Ο Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο, ημέρα 1η: Τι έμεινε κάτω από το χαλί και τι βγήκε στο τραπέζι

Η πρώτη επίσκεψη Αμερικανού προέδρου στην Κίνα εδώ και σχεδόν μια δεκαετία ξεκίνησε με εντυπωσιακό τελετουργικό και κατέληξε, ήδη από την πρώτη μέρα, σε ένα αποτέλεσμα που δεν εκπλήσσει: οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, – υπερδυνάμεις κατά τον Ντόναλντ Τραμπ-, διάλεξαν να συγκλίνουν εκεί που τα συμφέροντά τους συμπίπτουν και να «παρκάρουν» σε ουδέτερο έδαφος ό,τι θα μπορούσε να τινάξει τα πάντα στον αέρα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Σι Τζινπίνγκ συναντήθηκαν στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού το πρωί της Πέμπτης, ακολούθησε κοινή επίσκεψη στον Ναό του Ουρανού και το βράδυ επίσημο κρατικό δείπνο – ένα σκηνικό σχεδιασμένο για να στέλνει μήνυμα διαχείρισης και σταθερότητας, όχι αντιπαλότητας. Οι συνομιλίες θα συνεχιστούν έως το μεσημέρι της Παρασκευής.

Ορμούζ: το κοινό συμφέρον που ενώνει τους αντιπάλους

Η σκιά του ιρανικού πολέμου ήταν παρούσα στη συζήτηση. Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι οι δύο πλευρές κατέληξαν σε κοινή θέση: τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά για την ελεύθερη ροή της ενέργειας. Ο Σι Τζινπίνγκ έκανε ένα βήμα παραπέρα: εξέφρασε ενδιαφέρον να αυξήσει τις κινεζικές αγορές αμερικανικού πετρελαίου, ώστε η Κίνα να μειώσει τη μακροπρόθεσμη εξάρτησή της από τα Στενά. Συζητήθηκε επίσης αύξηση των κινεζικών αγορών αμερικανικών αγροτικών προϊόντων.

Ο Σι προσφέρει στον Τραμπ ακριβώς αυτό που ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να πουλήσει εύκολα στο εσωτερικό των ΗΠΑ ως «νίκη» – αμερικανικό πετρέλαιο και αγροτικά προϊόντα στην κινεζική αγορά – ενώ ταυτόχρονα εξασφαλίζει ότι η Ουάσιγκτον δεν θα ασκήσει ισχυρές πιέσεις στο Πεκίνο για το ιρανικό. Η Κίνα, ως ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού αργού, έχει από μόνη της κάθε κίνητρο να αποκατασταθεί η εφοδιαστική αλυσίδα. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Σι επανέλαβε τη σκληρή κινεζική γραμμή απέναντι σε οποιαδήποτε «στρατιωτικοποίηση» των Στενών του Ορμούζ. Το μήνυμα ήταν σαφές: η Κίνα συμφωνεί στο αποτέλεσμα (ανοιχτά Στενά), αλλά όχι στα μέσα – και σε καμία περίπτωση δεν εμφανίζεται ως εταίρος της αμερικανικής στρατιωτικής προσέγγισης στον Κόλπο.

Στο ζήτημα των πυρηνικών, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο – μια θέση που αφήνει αρκετό χώρο για ερμηνεία, χωρίς να δεσμεύει κανέναν σε συγκεκριμένες διαδικασίες.

Εμπόριο και τεχνολογία: οι συζητήσεις συνεχίζονται

Ο κατάλογος των επιχειρηματιών που συνόδεψαν τον Τραμπ στο Πεκίνο έλεγε από μόνος του την ουσία της επίσκεψης. Ο Τιμ Κουκ της Apple, ο Ίλον Μασκ της Tesla και – τελευταία στιγμή, αφού ο ίδιος ο Τραμπ τον κάλεσε – ο Τζένσεν Χουάνγκ της Nvidia επιβιβάστηκαν στο προεδρικό αεροσκάφος. Η αρχική απουσία του CEO της Nvidia από τη λίστα, είχε τη σημασία της, καθώς τα τσιπς υψηλών επιδόσεων βρίσκονται στο επίκεντρο της τεχνολογικής σύγκρουσης. Η παρουσία του τελικά σηματοδοτεί ότι το ζήτημα των εξαγωγικών ελέγχων θα είναι από τα κεντρικά θέματα στο τραπέζι.

Για όλους αυτούς τους CEOs, η Κίνα δεν είναι μόνο αγορά – είναι εργοστάσιο, τροφοδότης, και κύριος ανταγωνιστής ταυτόχρονα. Ο στόχος είναι να εξασφαλίσουν ότι η συμφωνία του Οκτωβρίου 2025 – που ανέστειλε τους πιο τιμωρητικούς δασμούς και ελέγχους εξαγωγών και από τις δύο πλευρές – θα αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα.

Η Κίνα μπαίνει σε αυτές τις συνομιλίες με αυτοπεποίθηση που δεν είχε το 2017. Τον Απρίλιο του 2025, απάντησε συμμετρικά στους δασμούς Τραμπ και χρησιμοποίησε την κυριαρχία της στις σπάνιες γαίες – κρίσιμα στοιχεία για ηλεκτρονικά, αυτοκίνητα και αμυντικά συστήματα – ως μοχλό πίεσης που αποσταθεροποίησε τις δυτικές εφοδιαστικές αλυσίδες. Η ατάκα του Σι ότι το «MAGA και το κινεζικό έθνος μπορούν να πάνε χέρι-χέρι» είναι ένδειξη ότι το Πεκίνο διάλεξε να επενδύσει στον ευτελισμό της αντιπαλότητας παρά στην ιδεολογική αντιπαράθεση.

Ταϊβάν: η «παγίδα του Θουκυδίδη» στο τραπέζι

Ο Σι άνοιξε τις εργασίες της συνόδου με το ερώτημα αν μπορούν οι ΗΠΑ και η Κίνα να αποφύγουν την «Παγίδα του Θουκυδίδη». Ο όρος – που αναφέρεται στην ιστορική τάση σύγκρουσης ανάμεσα σε αναδυόμενη και κυρίαρχη δύναμη – επελέγη προσεκτικά. Δεν υπήρχε απειλή, αλλά υπόμνηση.

Για την Ταϊβάν, ο Κινέζος πρόεδρος επεφύλαξε τη πιο σκληρή γλώσσα. «Αν το ζήτημα δεν αντιμετωπιστεί σωστά, η σχέση των δύο χωρών κινδυνεύει να φτάσει σε σύγκρουση». Ο ίδιος χαρακτήρισε την Ταϊβάν ως «το σημαντικότερο ζήτημα στις αμερικανοκινεζικές σχέσεις».

Η αμερικανική πλευρά σιώπησε δημόσια. Η ανακοίνωση του Λευκού Οίκου δεν ανέφερε την Ταϊβάν – κάτι που από μόνο του αποτελεί πολιτική θέση. Ο ίδιος ο Τραμπ, μιλώντας πριν από την αναχώρησή του, είχε πει χαρακτηριστικά: «Νομίζω ότι ο Σι θα φέρει την Ταϊβάν στη συζήτηση περισσότερο απ’ ό,τι εγώ». Αυτό που δεν είπε ήταν εξίσου αποκαλυπτικό: η Ουάσιγκτον δεν θέλει να κλείσει τις πόρτες – ούτε και να τις ανοίξει.

Υπαρκτό παραμένει το ζήτημα του πακέτου οπλικών συστημάτων $11 δισ. για την Ταϊβάν, που εγκρίθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο αλλά η υλοποίησή του παραμένει ακόμη σε εκκρεμότητα. Η Ταϊπέι παρακολουθούσε τη σύνοδο με αγωνία. Ο υφυπουργός Εξωτερικών της είχε εκφράσει στο Bloomberg νωρίτερα τον φόβο ότι «το χειρότερο θα ήταν να τοποθετηθεί η Ταϊβάν στη λίστα της ατζέντας Τραμπ-Σι». Από τα αποτελέσματα της πρώτης ημέρας, δεν φαίνεται να έγινε κάποια δημόσια παραχώρηση – αλλά τι συζητήθηκε εκτός κάμερας παραμένει άγνωστο.

Σταθερότητα στη διαχείριση διαφορών

Αυτό που συνέβη στο Πεκίνο την πρώτη μέρα της επίσκεψης Τραμπ, δεν ήταν επίλυση διαφορών – ήταν διαχείριση αντιπαλότητας. Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν να αναπτύξουν, με βάση την επίσημη κινεζική ανακοίνωση, μια «εποικοδομητική στρατηγικά σταθερή σχέση». Είναι διπλωματική γλώσσα, αλλά η επιλογή της λέξης «σταθερή» έχει βάρος: και οι δύο πλευρές βγαίνουν αποσταθεροποιημένες από μια χρονιά ακραίας αβεβαιότητας, και οι δύο χρειάζονται ανάσα.

Η ισορροπία δυνάμεων στο τραπέζι δεν ήταν συμμετρική. Η Κίνα εισήλθε στις συνομιλίες με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση απ’ ό,τι το 2017. Ο πόλεμος στο Ιράν έχει απορροφήσει αμερικανικούς πόρους και πολιτικό κεφάλαιο. Η κυριαρχία του Πεκίνου στις σπάνιες γαίες αποδείχθηκε πραγματικό όπλο πίεσης. Το Πεκίνο γνωρίζει ότι ο Τραμπ χρειάζεται μια ορατή επιτυχία για το εγχώριο κοινό.

Οι εργασίες της Πέμπτης έδωσαν ακριβώς αυτό: ενέργεια στο εμπόριο, σύγκλιση στο Ορμούζ, σιωπή στην Ταϊβάν. Αν η δεύτερη μέρα φέρει συγκεκριμένες ανακοινώσεις για τσιπς, δασμούς και αγρότες, ο Τραμπ θα επιστρέψει στην Ουάσιγκτον με υλικό να παρουσιάσει. Αν η Ταϊβάν παραμείνει «εκτός ατζέντας», θα είναι επιτυχία και για τις δύο πλευρές – για διαφορετικούς όμως λόγους. Η «πυριτιδαποθήκη» δεν εξουδετερώθηκε. Απλώς, κανείς δεν ενδιαφέρεται να την πλησιάσει αυτή τη βδομάδα.

Διαβάστε επίσης:

Τραμπ: Ο Σι δεσμεύτηκε να βοηθήσει με το Ιράν, να αγοράσει αμερικανικό πετρέλαιο και 200 Boeing 737

Μπέσεντ: Ο Τραμπ θα μιλήσει περισσότερο για την Ταϊβάν μέσα «στις επόμενες ημέρες»

Μαρινάκης σε ΠΑΣΟΚ για το ακίνητο Ανδρουλάκη: Κουβέντα για την ταμπακιέρα, πετάνε την μπάλα στην εξέδρα