

Τελικά, η σημασία της υπόθεσης δεν βρίσκεται τόσο στο αντικειμενικό βάρος των αποκαλύψεων, όσο στο ότι ενεργοποιεί έναν ευαίσθητο πυρήνα της πολιτικής ζωής: την εμπιστοσύνη. Και σε αυτό το πεδίο, οι λεπτές αποχρώσεις, μια ασάφεια, μια καθυστέρηση, μια αμυντική στάση, μπορούν να έχουν δυσανάλογα μεγάλο αντίκτυπο. Γι’ αυτό και η άποψη ότι μια πιο άμεση παραίτηση θα περιόριζε τη ζημιά δεν είναι απλώς επικοινωνιακή εκτίμηση, αλλά συνδέεται με τον τρόπο που λειτουργεί η πολιτική νομιμοποίηση σε σύγχρονες δημοκρατίες.

Όμως, η κυβέρνηση πρέπει να πορευτεί με τα λάθη της. Εν μέσω σκανδάλων ή σκανδαλολογίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις υποκλοπές ο Μακάριος Λαζαρίδης λειτούργησε πολλαπλασιαστικά στο βαρύ κλίμα που υπάρχει.

Η αποπομπή του αναβλήθηκε μέχρι να περάσει η συζήτηση στη Βουλή για το κράτος δικαίου. Όμως, δεν μπορούσε να υπάρχει άλλη καθυστέρηση.

Και ο Μακάριος Λαζαρίδης, ο οποίος μέχρι και χθες έδειχνε ικανοποιημένος με τον εαυτό του και τις εξηγήσεις που έδωσε, απλά αποτελεί μια ακόμη μαχαιριά σε μια κυβέρνηση που όχι μόνο έχει χάσει τα αντανακλαστικά της αλλά λειτουργεί με τρόπο που δείχνει ότι απουσιάζει παντελώς η στρατηγική.

Διαβάστε επίσης:

Παραιτήθηκε ο Μακάριος Λαζαρίδης
Χιλιάδες υποθέσεις φοροδιαφυγής στο στόχαστρο της ΑΑΔΕ – Μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ και «ξεχασμένες» φορολογικές δηλώσεις
Σάμι Φάις: Πούλησε πεντάστερο ξενοδοχείο στη Σαντορίνη αντί 28,3 εκατ. ευρώ