Κομισιόν: Ευρωπαϊκό «χαστούκι» στην Τουρκία για τουρκολιβυκό και καλώδιο – Ενδεχόμενο η προσφυγή στην Χάγη αν συμφωνήσει η Άγκυρα

Σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα για τις αμφισβητήσεις ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο στέλνει η Κομισιόν μέσω της ετήσιας έκθεσης για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, που δόθηκε στη δημοσιότητα την Τετάρτη (4/11/2026).

Η Κομισιόν χαρακτηρίζει «άκυρο και ανυπόστατο» το τουρκολιβυκό μνημόνιο, υπενθυμίζει ότι εξακολουθεί να ισχύει το τουρκικό casus belli και επισημαίνει πως η Άγκυρα συνεχίζει να παρεμβάλλει εμπόδια στις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.

Στο πλαίσιο του ετήσιου πακέτου διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή αναδεικνύει την απόσταση που χωρίζει τις επιδιώξεις της Τουρκίας για στενότερες σχέσεις με τις Βρυξέλλες από την πολιτική που εξακολουθεί να ακολουθεί έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου. Παρότι αναγνωρίζει ότι το κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις έχει βελτιωθεί, διαπιστώνει ότι παραμένουν άλυτα σημαντικά ζητήματα, όπως οι θαλάσσιες διεκδικήσεις, οι απειλές κατά της ελληνικής κυριαρχίας και οι παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκά ενεργειακά έργα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, την οποία η Κομισιόν θεωρεί αντίθετη με το Δίκαιο της Θάλασσας, υπογραμμίζοντας ότι δεν μπορεί να δημιουργεί έννομες συνέπειες για τρίτες χώρες. Παράλληλα, στην έκθεση καταγράφονται νέες υπερπτήσεις τουρκικών μαχητικών πάνω από ελληνικά νησιά, αμφισβητήσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων και η διατήρηση θέσεων της Άγκυρας που δεν συνάδουν με το διεθνές δίκαιο.

Το βασικό συμπέρασμα της ευρωπαϊκής αξιολόγησης είναι ότι η συνέχιση του διαλόγου μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας δεν αναιρεί τις εκκρεμότητες που επιβαρύνουν τις σχέσεις της Τουρκίας με κράτη-μέλη της ΕΕ.

Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Ξεκάθαρη απόρριψη από τις Βρυξέλλες

Στην έκθεση επαναλαμβάνεται με κατηγορηματικό τρόπο η ευρωπαϊκή θέση απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, το οποίο χαρακτηρίζεται «άκυρο και ανυπόστατο» (null and void), με παραπομπή στην πρόσφατη κοινή δήλωση των προέδρων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Η συγκεκριμένη επισήμανση έρχεται μετά την επικύρωση της συμφωνίας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων με έδρα τη Βεγγάζη, τον Οκτώβριο του 2026, εξέλιξη που έφερε εκ νέου στο προσκήνιο τις διεκδικήσεις Τουρκίας και Λιβύης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως τονίζεται στην ευρωπαϊκή αξιολόγηση, η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και βρίσκεται σε αντίθεση με το Δίκαιο της Θάλασσας. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος άλλων χωρών.

Με αυτή τη διατύπωση, η Κομισιόν επιβεβαιώνει εκ νέου την αντίθεσή της στο μνημόνιο, το οποίο αποτελεί κεντρικό στοιχείο των τουρκικών διεκδικήσεων στην περιοχή και έχει προκαλέσει επανειλημμένες αντιδράσεις από την Αθήνα.

Casus belli, «Γαλάζια Πατρίδα» και παραβιάσεις στο Αιγαίο

Σημαντικό μέρος της έκθεσης αφιερώνεται στις πάγιες τουρκικές θέσεις για το Αιγαίο, με την Κομισιόν να επαναφέρει το ζήτημα της απειλής πολέμου που διατύπωσε η τουρκική Εθνοσυνέλευση το 1995.

Η απειλή αφορά το ενδεχόμενο η Ελλάδα να ασκήσει το δικαίωμά της για επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο, δυνατότητα που προβλέπεται από το άρθρο 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Επιτροπή σημειώνει ότι το casus belli παραμένει σε ισχύ, εξακολουθώντας να αποτελεί παράγοντα έντασης στις σχέσεις των δύο χωρών.

