Διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν με το… όπλο παραπόδα

Το Ισλαμαμπάντ «σφραγίζεται» από χθες, προκειμένου να δεχθεί τις αντιπροσωπείες των ΗΠΑ και του Ιράν, σε μια προσπάθεια να δοθεί διπλωματική διέξοδος στην κρίση που συγκλονίζει τη Μέση Ανατολή. Με την πόλη σε κατάσταση πλήρους αποκλεισμού και τα μέτρα ασφαλείας να θυμίζουν πολεμική ζώνη, ο κόσμος παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα μια διαδικασία που κινείται «επί ξυρού ακμής»

Η πρωτεύουσα του Πακιστάν δεν θυμίζει σε τίποτα μια συνηθισμένη πόλη τις τελευταίες ώρες. Η κυβέρνηση κήρυξε διήμερη δημόσια αργία (9 και 10 Απριλίου), όχι ως ένδειξη εορτασμού, αλλά ως αναγκαίο μέτρο για να «σφραγιστεί» η λεγόμενη «κόκκινη ζώνη». Η απόφαση να σταματήσει κάθε δραστηριότητα πριν από την επίσημη έναρξη των συνομιλιών το πρωί του Σαββάτου, 11 Απριλίου, υπογραμμίζει την κρισιμότητα της κατάστασης.

Οι δρόμοι που οδηγούν στο Serena Hotel έχουν μετατραπεί σε απόρθητα οχυρά, καθώς οι μυστικές υπηρεσίες προσπαθούν να εγγυηθούν την ασφάλεια των δύο αντιπροσωπειών που καταφθάνουν με το δάχτυλο στη σκανδάλη.

Παρασκήνιο και κινήσεις πριν από τις συνομιλίες

Λίγο πριν από τις 8 το πρωί ώρα Ελλάδας, τη Μεγάλη Παρασκευή, στην πλατφόρμα Χ άρχισαν να κυκλοφορούν αναφορές ότι πακιστανικό μαχητικό αεροσκάφος συνόδευσε το αεροσκάφος που μετέφερε την ιρανική αντιπροσωπεία κατά την προσέγγισή του στο Ισλαμαμπάντ. Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως από τις πακιστανικές αρχές, ωστόσο αποτυπώνουν το επίπεδο συναγερμού γύρω από τη μετακίνηση των αποστολών και τη σημασία που αποδίδεται στην ασφάλεια των συνομιλιών.

Παράλληλα, συνεχίζονται οι διεργασίες για τη σύνθεση των αντιπροσωπειών που θα καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Σύμφωνα με τις έως τώρα ενδείξεις, η αμερικανική πλευρά αναμένεται να εκπροσωπηθεί από υψηλόβαθμη αποστολή με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, ενώ στο πλευρό του αναμένεται να βρίσκονται βασικοί σύμβουλοι του Λευκού Οίκου και ειδικοί απεσταλμένοι για τη Μέση Ανατολή.

Από την ιρανική πλευρά, η Τεχεράνη εμφανίζεται να αποστέλλει ομάδα που περιλαμβάνει κορυφαίους διπλωμάτες και στελέχη του μηχανισμού εθνικής ασφάλειας, αν και η τελική σύνθεση παραμένει ρευστή και μπορεί να αλλάξει μέχρι την τελευταία στιγμή, ανάλογα με την εξέλιξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων και τις πολιτικές ισορροπίες στο εσωτερικό της χώρας.

Για την Ουάσιγκτον, η παρουσία του αντιπροέδρου Τζέι ντι Βανς στο τραπέζι των συνομιλιών αποτελεί ένδειξη του πολιτικού βάρους που αποδίδεται στη διαδικασία. Το βασικό στοίχημα για την αμερικανική πλευρά είναι να εξασφαλίσει εγγυήσεις για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και να περιορίσει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχωρεί στρατηγικά.

Αντίστοιχα, για την Τεχεράνη, οι διαπραγματευτές καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες πιέσεις: από τη μία την ανάγκη αποκλιμάκωσης μετά από εβδομάδες πολέμου και οικονομικής πίεσης, και από την άλλη την εσωτερική απαίτηση να μην γίνει καμία παραχώρηση που θα μπορούσε να εκληφθεί ως υποχώρηση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Μια εκεχειρία σε «τεντωμένο σχοινί»

Αν και το τραπέζι των διαπραγματεύσεων έχει στηθεί, η ειρήνη μοιάζει περισσότερο με μια σύντομη παύση πυρός παρά με μόνιμη κατάσταση. Οι στρατιωτικές δυνάμεις και των δύο πλευρών παραμένουν με το όπλο παραπόδα. Η φράση αυτή, που περιγράφει την απόλυτη ετοιμότητα για δράση, αντικατοπτρίζει πλήρως το κλίμα στα Στενά του Ορμούζ και στον Λίβανο.

Η εκεχειρία που συμφωνήθηκε είναι εξαιρετικά εύθραυστη. Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει ήδη προειδοποιήσει την Τεχεράνη ότι οποιαδήποτε παρενόχληση στη ροή του πετρελαίου θα θεωρηθεί αιτία άμεσης κατάρρευσης των συνομιλιών. Από την πλευρά του, το Ιράν προσέρχεται στο Ισλαμαμπάντ έχοντας στις αποσκευές του ένα σχέδιο 10 σημείων, το οποίο όμως περιλαμβάνει «κόκκινες γραμμές» που οι ΗΠΑ δύσκολα θα αποδεχθούν χωρίς εγγυήσεις, καθώς περιλαμβάνει διαμετρικά αντίθετες θέσεις από το αντίστοιχο αμερικανικό σχέδιο 15 σημείων.

Η «αναγνωριστική βολή» των διαπραγματεύσεων

Το πρωί του Σαββάτου δεν θα είναι απλώς η έναρξη μιας διπλωματικής επαφής, αλλά μια αναγνωριστική βολή προθέσεων. Οι διπλωμάτες καλούνται να κάνουν ότι μπορούν, καθώς αν οι συνομιλίες αποτύχουν, η Μέση Ανατολή κινδυνεύει να βυθιστεί σε μια σύρραξη χωρίς επιστροφή.

«Αγκάθι» παραμένει η δραστηριότητα στον Λίβανο. Ενώ στο Ισλαμαμπάντ θα συζητούν για ειρήνη, οι επιχειρήσεις του Ισραήλ συνεχίζονται, γεγονός που το Ιράν χρησιμοποιεί ως επιχείρημα για την «υποκρισία» της Δύσης.

Αναλυτές εκτιμούν ότι οι πρώτες ώρες των συναντήσεων θα αναλωθούν σε μια τακτική υποχώρηση εκατέρωθεν, προκειμένου να βρεθεί κοινό έδαφος στα λιγότερο φλέγοντα ζητήματα, όπως η ανθρωπιστική βοήθεια. Ωστόσο, το πραγματικό τεστ θα έρθει όταν η συζήτηση φτάσει στον έλεγχο των Στενών και στο πυρηνικό πρόγραμμα.

Οι κάτοικοι του Ισλαμαμπάντ, βλέποντας την πόλη τους να μετατρέπεται σε «ζώνη πυρός» από μέτρα ασφαλείας, ελπίζουν ότι η αργία της Παρασκευής θα δώσει τη θέση της σε μια ουσιαστική συμφωνία το Σάββατο. Όμως, με τις δύο πλευρές να μην κρύβουν την καχυποψία τους, η ειρήνη μοιάζει να έχει μια πολύ στενή ευκαιρία – μια ευκαιρία που ίσως εξαντληθεί πριν καν στεγνώσει το μελάνι των πρώτων δηλώσεων.

Το ερώτημα που πλανάται πάνω από το Serena Hotel είναι απλό αλλά τρομακτικό: Θα επικρατήσει η λογική ή το «όπλο παραπόδα» θα υψωθεί ξανά σε θέση βολής; Η απάντηση θα δοθεί σε λίγες ώρες, σε μια συνάντηση που διεξάγεται στην κόψη του ξυραφιού.

Διαβάστε επίσης:

ΕΕ και ΗΠΑ κοντά σε συμφωνία για τα κρίσιμα ορυκτά – Συζητήσεις για διασφάλιση του εφοδιασμού κατά της Κίνας

Ανησυχίες για την πίεση στη φυσική αγορά πετρελαίου – Γιατί εκτοξεύεται το Brent άμεσης παράδοσης

ΗΠΑ-Ιράν: Δρακόντεια μέτρα ασφαλείας στο Ισλαμαμπάντ ενόψει των ειρηνευτικών συνομιλιών