Μετά από μήνες κλιμάκωσης των εντάσεων, στις 3 Ιανουαρίου οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν επιχείρηση μεγάλης κλίμακας στη Βενεζουέλα, απομακρύνοντας τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο και την Πρώτη Κυρία Σίλια Φλόρες.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε την ενέργεια, δηλώνοντας ότι η Ουάσιγκτον θα αναλάβει τη διοίκηση της χώρας έως ότου τεθεί σε εφαρμογή μια διαδικασία μετάβασης. Η επιχείρηση σηματοδοτεί την πρώτη φορά εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες που οι ΗΠΑ συλλαμβάνουν εν ενεργεία αρχηγό κράτους στη Λατινική Αμερική.

Ο Μαδούρο, ο οποίος έχει απαγγελθεί κατηγορίες σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Νέας Υόρκης για αδικήματα που περιλαμβάνουν συνωμοσία ναρκοτρομοκρατίας, αποτελεί εδώ και χρόνια κεντρικό πρόσωπο της πολιτικής κυρώσεων των ΗΠΑ και των περιφερειακών εκστρατειών πίεσης. Η αιφνίδια απομάκρυνσή του έχει επιπτώσεις που υπερβαίνουν τα σύνορα της Βενεζουέλας, καθώς η χώρα βρίσκεται πάνω στα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο.

1

Γιατί οι ΗΠΑ συνέλαβαν τον Μαδούρο;

Ο Νικολάς Μαδούρο ανέβηκε στα ανώτερα κλιμάκια της πολιτικής ζωής της Βενεζουέλας υπό τον σοσιαλιστή Ούγκο Τσάβες και ανέλαβε την προεδρία το 2013. Από τότε, η διακυβέρνησή του έχει δεχθεί έντονη κριτική, τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς. Οι αντίπαλοί του τον κατηγορούν για διώξεις πολιτικών αντιπάλων, περιορισμό ατομικών ελευθεριών και διεξαγωγή εκλογών που στερούνταν αξιοπιστίας.

Οι εντάσεις με την Ουάσιγκτον κλιμακώθηκαν επί κυβέρνησης Τραμπ, καθώς Αμερικανοί αξιωματούχοι συνέδεσαν την κυβέρνηση Μαδούρο με τη διακίνηση ναρκωτικών και την αύξηση των μεταναστευτικών ροών. Η πίεση εντάθηκε τον Αύγουστο, όταν οι ΗΠΑ επικύρηξαν τον Μαδούρο με αμοιβή 50 εκατ. δολαρίων και εξαπέλυσαν επιθέσεις κατά πλοίων που θεωρήθηκαν ύποπτα για λαθρεμπόριο ναρκωτικών στην Καραϊβική και τον ανατολικό Ειρηνικό.

Οι ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι οι αρχές της Βενεζουέλας εμπλέκονται σε κρατικά υποστηριζόμενη διακίνηση ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένων δεσμών με το λεγόμενο «Καρτέλ των Ήλιων», το οποίο έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική οργάνωση. Ο Μαδούρο αρνείται τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι οι αμερικανικές επιχειρήσεις έχουν στόχο την ανατροπή του καθεστώτος και τον έλεγχο των πετρελαϊκών αποθεμάτων της χώρας.

Η τελευταία δημόσια εμφάνισή του ως προέδρου πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες πριν από τη σύλληψή του, όταν συναντήθηκε με τον ειδικό απεσταλμένο της Κίνας, Τσιού Σιαοτσί, στο προεδρικό μέγαρο Μιραφλόρες, για να συζητήσουν τις διμερείς σχέσεις. Η συνάντηση αυτή έδειχνε ότι το Καράκας εξακολουθούσε να βλέπει τις διεθνείς του συνεργασίες ως πηγή πολιτικής στήριξης. Λίγο αργότερα, εκρήξεις ακούστηκαν σε ολόκληρη την πρωτεύουσα.

Δεν επρόκειτο απλώς για μια τοπική σύλληψη· ήταν ένα στρατηγικό μήνυμα προς την Κίνα και το Ιράν. Κατέρρευσε η παραδοχή ότι οι ΗΠΑ στερούνται της αποφασιστικότητας να δράσουν εναντίον καθεστώτων που στηρίζονται από ξένους αντιπάλους.

«Drill, Baby, Drill»

Η διασφάλιση ενεργειακών πόρων φαίνεται να αποτελεί βασικό κίνητρο πίσω από τις αμερικανικές ενέργειες στη Βενεζουέλα. Η χώρα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως και, σύμφωνα με τη Wood Mackenzie, περίπου 241 δισεκατομμύρια βαρέλια ανακτήσιμου αργού.

Ωστόσο, το ιστορικό παραγωγής της Βενεζουέλας αναδεικνύει πόσο δύσκολη είναι η αξιοποίηση αυτών των αποθεμάτων. Η παραγωγή κορυφώθηκε κοντά στα 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως στα τέλη της δεκαετίας του 1990, προτού πολιτικές αναταραχές, απεργίες και η αναδιάρθρωση του τομέα υπό τον Ούγκο Τσάβες οδηγήσουν σε μακροχρόνια πτώση. Οι αμερικανικές κυρώσεις μετά το 2017 επιτάχυναν την κατάρρευση, μειώνοντας την παραγωγή κάτω από τα 500.000 βαρέλια ημερησίως το 2020. Η περιορισμένη χαλάρωση των κυρώσεων τα τελευταία χρόνια επέτρεψε μια ήπια ανάκαμψη, όμως σήμερα η παραγωγή παραμένει περίπου στα 800.000–900.000 βαρέλια ημερησίως.

Ιστορική συνολική παραγωγή της Βενεζουέλας

Οι προσδοκίες για απότομη αύξηση της προσφοράς ενδέχεται να υπερβάλλουν ως προς το τι είναι εφικτό. Το Ιράκ χρειάστηκε σχεδόν μία δεκαετία και περισσότερα από 200 δισ. δολάρια για να επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα παραγωγής, ενώ η Λιβύη δεν έχει ακόμη ανακτήσει τα επίπεδα του 2010.

Η Βενεζουέλα αντιμετωπίζει ακόμη σοβαρότερους περιορισμούς. Τα αποθέματά της αποτελούνται κυρίως από υπερβαρύ αργό πετρέλαιο, το οποίο απαιτεί αναβάθμιση και εισαγόμενα διαλυτικά για τη μεταφορά του. Χρόνια υποεπένδυσης, κυρώσεις, απώλεια εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού και η παρακμή της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας PDVSA έχουν αφήσει βαρύ αποτύπωμα. Η γήρανση των υποδομών, οι επαναλαμβανόμενες διακοπές λειτουργίας των διυλιστηρίων και η περιορισμένη πρόσβαση σε σύγχρονη τεχνολογία γεώτρησης και αναβάθμισης εξακολουθούν να περιορίζουν κάθε ταχεία ανάκαμψη.

Η PDVSA δήλωσε ότι οι εγκαταστάσεις δεν υπέστησαν ζημιές κατά τα πρόσφατα γεγονότα, γεγονός που υποδηλώνει περιορισμένες άμεσες διαταραχές. Βραχυπρόθεσμα, οι αγορές πετρελαίου φαίνεται να μπορούν να απορροφήσουν την αβεβαιότητα. Τα αποθέματα είναι επαρκή και ο OPEC+ έχει υποδείξει ότι οι εθελοντικές περικοπές παραγωγής ύψους 1,65 εκατ. βαρελιών ημερησίως μπορούν να ανακληθούν εάν χρειαστεί.

Μια φιλοαμερικανική κυβέρνηση θα μπορούσε να επιτρέψει άρση κυρώσεων, ανανέωση των ξένων επενδύσεων και σταδιακή ανάκαμψη των εξαγωγών. Ωστόσο, η επιστροφή σε επίπεδα παραγωγής 3 εκατ. βαρελιών ημερησίως ή υψηλότερα θα απαιτούσε χρόνια και σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει ήδη δηλώσει ότι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες θα βοηθήσουν στη λειτουργία και την ανάπτυξη του πετρελαϊκού τομέα της Βενεζουέλας.

Οι αγορές πετρελαίου σφίγγουν διαρθρωτικά. Η παγκόσμια κατανάλωση ξεπερνά πλέον τα 101 εκατ. βαρέλια ημερησίως, με αιχμή τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη ραγδαία αυξανόμενη ζήτηση στην Ινδία. Από πλευράς αγοράς, το άμεσο αποτέλεσμα ενδέχεται να είναι μια προσωρινή άνοδος του γεωπολιτικού ασφάλιστρου κινδύνου. Μακροπρόθεσμα, η επανένταξη της ανενεργής προσφοράς της Βενεζουέλας —σχεδόν 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως— θα μπορούσε να ασκήσει καθοδική πίεση στις τιμές του πετρελαίου και να στηρίξει τα επενδυτικά περιουσιακά στοιχεία κινδύνου.

Η βάση φυσικών πόρων της Βενεζουέλας εκτείνεται πέρα από το πετρέλαιο και περιλαμβάνει κοιτάσματα σιδηρομεταλλεύματος, βωξίτη, χρυσού και νικελίου, καθώς και χαλκού, ψευδαργύρου και σπάνιων γαιών, κυρίως στην περιοχή του Γουαγιάνα στο νότιο τμήμα της χώρας. Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα χρυσού στη Λατινική Αμερική. Επίσημες έρευνες υποδεικνύουν σημαντικό δυναμικό σε μέταλλα για μπαταρίες. Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι τα αποθέματα νικελίου φθάνουν έως και τα 340 εκατ. τόνους, παράλληλα με μεγάλα αποθέματα χαλκού. Παρά το γεωλογικό αυτό δυναμικό, η εμπορική εξορυκτική δραστηριότητα παραμένει περιορισμένη. Τα μη πετρελαϊκά ορυκτά αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 1% της εθνικής παραγωγής, ενώ οι μεγάλες ξένες επενδύσεις στον τομέα εξόρυξης απουσιάζουν, αφήνοντας μεγάλο μέρος του ορυκτού πλούτου ανεκμετάλλευτο.

Ο οικονομικός πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας

Ο ανταγωνισμός των σύγχρονων αυτοκρατοριών σήμερα αφορά λιγότερο την άμεση σύγκρουση και περισσότερο τον έλεγχο των εισροών. Η ενέργεια, τα μέταλλα και τα κρίσιμα υλικά λειτουργούν ως το «σιτάρι» του σύγχρονου κόσμου. Όταν οι ηγέτες δείχνουν προθυμία να εξασφαλίσουν άμεσα αυτές τις εισροές, οι αγορές δεν θα πρέπει να το εκλαμβάνουν ως ρητορική, αλλά ως στρατηγική πόρων.

Ο ανταγωνισμός ΗΠΑ–Κίνας είναι θεμελιωδώς διαρθρωτικός και όχι ιδεολογικός. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πλούσιες σε ενέργεια αλλά εξαρτώνται από εισαγόμενα μέταλλα και σπάνιες γαίες. Η Κίνα κυριαρχεί στην επεξεργασία μετάλλων αλλά εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενο πετρέλαιο, προμηθευόμενη περίπου το 70% του αργού της από το εξωτερικό. Καθεμία είναι ισχυρή εκεί όπου η άλλη είναι ευάλωτη και αμφότερες επιδιώκουν να «οπλοποιήσουν» αυτή την ασυμμετρία.

Ο έλεγχος των ενεργειακών ροών έχει και νομισματικές προεκτάσεις. Η επιρροή στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας δεν αφορά μόνο την προσφορά, αλλά και την ενίσχυση του πετροδολαρίου και την αποτροπή της ανόδου του πετρογουάν.

Υπάρχει επίσης μια περιφερειακή διάσταση. Η Κίνα έχει επεκτείνει σταθερά την παρουσία της στη Λατινική Αμερική μέσω επενδύσεων σε υποδομές και χρηματοδότησης εμπορευμάτων. Οι πρόσφατες ενέργειες των ΗΠΑ υποδηλώνουν μια προσπάθεια επαναβεβαίωσης της επιρροής τους στο Δυτικό Ημισφαίριο, αναγκάζοντας το Πεκίνο να ανταγωνιστεί υπό λιγότερο ευνοϊκές συνθήκες. Η Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας των ΗΠΑ για το 2025 προσδιόρισε το Δυτικό Ημισφαίριο ως βασική προτεραιότητα, αναβιώνοντας τη λογική του Δόγματος Μονρόε, πλέον γνωστή ως «Δόγμα Ντονρόε». Στόχος είναι να τεθούν οι στρατηγικοί φυσικοί πόροι της περιοχής —ιδίως τα κρίσιμα μέταλλα και οι σπάνιες γαίες— υπό εταιρικό έλεγχο ευθυγραμμισμένο με τις ΗΠΑ και να δημιουργηθεί μια αλυσίδα εφοδιασμού στο Δυτικό Ημισφαίριο που θα μειώνει την εξάρτηση από την Κίνα.

Πράγματι, μεγάλο μέρος της Νότιας Αμερικής πλησιάζει την Ουάσιγκτον, αφήνοντας τη Βραζιλία ολοένα και πιο απομονωμένη. Αυτό έχει σημασία, καθώς ο πρόεδρος Λούλα είναι αυτοπροσδιοριζόμενος αριστερός και έχει σταθερά στραφεί προς τη Ρωσία, την Κίνα και το Ιράν. Μετά τη σύλληψη του Μαδούρο από τον Τραμπ, οι αποδόσεις της Kalshi δείχνουν πιθανότητα 90% ότι οι πρόεδροι της Κολομβίας και του Περού θα έχουν απομακρυνθεί πριν από το 2027. Παράλληλα, ο πρόεδρος Τραμπ επανέλαβε πρόσφατα ότι η Γροιλανδία θα πρέπει να γίνει μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών, υπογραμμίζοντας μια ευρύτερη στρατηγική εστιασμένη στην εξασφάλιση κρίσιμων περιουσιακών στοιχείων.

Ποια περιουσιακά στοιχεία θα μπορούσαν να ωφεληθούν από την «οικοδόμηση κράτους» στη Βενεζουέλα;
Μια πολιτική μετάβαση στη Βενεζουέλα θα επηρέαζε κυρίως περιουσιακά στοιχεία που συνδέονται με την αναδιάρθρωση χρέους, τις ενεργειακές υποδομές και τις αλυσίδες εφοδιασμού πετρελαίου.

Τα ομόλογα της Βενεζουέλας διαπραγματεύονται σήμερα περίπου στα 25–35 σεντς ανά δολάριο, αντανακλώντας τον κίνδυνο κυρώσεων και τη νομική αβεβαιότητα. Σε ένα σενάριο αλλαγής καθεστώτος, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι οι αξίες ανάκτησης θα μπορούσαν να κυμανθούν μεταξύ 30 και 55 σεντς, λόγω αναδιάρθρωσης και άρσης των κυρώσεων.

Η Ashmore παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους θεσμικούς κατόχους κρατικού χρέους της Βενεζουέλας. Συμβουλευτικές εταιρείες όπως η Houlihan Lokey, χρηματοοικονομικός σύμβουλος της Επιτροπής Πιστωτών της Βενεζουέλας, και η Lazard, μακροχρόνιος ηγέτης στις κρατικές αναδιαρθρώσεις (Ελλάδα, Ουκρανία), θα μπορούσαν να ωφεληθούν από το μέγεθος και την πολυπλοκότητα μιας τέτοιας διαδικασίας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι σύμβουλοι αμείβονται με αμοιβές επιτυχίας και λειτουργούν ως τα «εργαλεία» της διαδικασίας. Το χρέος της Βενεζουέλας θεωρείται από τα πιο πολύπλοκα που έχουν καταγραφεί.

Η επανεκκίνηση του πετρελαϊκού τομέα της Βενεζουέλας θα απαιτούσε ταχεία αποκατάσταση γερασμένων περιουσιακών στοιχείων. Η Technip, ιστορικός αρχιτέκτονας μεγάλου μέρους των κρίσιμων πετρελαϊκών υποδομών της χώρας, βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση χάρη στη βαθιά τεχνογνωσία της, ιδιαίτερα εάν χρησιμοποιηθούν συμβάσεις χωρίς διαγωνισμό ή με έναν ανάδοχο για την επιτάχυνση των επισκευών. Η Graham Corporation, η οποία προμηθεύει συστήματα εκτοξευτήρων κενού που χρησιμοποιούνται στην αναβάθμιση και διύλιση βαρέος αργού, θα μπορούσε επίσης να ωφεληθεί, καθώς η επεξεργασία του πετρελαίου της Βενεζουέλας απαιτεί απόσταξη υπό κενό ώστε να μην μετατρέπεται σε στερεό κωκ.

Πριν αυξηθούν οι εξαγωγές, η Βενεζουέλα πρέπει να εισάγει μεγάλες ποσότητες διαλυτικών (νάφθα ή φυσική βενζίνη) για τη μεταφορά του βαρέος αργού μέσω αγωγών. Η Targa Resources, η οποία διαχειρίζεται τον θαλάσσιο τερματικό σταθμό Galena Park στο Χιούστον —κομβικό σημείο εξαγωγών LPG και νάφθας— θα ήταν λογικός ωφελημένος εάν η Βενεζουέλα στραφεί εκ νέου σε αμερικανική προμήθεια διαλυτικών, αντικαθιστώντας τις ιρανικές ροές.

Κέρδη για Chevron

Ο πιο προφανής ωφελημένος από την αλλαγή καθεστώτος και την «οικοδόμηση κράτους» στη Βενεζουέλα είναι η Chevron. Σε αντίθεση με άλλες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες που αποχώρησαν, η Chevron διατήρησε παρουσία στη χώρα. Διαθέτει το προσωπικό, τις άδειες (μέσω OFAC) και τα κοιτάσματα (Petroboscan, Petropiar) έτοιμα για άμεση αύξηση της παραγωγής. Η Exxon Mobil και η ConocoPhillips , που έχουν παλαιότερες αξιώσεις και διαιτητικές αποφάσεις που συνδέονται με προηγούμενες απαλλοτριώσεις, θα μπορούσαν να ανακτήσουν πρόσβαση ή να επιδιώξουν αποζημιώσεις στο πλαίσιο ενός νέου καθεστώτος.

Τα διυλιστήρια της αμερικανικής ακτής του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων των Valero Energy, Phillips 66 και Marathon Petroleum , έχουν σχεδιαστεί ειδικά για την επεξεργασία βαρέος, όξινου αργού όπως αυτό της Βενεζουέλας. Μετά τις κυρώσεις, βασίστηκαν σε ακριβότερες εναλλακτικές πρώτες ύλες. Η επιστροφή των βαρελιών της Βενεζουέλας θα μείωνε το κόστος εισροών και θα στήριζε τα περιθώρια κέρδους, εφόσον η ζήτηση προϊόντων παραμείνει σταθερή.

Από κλαδική σκοπιά, η μαζική επιστροφή πετρελαίου από τη Βενεζουέλα θα ήταν αρνητική για τις τιμές του πετρελαίου και, κατά συνέπεια, θετική για τις μετοχές καταναλωτικών αγαθών. Οι χαμηλότερες τιμές πετρελαίου είναι αποπληθωριστικές και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε χαμηλότερες αποδόσεις ομολόγων, κάτι που, υπό ίσες συνθήκες, ευνοεί τα περιουσιακά στοιχεία κινδύνου.

Τι ακολουθεί για τη Βενεζουέλα;

Σε τυπικό ύφος Τραμπ, ο πρόεδρος δήλωσε αρχικά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα «διοικήσουν» τη Βενεζουέλα κατά τη διάρκεια της μετάβασης. Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι περίπου 15.000 στρατιώτες θα παραμείνουν ανεπτυγμένοι στην Καραϊβική, με το ενδεχόμενο περαιτέρω επέμβασης να παραμένει ανοικτό εάν η μεταβατική ηγεσία της Βενεζουέλας δεν ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.

Το Ανώτατο Δικαστήριο της Βενεζουέλας διόρισε την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγες ως προσωρινή πρόεδρο. Η Ροντρίγες, η οποία υπηρετεί ως αναπληρώτρια του Μαδούρο από το 2018, επέβλεψε μεγάλο μέρος της πετρελαιοεξαρτώμενης οικονομίας της χώρας και του μηχανισμού πληροφοριών και παραμένει βαθιά ενσωματωμένη στην υφιστάμενη δομή εξουσίας. Δήλωσε ότι είναι πρόθυμη «να συνεργαστεί» με την κυβέρνηση Τραμπ, σε μια ενδεχόμενη σεισμική μεταβολή των σχέσεων μεταξύ των μέχρι πρότινος αντίπαλων κυβερνήσεων.

Ανεξάρτητοι παρατηρητές, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών και του Carter Center, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι εκλογές της Βενεζουέλας το 2024 στερούνταν αξιοπιστίας και δεν πληρούσαν τα διεθνή πρότυπα. Επαληθευμένα πρακτικά που εξετάστηκαν από ανεξάρτητους αναλυτές έδειξαν ότι ο υποψήφιος της αντιπολίτευσης, Εντμούντο Γκονσάλες, έλαβε περίπου το 67% των ψήφων, έναντι περίπου 30% για τον Μαδούρο.

Παράλληλα, η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης και ηγέτιδα της αντιπολίτευσης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, αναμένεται να επιστρέψει στη χώρα εντός του μήνα και έχει δηλώσει ότι η αντιπολίτευση είναι έτοιμη να αναλάβει την εξουσία. Ωστόσο, ο πρόεδρος Τραμπ έχει δημόσια αμφισβητήσει το εύρος της λαϊκής της στήριξης.

Υπό αυτό το πλαίσιο, τρία σενάρια θεωρούνται πιθανά (σύμφωνα με την Gavekal Research):

«Ήπια» στρατιωτική δικτατορία

Το πιθανότερο βραχυπρόθεσμο αποτέλεσμα είναι η διατήρηση της υφιστάμενης δομής εξουσίας υπό τη Ροντρίγες και τον στρατό. Η επιβίωση αυτού του σχήματος θα απαιτούσε μια πραγματιστική στροφή προς τα αμερικανικά συμφέροντα, συμπεριλαμβανομένης μιας πιο φιλικής προς τις επιχειρήσεις στάσης και απομάκρυνσης από παραδοσιακούς συμμάχους όπως η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν. Η Ουάσιγκτον ενδέχεται να ανεχθεί αυτό το αποτέλεσμα εάν εξασφαλίζει σταθερότητα και πρόσβαση στις ενεργειακές ροές.

Μετάβαση στη δημοκρατία

Μια διαπραγματευμένη μετάβαση σε πολιτική διακυβέρνηση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τον σχεδιασμό νέων εκλογών. Η συμμετοχή της διασποράς θα μπορούσε να μεταβάλει το αποτέλεσμα, ενώ ο περιορισμός της συμμετοχής μόνο στους εσωτερικούς ψηφοφόρους ενδέχεται να ευνοήσει υπολείμματα του σημερινού καθεστώτος.

«Λιβύη εκ νέου» (κατάρρευση κράτους)

Το πιο επικίνδυνο σενάριο θα περιλάμβανε διάλυση της κεντρικής εξουσίας, οδηγώντας σε συγκρούσεις μεταξύ στρατιωτικών φατριών και επέκταση ένοπλων ομάδων. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα ενείχε τον κίνδυνο εμφυλίου πολέμου, αναζωπύρωσης μεταναστευτικών ροών και σοβαρών διαταραχών στις αγορές πετρελαίου.