Στο ίδιο πλαίσιο, καταγράφονται οι απαιτήσεις της Άγκυρας για αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών, οι οποίες, κατά την Κομισιόν, συνιστούν έμμεση αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας.

Προβληματισμό προκαλεί επίσης η ενσωμάτωση της θεωρίας της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα σχολικά βιβλία της Τουρκίας, με την Επιτροπή να χαρακτηρίζει την εξέλιξη αυτή πηγή ανησυχίας.

Την ίδια στιγμή, η έκθεση επισημαίνει ότι έχουν επανεμφανιστεί οι υπερπτήσεις τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, συμπεριλαμβανομένων κατοικημένων περιοχών.

Παράλληλα, διαπιστώνεται σημαντική αύξηση των παραβιάσεων του ελληνικού εθνικού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων, με περιστατικά να καταγράφονται ακόμη και τον Σεπτέμβριο του 2026, παρά τη συνέχιση των διπλωματικών επαφών μεταξύ των δύο πλευρών.

Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου: Συνεχίζονται τα τουρκικά εμπόδια

Στις τουρκικές παρεμβάσεις που επηρεάζουν την υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου αναφέρεται ξεχωριστά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επισημαίνοντας ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να παρεμποδίζει τις ερευνητικές δραστηριότητες που απαιτούνται για την κατασκευή του έργου.

Η αναφορά αφορά τον Great Sea Interconnector (GSI), ο οποίος έχει χαρακτηριστεί έργο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (PCI) και αποτελεί σημαντική υποδομή για την ενεργειακή διασύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου.

Η διαπίστωση ότι η Τουρκία «συνέχισε να παρεμποδίζει» τις έρευνες αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορά μια ενεργειακή επένδυση που αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού σχεδιασμού.

Η στάση αυτή, σύμφωνα με την εικόνα που αποτυπώνει η έκθεση, αναδεικνύει ακόμη μία αντίφαση της τουρκικής πολιτικής: Από τη μία πλευρά, η Άγκυρα επιζητεί στενότερη συνεργασία με την ΕΕ και, από την άλλη, προχωρά σε ενέργειες που δημιουργούν προσκόμματα στην άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων κρατών-μελών και στην προώθηση ευρωπαϊκών έργων.

Οι αντιδράσεις της Άγκυρας για Patriot, F-16 και θαλάσσια πάρκα

Πέρα από τις θαλάσσιες διεκδικήσεις, η έκθεση εξετάζει και τις αντιδράσεις της Τουρκίας σε κινήσεις της ελληνικής πλευράς στον τομέα της άμυνας.

Μεταξύ των περιστατικών που καταγράφονται είναι οι τουρκικές ενστάσεις για την ανάπτυξη συστοιχίας Patriot στην Κάρπαθο, η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της ιρανικής πυραυλικής απειλής.

Αντίστοιχα, γίνεται αναφορά στην ένταση που προέκυψε μετά την αποστολή ελληνικών μαχητικών F-16 στην Κύπρο, στον απόηχο της επίθεσης με drone εναντίον των βρετανικών βάσεων.

Στον κατάλογο των ζητημάτων που προκαλούν αντιπαραθέσεις περιλαμβάνονται ακόμη οι αντιδράσεις της Άγκυρας για τη δημιουργία ελληνικών θαλάσσιων πάρκων, καθώς και για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.

Οι συγκεκριμένες διαφωνίες προστίθενται στα ήδη ανοιχτά μέτωπα των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Κυπριακό: Επιμένει στα δύο κράτη η Τουρκία

Η στάση της Άγκυρας απέναντι στην Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί επίσης αντικείμενο αυστηρής κριτικής στην έκθεση της Κομισιόν.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αρνείται την αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ παραμένει προσηλωμένη στην προοπτική λύσης δύο κρατών, η οποία βρίσκεται εκτός του πλαισίου των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Οι Βρυξέλλες υπενθυμίζουν ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι η μοναδική διεθνώς αναγνωρισμένη κρατική οντότητα στο νησί και ζητούν από την Τουρκία να συμβάλει ουσιαστικά στις προσπάθειες για μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη διευθέτηση του Κυπριακού, σύμφωνα με το πλαίσιο του ΟΗΕ.

Στην έκθεση περιλαμβάνεται ακόμη αναφορά στην κατάσταση στα Βαρώσια, με την Επιτροπή να καλεί την Άγκυρα να ανακαλέσει τόσο τις μονομερείς ενέργειες που ανακοίνωσε τον Ιούλιο του 2021 όσο και τα μέτρα που εφαρμόζονται από τον Οκτώβριο του 2020.

Επιπλέον, καταγράφεται η συμφωνία που υπεγράφη τον Ιούλιο του 2026 μεταξύ της Τουρκίας και της μη αναγνωρισμένης οντότητας στα κατεχόμενα, με αντικείμενο την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου, χωρίς να έχει εξασφαλιστεί η συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η Κομισιόν επισημαίνει επίσης την ενισχυμένη παρουσία τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στο νησί, τις πτήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών και τις στρατιωτικές ασκήσεις που πραγματοποιούνται στις θαλάσσιες ζώνες της Κύπρου.

Βελτίωση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, χωρίς ουσιαστική επίλυση των διαφορών

Παρά την καταγραφή των τουρκικών ενεργειών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το κλίμα ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία παρουσιάζει βελτίωση από το 2023.

Στην έκθεση γίνεται μνεία στη συνέχιση των επαφών μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών, στην επανεκκίνηση του πολιτικού διαλόγου, καθώς και στις συζητήσεις για την εφαρμογή μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης.

Θετικά αποτιμάται επίσης η πραγματοποίηση του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, τον Φεβρουάριο του 2026.

Ωστόσο, η Κομισιόν διαπιστώνει ότι η βελτίωση των διμερών επαφών δεν έχει συνοδευτεί από ουσιαστική μεταβολή των τουρκικών θέσεων. Οι διαφορές για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών εξακολουθούν να εκκρεμούν, ενώ οι αμφισβητήσεις της Άγκυρας παραμένουν.

Την ίδια ώρα, ιδιαίτερα χαμηλό παραμένει το ποσοστό ευθυγράμμισης της Τουρκίας με την κοινή εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, το ποσοστό αυτό διαμορφώνεται μόλις στο 4%, έναντι 3% προηγουμένως, γεγονός που αναδεικνύει τη σημαντική απόσταση μεταξύ των εξωτερικών πολιτικών της Άγκυρας και των Βρυξελλών.

Παρά τις διαφωνίες, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την Τουρκία ως σημαντικό εταίρο στους τομείς της μετανάστευσης, της περιφερειακής ασφάλειας και της συνδεσιμότητας.

Για τον λόγο αυτό, η Κομισιόν τάσσεται υπέρ μιας συνεργασίας που θα εξελίσσεται σταδιακά, με αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο.

Η προοπτική εμβάθυνσης των ευρωτουρκικών σχέσεων, ωστόσο, συνδέεται με την ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου, καθώς και της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών-μελών της Ένωσης.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί την Τουρκία να εγκαταλείψει τις απειλές και τις μονομερείς ενέργειες, να προχωρήσει στην εξομάλυνση των σχέσεών της με την Κυπριακή Δημοκρατία και να επιδείξει ουσιαστική δέσμευση για την ειρηνική επίλυση των διαφορών.

Στις δυνατότητες που επισημαίνονται περιλαμβάνεται και η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, εφόσον κριθεί αναγκαία, με τις Βρυξέλλες να ξεκαθαρίζουν ότι η διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας δεν υποκαθιστά την υποχρέωση της Άγκυρας να συμμορφώνεται με το διεθνές δίκαιο.

Διαβάστε επίσης:

Τουρκία: Ανησυχία των ΜΜΕ για F-35 μετά την ήττα Τραμπ στο Κογκρέσο

Χατζηδάκης για το αεροδρόμιο Χίου: Δεσμεύσεις για το χρονοδιάγραμμα των έργων, την ακτοπλοϊκή σύνδεση και την υγειονομική κάλυψη

Daily Mail: Έξαλλος ο Τραμπ με το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων – Οι αποχωρήσεις συνεργατών και η αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων