Politico: Το μεγαλύτερο εμπόδιο για μια συμφωνία με το Ιράν μπορεί να είναι ο εγωισμός του Τραμπ

Η συνεχής υποτίμηση των Ιρανών ηγετών από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ προκαλεί ανησυχία σε ορισμένους Άραβες και Αμερικανούς αξιωματούχους με γνώση του θέματος  σχετικά με τη Μέση Ανατολή, καθώς φοβούνται ότι τέτοιες προσβολές μπορεί να αποτελέσουν σημαντικό εμπόδιο για τον πραγματικό τερματισμό του πολέμου.

Στον πυρήνα της ανησυχίας τους βρίσκεται το ερώτημα αν ο Τραμπ είναι διατεθειμένος να δείξει στους ισλαμιστές ηγέτες της Τεχεράνης αρκετό σεβασμό ώστε να μπορέσουν να ισχυριστούν ότι πέτυχαν κάποιο είδος νίκης, ακόμη κι αν αποδεχθούν αμερικανικές απαιτήσεις που θα τους αφήσουν στρατιωτικά αποδυναμωμένους, σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico.

Ωστόσο, το ιστορικό του Τραμπ στο να κρατά κακίες, να γελοιοποιεί αντιπάλους και να επιμένει ότι κερδίζει τα πάντα δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας σε όσους ελπίζουν ότι η διπλωματία μπορεί να βάλει τέλος στον πόλεμο, σύμφωνα με συνεντεύξεις με 10 νυν και πρώην Αμερικανούς και Άραβες αξιωματούχους.

«Θέλει απεγνωσμένα να τελειώσει αυτό», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος αραβικής χώρας του Κόλπου που γνωρίζει τις ειρηνευτικές συνομιλίες. «Αλλά οι Ιρανοί μέχρι στιγμής αρνούνται να του δώσουν αυτό που χρειάζεται για να σώσει τα προσχήματα και να αποχωρήσει. Και δεν φαίνεται να καταλαβαίνει ότι και εκείνοι χρειάζονται επίσης να σώσουν τα προσχήματα».

Όπως και αρκετοί άλλοι, ο αξιωματούχος μίλησε ανώνυμα λόγω της ευαισθησίας των διπλωματικών ζητημάτων. Ορισμένοι έχουν άμεση εμπειρία στις σχέσεις με το Ιράν και ανέφεραν ότι, ενώ η διατήρηση της αξιοπρέπειας είναι σημαντική σε κάθε διπλωματική διαπραγμάτευση, για τους Ιρανούς είναι ιδιαίτερα κρίσιμη τόσο για πολιτισμικούς όσο και για εσωτερικούς πολιτικούς λόγους.

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε την Τρίτη ότι οι διαπραγματεύσεις επικεντρώνονται στη δημιουργία ενός οδικού χάρτη για μελλοντικές συνομιλίες. Το Axios μετέδωσε αργότερα ότι οι διαπραγματευτές επεξεργάζονταν ένα μνημόνιο για να κηρύξουν το τέλος του πολέμου και να δώσουν στους εαυτούς τους 30 ημέρες ώστε να καταρτίσουν μια πιο ολοκληρωμένη μακροπρόθεσμη συμφωνία. Ο ανώτερος αξιωματούχος του Κόλπου επιβεβαίωσε ότι έχει υπάρξει πρόοδος προς μια βασική συμφωνία-πλαίσιο.

Ερωτηθείσα για την πορεία των συνομιλιών, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άνα Κέλι δήλωσε ότι «οι συζητήσεις συνεχίζονται».

Ιδανικά, είπε ο Μάικλ Ράτνεϊ, πρώην Αμερικανός πρέσβης στη Σαουδική Αραβία, ο Τραμπ δεν θα έπρεπε να λέει απολύτως τίποτα όσο οι απεσταλμένοι του διαπραγματεύονται με τους Ιρανούς. «Ούτε tweet, ούτε δημόσιο σχόλιο, ούτε απειλή, ούτε κομπλιμέντο. Απλώς να αφήσει τους διαπραγματευτές του να διαπραγματευτούν», είπε ο Ράτνεϊ.

Αλλά αυτό δεν είναι ο συνήθης τρόπος λειτουργίας του Τραμπ.

Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Τραμπ έχει αποκαλέσει Ιρανούς αξιωματούχους «τρελούς μπάσταρδους» που είναι «ψυχικά άρρωστοι». Έχει απειλήσει να τερματίσει «ολόκληρο τον πολιτισμό» του Ιράν. Έχει επίσης επανειλημμένα δηλώσει ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη νικήσει το Ιράν στον πόλεμο.

Ο Τραμπ έχει εξαπολύσει πολλές από αυτές τις προσβολές και απειλές ενώ οι απεσταλμένοι του προσπαθούσαν να επιτύχουν μια διαπραγματευτική λύση σε μια σύγκρουση που έχει επηρεάσει τη διαθεσιμότητα πετρελαίου, λιπασμάτων και άλλων αγαθών κρίσιμων για την παγκόσμια οικονομία.

Οι Ιρανοί έχουν απαντήσει με δικές τους προσβολές

Η Τεχεράνη έχει κυκλοφορήσει τα πάντα, από βίντεο Lego που σατιρίζουν τον Τραμπ μέχρι ειρωνικές αναρτήσεις στα social media. Στα μέσα Απριλίου, η φιλοκυβερνητική Tehran Times ανέφερε ότι ο Εθνικός Οργανισμός Ψυχολογίας και Συμβουλευτικής του Ιράν «ζήτησε αξιολόγηση της ψυχικής υγείας των Αμερικανών πολιτικών ηγετών, ιδιαίτερα του Ντόναλντ Τραμπ, προς όφελος της παγκόσμιας ειρήνης».

Η περιφρόνηση του Τραμπ προς τη θρησκευτική ηγεσία του Ιράν χρονολογείται σχεδόν 50 χρόνια πίσω. Οφείλεται εν μέρει στην ομηρία Αμερικανών από το καθεστώς λίγο μετά την επανάσταση του 1979 που ανέτρεψε τον σάχη. Έχει επίσης δηλώσει ότι θα δεχτεί μόνο μια συμφωνία καλύτερη από εκείνη που είχε πετύχει ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα με το Ιράν το 2015 — συμφωνία που ο ίδιος ο Τραμπ αργότερα εγκατέλειψε.

Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, έχει ελάχιστη εμπιστοσύνη στον Τραμπ. Ιρανοί αξιωματούχοι ένιωσαν προδομένοι από την απόφαση του Τραμπ στην πρώτη του θητεία να αποχωρήσει από τη συμφωνία της εποχής Ομπάμα. Επίσης εξοργίστηκαν από κινήσεις της δεύτερης θητείας του που υπονόμευσαν τις διπλωματικές συνομιλίες μέσω στρατιωτικών επιθέσεων. Οι επιθέσεις αυτές κατέστρεψαν μεγάλο μέρος του πυρηνικού μηχανισμού του Ιράν και σκότωσαν πολλούς κορυφαίους αξιωματούχους του, συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Η Κέλι, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, δήλωσε ότι «όσα λέει δημόσια το καθεστώς δεν ευθυγραμμίζονται πάντα με όσα λέει ιδιωτικά».

«Ο πρόεδρος θα αποδεχθεί μόνο μια συμφωνία που βάζει πρώτη την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ», πρόσθεσε.

Είναι φυσιολογικό και οι δύο πλευρές μιας διπλωματικής διαπραγμάτευσης να θέλουν να βγουν από μια σύγκρουση δηλώνοντας νίκη. Το ερώτημα σε αυτή την κρίση είναι αν κάθε πλευρά μπορεί να ανεχτεί το γεγονός ότι και η άλλη θα ισχυριστεί πως νίκησε, δήλωσαν αξιωματούχοι και αναλυτές.

Η πυρηνική συμφωνία του 2015 έδειξε ότι το καθεστώς της Τεχεράνης μπορεί να συμφωνήσει σε μια διευθέτηση όπου τόσο το ίδιο όσο και οι ΗΠΑ αποχωρούν δηλώνοντας επιτυχία. Κατά τη διάρκεια εκείνης της διαδικασίας — προς απογοήτευση πολλών «γερακιών» απέναντι στο Ιράν — ο Ομπάμα και οι συνεργάτες του επέδειξαν αξιοσημείωτο σεβασμό και αυτοσυγκράτηση προς το Ιράν.

Αντίθετα, ο Τραμπ έχει επιμείνει στην «άνευ όρων παράδοση» του Ιράν. Έχει επίσης διατυπώσει απαιτήσεις που υπερβαίνουν όσα το Ιράν θεωρεί «κόκκινες γραμμές», όπως η επιμονή να εγκαταλείψει μόνιμα τον εμπλουτισμό ουρανίου.

Το ιρανικό καθεστώς είναι καταπιεστικό, αλλά εξακολουθεί να ανησυχεί για το πώς το βλέπουν οι απλοί Ιρανοί, δήλωσαν νυν και πρώην Αμερικανοί και Άραβες αξιωματούχοι. Αν ο Τραμπ επιμείνει να λέει ότι συνέτριψε την Τεχεράνη στις συνομιλίες, αυτό θα μπορούσε να κάνει το καθεστώς να φαίνεται αδύναμο, προκαλώντας εσωτερική αναταραχή.

Οι απαιτήσεις του Τραμπ αντανακλούν «μια λανθασμένη αντίληψη ότι το Ιράν θα συνθηκολογήσει», δήλωσε ο Νέιτ Σουάνσον, ο οποίος είχε ασχοληθεί με το Ιράν ως αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας σε πολλές κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης αυτής του Τραμπ. «Αυτό δεν έχει συμβεί και δεν πρόκειται να συμβεί, όσο μεγάλη πίεση κι αν δέχεται το Ιράν».

Κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στον Λευκό Οίκο την Τρίτη, ο Ρούμπιο αναγνώρισε ότι το Ιράν έχει δείξει υψηλή αντοχή στον οικονομικό πόνο, αλλά είπε ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός ιρανικών πλοίων και λιμανιών είναι μια προσπάθεια να οδηγηθεί το καθεστώς σε οριακό σημείο. Υιοθέτησε επίσης έναν τόνο που θύμιζε Τραμπ, προειδοποιώντας το Ιράν για «καταστροφή γενεών» στην οικονομία του, παραθέτοντας μάλιστα τον ράπερ Ice Cube: «Πρέπει να προσέξουν πριν καταστρέψουν τον εαυτό τους», είπε ο Ρούμπιο.

Η ιρανική κουλτούρα γενικά αποδίδει ασυνήθιστα μεγάλη σημασία στη διατήρηση της αξιοπρέπειας. Η ντροπή δεν βαραίνει μόνο το άτομο αλλά και την οικογένειά του ή το έθνος. Πολλοί Ιρανοί, ακόμη και όσοι απεχθάνονται το ισλαμιστικό καθεστώς, ενοχλούνται από παλαιότερες αμερικανικές παρεμβάσεις στη χώρα τους, όπως ο ρόλος της CIA στο πραξικόπημα του 1953 που ενίσχυσε τη μοναρχία.

Ορισμένοι υποστηρικτές της αμερικανοϊσραηλινής στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν δήλωσαν ότι η ρητορική του Τραμπ αποτελεί αναγκαία τακτική πίεσης ώστε το Ιράν να κάνει περισσότερες παραχωρήσεις σε μια περίοδο που είναι ασυνήθιστα αδύναμο.

Παρότι το Ιράν έχει επιβάλει ασφυκτικό έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, ο αποκλεισμός του Τραμπ και η άρνησή του να αποκλείσει νέες στρατιωτικές επιθέσεις του δίνουν σημαντική διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στην Τεχεράνη, υποστηρίζουν.

«Μέρος της στρατηγικής του προέδρου φαίνεται να αποσκοπεί στο να αναγκάσει την Τεχεράνη να επιλέξει ανάμεσα στο να σώσει τα προσχήματα και στο να χάσει το κεφάλι της», δήλωσε ο Μπεχνάμ Μπεν Ταλεμπλού, αναλυτής για το Ιράν στο συντηρητικό think tank Foundation for Defense of Democracies, ο οποίος στηρίζει τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν.

Ορισμένοι διπλωμάτες που παρακολουθούν στενά τις συνομιλίες σημείωσαν ότι το Ιράν, έχοντας παρακολουθήσει τον Τραμπ επί χρόνια, ίσως δίνει μεγαλύτερη σημασία σε όσα λένε ιδιωτικά οι απεσταλμένοι του παρά στις δημόσιες δηλώσεις του.

«Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν έχει σημασία ο τόνος του Τραμπ — έχει. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν υπάρχει κάποιο παρασκηνιακό κανάλι επικοινωνίας που να αντισταθμίζει αυτόν τον τόνο», είπε ένας Άραβας διπλωμάτης.

Ο Τραμπ έχει δείξει στο παρελθόν ότι μπορεί να περάσει από τις επιθέσεις στον θαυμασμό απέναντι σε έναν αντίπαλο. Στις πυρηνικές διαπραγματεύσεις με τον Κιμ Γιονγκ Ουν της Βόρειας Κορέας, ο Τραμπ πέρασε από το να τον αποκαλεί «Μικρό Πυραυλάνθρωπο» στο να λέει ότι «ερωτεύτηκαν».

Ωστόσο, παρά τις ιστορικές πρόσωπο με πρόσωπο συναντήσεις, ο Τραμπ και ο Κιμ δεν κατέληξαν ποτέ σε συμφωνία, και η Βόρεια Κορέα αύξησε σταθερά το πυρηνικό της οπλοστάσιο.

Ορισμένοι αξιωματούχοι και αναλυτές αναρωτιούνται αν το Ιράν θα ακολουθήσει τελικά το παράδειγμα της Βόρειας Κορέας και θα επιδιώξει πυρηνικά όπλα ανεξαρτήτως οποιασδήποτε συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Άλλωστε, ο Τραμπ δεν απειλεί να επιτεθεί στην Πιονγιάνγκ.

Σε κάθε περίπτωση, η ηγεσία του Ιράν «δίνει τεράστια σημασία στην αξιοπρέπεια και τον σεβασμό, παρά τη δική της συχνά εξοργιστική συμπεριφορά», δήλωσε πρώην ανώτερος δυτικός αξιωματούχος που είχε επαφές με Ιρανούς αξιωματούχους.

«Στα μάτια τους, τα ακραία σχόλια από τον Λευκό Οίκο του Τραμπ υποβαθμίζουν τις ΗΠΑ και επιβεβαιώνουν την αίσθηση αυτοεκτίμησής τους επειδή αντιστέκονται σε έναν παρακμιακό και ανήθικο αντίπαλο».

Διαβάστε επίσης:

Μαρινάκης για Βαρθολομαίο: «Είναι πάντοτε μια ιδιαίτερα τιμητική και βαθιά συγκινητική στιγμή»

FT: Γιατί είναι σημαντική η δικαστική νίκη της Ελλάδας για την επαναγορά τίτλων του ελληνικού χρέους που εκδόθηκαν στην κρίση

Washington Post: Οι ιρανικές επιδρομές έπληξαν τουλάχιστον 228 αμερικανικές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή