Το ισραηλινό παράδοξο: Ο Νετανιάχου παραμένει πρωθυπουργός χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία – Σενάρια για νέες κάλπες το 2027

Σε παρατεταμένη πολιτική αβεβαιότητα εισέρχεται το Ισραήλ μετά τις βουλευτικές εκλογές της 28ης Οκτωβρίου, καθώς ο Μπενιαμίν Νετανιάχου διατηρεί ισχυρό προβάδισμα έναντι των αντιπάλων του, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία που απαιτείται για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Με καταμετρημένο σχεδόν το 86% των ψήφων, το μπλοκ των δεξιών, ακροδεξιών και υπερορθόδοξων κομμάτων που τον στηρίζουν εκτιμάται ότι εξασφαλίζει 53 έδρες στην 120μελή Κνεσέτ, έναντι 48 της αντιπολίτευσης υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ. Καθοριστικό ρόλο στη νέα πολιτική ισορροπία αποκτούν τα κόμματα που εκπροσωπούν τους Άραβες πολίτες του Ισραήλ, τα οποία οδεύουν προς ιστορικό αποτέλεσμα με 19 έδρες.

Σύμφωνα με τις προβολές των τριών μεγαλύτερων ισραηλινών τηλεοπτικών δικτύων, ο Νετανιάχου συγκέντρωσε ισχυρότερη υποστήριξη από την αναμενόμενη μεταξύ των Εβραίων ψηφοφόρων, ανατρέποντας τις προεκλογικές εκτιμήσεις που προέβλεπαν αμφίρροπη αναμέτρηση.

Παρά την απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας από το μπλοκ του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αναμένεται να παραμείνει επικεφαλής υπηρεσιακής κυβέρνησης όσο διαρκούν οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό νέου κυβερνητικού συνασπισμού.

Το πολιτικό αδιέξοδο θα μπορούσε να παραταθεί ακόμη και μέχρι τη διεξαγωγή νέων εκλογών το 2027.

Οι 53 έδρες του Νετανιάχου και ο καθοριστικός ρόλος των αραβικών κομμάτων

Η μέχρι στιγμής κατανομή των εδρών διαμορφώνει ένα ιδιαίτερα σύνθετο κοινοβουλευτικό τοπίο.

Το μπλοκ του Μπενιαμίν Νετανιάχου, στο οποίο συμμετέχουν το Λικούντ, ακροδεξιά και υπερορθόδοξα κόμματα, προβλέπεται να εξασφαλίσει 53 έδρες, οκτώ λιγότερες από τις 61 που απαιτούνται για την πλειοψηφία.

Από την άλλη πλευρά, η αντιπολιτευτική συμμαχία του Γκάντι Άιζενκοτ, η οποία περιλαμβάνει κόμματα από την κεντροαριστερά έως τη σκληρή δεξιά, εκτιμάται ότι συγκεντρώνει 48 έδρες.

Οι υπόλοιπες 19 έδρες αναμένεται να κατανεμηθούν σε κόμματα που εκπροσωπούν τους Άραβες Ισραηλινούς, καταγράφοντας πρωτοφανή κοινοβουλευτική παρουσία.

Το αποτέλεσμα αυτό καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την προσπάθεια του Άιζενκοτ να σχηματίσει κυβέρνηση χωρίς ευρεία υποστήριξη από τις αραβικές παρατάξεις.

Ωστόσο, μια τέτοια συνεργασία προσκρούει στην παραδοσιακή απροθυμία πολλών εβραϊκών πολιτικών κομμάτων να συνάψουν επίσημες κυβερνητικές συμφωνίες με αραβικούς πολιτικούς σχηματισμούς.

Τα αποτελέσματα παραμένουν προσωρινά, καθώς η καταμέτρηση των ψήφων συνεχίζεται.

Νετανιάχου: «Χρειαζόμαστε μια ισχυρή δεξιά εθνική κυβέρνηση»

Μιλώντας στους υποστηρικτές του Λικούντ μετά τις 3 τα ξημερώματα, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ζήτησε τον σχηματισμό μιας «ισχυρής, δεξιάς εθνικής κυβέρνησης».

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις στρατιωτικές επιχειρήσεις της χώρας του και στις εξελίξεις του πολέμου με το Ιράν.

Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κοινής στρατιωτικής δράσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.

Όπως υποστήριξε, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ διαθέτουν μια «μοναδική ιστορική ευκαιρία» να εξαλείψουν αυτό που ο ίδιος χαρακτήρισε ιρανική απειλή «μια για πάντα».

Η τοποθέτησή του αναδεικνύει τον κεντρικό ρόλο που εξακολουθεί να διαδραματίζει το ζήτημα της εθνικής ασφάλειας στην ισραηλινή πολιτική σκηνή.

Τραμπ: «Η υποστήριξή μου τον βοήθησε πολύ»

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε παρέμβει δημόσια στην προεκλογική περίοδο, καλώντας τους Ισραηλινούς να διατηρήσουν τον Νετανιάχου στην εξουσία, ώστε οι δύο ηγέτες να μπορέσουν, όπως είχε δηλώσει, να «ολοκληρώσουν τη δουλειά» στο Ιράν.

Μετά τη δημοσιοποίηση των πρώτων εκλογικών αποτελεσμάτων, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο Νετανιάχου τα πήγε «πολύ καλά».

Υποστήριξε επίσης ότι η προσωπική του στήριξη συνέβαλε σημαντικά στο εκλογικό αποτέλεσμα.

Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος με το Ιράν εξακολουθεί να επηρεάζει τόσο την περιφερειακή ασφάλεια όσο και τις πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ.

Υπηρεσιακή κυβέρνηση με αρμοδιότητες και στον πόλεμο με το Ιράν

Η αδυναμία εξασφάλισης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας σημαίνει ότι ο Νετανιάχου θα παραμείνει πρωθυπουργός υπηρεσιακής κυβέρνησης μέχρι να σχηματιστεί νέος κυβερνητικός συνασπισμός ή να προκηρυχθούν νέες εκλογές.

Παρότι μια τέτοια κυβέρνηση υπόκειται σε ορισμένους περιορισμούς, εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές εξουσίες, μεταξύ των οποίων και αρμοδιότητες που αφορούν τη διαχείριση του πολέμου με το Ιράν.

Ο Γκάι Λούρι, ερευνητής στο Ινστιτούτο Δημοκρατίας του Ισραήλ, εξήγησε ότι μια υπηρεσιακή κυβέρνηση διατηρεί τυπικά τις ίδιες εξουσίες με μια κανονική κυβέρνηση.

Ωστόσο, όπως σημείωσε, έχει παράλληλα «υποχρέωση αυτοσυγκράτησης» και μικρότερο περιθώριο διακριτικής ευχέρειας σε ορισμένους τομείς.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της συνεχιζόμενης στρατιωτικής αντιπαράθεσης στην περιοχή.

Άιζενκοτ: «Ο Νετανιάχου δεν έχει εντολή ούτε την εμπιστοσύνη του λαού»

Ο επικεφαλής της αντιπολίτευσης, Γκάντι Άιζενκοτ, αναγνώρισε ότι ο Νετανιάχου παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός, αλλά προειδοποίησε για τον κίνδυνο πολιτικής αξιοποίησης των ζητημάτων εθνικής ασφάλειας.

Απευθυνόμενος στους επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας και της δημόσιας διοίκησης, δήλωσε:

«Ο Νετανιάχου είναι υπηρεσιακός πρωθυπουργός, χωρίς εντολή ή την εμπιστοσύνη του λαού. Σταθείτε σταθεροί απέναντι σε οποιαδήποτε προσπάθεια να σας αμφισβητήσει».

Το γραφείο του Νετανιάχου έχει απορρίψει στο παρελθόν τις κατηγορίες ότι ο πρωθυπουργός αξιοποιεί τον πόλεμο με το Ιράν για πολιτικό όφελος.

Δεν απάντησε άμεσα σε σχετικό αίτημα σχολιασμού του Reuters την Τετάρτη.

Πτώση άνω του 3% στο Χρηματιστήριο του Τελ Αβίβ

Η προοπτική μιας υπηρεσιακής κυβέρνησης χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία προκάλεσε ανησυχία στις ισραηλινές χρηματοπιστωτικές αγορές.

Το ισραηλινό νόμισμα, το σέκελ, υποχώρησε κατά περίπου 1,6%, με την ισοτιμία να διαμορφώνεται στα 3,10 σέκελ ανά δολάριο.

Την ίδια ώρα, οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες του Τελ Αβίβ, TA-35 και TA-125, κατέγραψαν απώλειες άνω του 3%.

Οι πιέσεις αποτυπώνουν την αβεβαιότητα σχετικά με τη δυνατότητα σχηματισμού σταθερής κυβέρνησης και τη συνέχιση της οικονομικής πολιτικής σε συνθήκες πολέμου.

Η στροφή της ισραηλινής πολιτικής σκηνής προς τα δεξιά

Το εκλογικό αποτέλεσμα αναδεικνύει τη μετατόπιση του εβραϊκού εκλογικού σώματος του Ισραήλ προς τα δεξιά κατά την περίοδο της πολιτικής κυριαρχίας του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Η κεντροαριστερά, η οποία είχε διαδραματίσει κυρίαρχο ρόλο κατά τις πρώτες δεκαετίες της ιστορίας του ισραηλινού κράτους, έχει περιοριστεί σημαντικά.

Παράλληλα, σχεδόν όλα τα εβραϊκά πολιτικά κόμματα συμμερίζονται πλέον την αντίθεση του Νετανιάχου στην προοπτική δημιουργίας ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους.

Η λύση των δύο κρατών αποτελεί τη βάση των διεθνών ειρηνευτικών προσπαθειών για το Παλαιστινιακό από τη δεκαετία του 1990.

Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει πόσο έχουν μεταβληθεί οι πολιτικές ισορροπίες στο Ισραήλ, ιδιαίτερα μετά τις πολεμικές συγκρούσεις των τελευταίων ετών.

Η πρώτη εκλογική αναμέτρηση μετά την 7η Οκτωβρίου 2023

Οι εκλογές της 28ης Οκτωβρίου ήταν οι πρώτες στο Ισραήλ μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Στις επιθέσεις εκείνες σκοτώθηκαν περίπου 1.200 άνθρωποι και 251 οδηγήθηκαν ως όμηροι στη Γάζα, γεγονότα που πυροδότησαν μια σειρά πολεμικών συγκρούσεων στη Γάζα, στον Λίβανο και στο Ιράν.

Σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές της Γάζας, περίπου 74.000 Παλαιστίνιοι έχουν χάσει τη ζωή τους στον πόλεμο που ακολούθησε, ενώ μεγάλο μέρος της περιοχής έχει καταστραφεί.

Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν επιβαρύνει σημαντικά τις διεθνείς σχέσεις του Ισραήλ.

Ο ίδιος ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης για κατηγορίες που αφορούν εγκλήματα πολέμου, τις οποίες απορρίπτει ως παράλογες.

Παράλληλα, βρίσκεται αντιμέτωπος με κατηγορίες διαφθοράς στο Ισραήλ, τις οποίες επίσης αρνείται, υποστηρίζοντας ότι αποτελούν μέρος σχεδίου εναντίον του από το πολιτικό και θεσμικό κατεστημένο.

Ιστορική συμμετοχή και ενίσχυση των Αράβων ψηφοφόρων

Η συμμετοχή στις εκλογές έφτασε το 77,7%, το υψηλότερο ποσοστό των τελευταίων δύο και πλέον δεκαετιών.

Ιδιαίτερα αυξημένη ήταν η προσέλευση των Αράβων πολιτών του Ισραήλ, οι οποίοι αποτελούν περισσότερο από το ένα πέμπτο του πληθυσμού της χώρας.

Πολλοί από αυτούς κινητοποιήθηκαν εξαιτίας της αντίθεσής τους σε πολιτικές και δηλώσεις μελών της κυβέρνησης Νετανιάχου, τις οποίες θεωρούν ρατσιστικές.

Στην κυβέρνηση συμμετέχει, μεταξύ άλλων, αρχηγός κόμματος που έχει καταδικαστεί για υποκίνηση φυλετικού μίσους κατά Αράβων.

Στα γραφεία της Κοινής Λίστας, της συμμαχίας αραβικών κομμάτων, οι πρώτες εκτιμήσεις των αποτελεσμάτων έγιναν δεκτές με χειροκροτήματα και πανηγυρισμούς.

«Αρνούμαστε την κατοχή και τον ρατσισμό και θα παραμείνουμε εδώ», δήλωσε η υποψήφια της Κοινής Λίστας, Φάτεν Γκάτας.

Η ενίσχυση των αραβικών κομμάτων δημιουργεί νέες κοινοβουλευτικές ισορροπίες, χωρίς ωστόσο να διασφαλίζει ότι θα συμμετάσχουν σε κυβερνητικό σχήμα.

Η προηγούμενη συμμαχία που είχε καταφέρει να απομακρύνει τον Νετανιάχου από την εξουσία στηριζόταν σε ένα μικρό αραβικό κόμμα.

Αυτή τη φορά, όμως, η χαμηλότερη από την αναμενόμενη επίδοση του Άιζενκοτ σημαίνει ότι η αντιπολίτευση θα χρειαζόταν ευρύτερη συνεργασία με την Κοινή Λίστα.

Ανησυχία σε Ιράν και Αίγυπτο για τη συνέχιση της σύγκρουσης

Οι εξελίξεις στο Ισραήλ παρακολουθούνται με ανησυχία και σε άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής.

Στην Τεχεράνη, αφίσες με την εικόνα του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, υπενθυμίζουν τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις του Φεβρουαρίου που σηματοδότησαν την έναρξη του πολέμου.

Σε κοντινό σημείο υπήρχε και αφίσα του πρώην ηγέτη της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα, ο οποίος σκοτώθηκε στον Λίβανο έπειτα από ισραηλινή επιχείρηση.

«Πραγματικά θεωρώ πιθανό να υπάρξει επίθεση», δήλωσε ο 50χρονος Ιρανός Αμπντολάχ Καρίμι.

Απογοήτευση καταγράφηκε και στην Αίγυπτο, την πρώτη αραβική χώρα που υπέγραψε συνθήκη ειρήνης με το Ισραήλ, το 1979.

Ο 62χρονος δικηγόρος Οθμάν Σελίμ δήλωσε ότι ήλπιζε πως μια ήττα του Νετανιάχου θα απομάκρυνε το Ισραήλ από την ακροδεξιά πολιτική κατεύθυνση, προσθέτοντας ότι οι προσδοκίες του διαψεύστηκαν.