Η ομοσπονδιακή δικαστής Άλισον Μπάρουγκς εξέδωσε προσωρινή διαταγή κατά της κυβέρνησης Τραμπ παγώνοντας την απόφαση του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας να αφαιρέσει από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ την άδεια εγγραφής διεθνών φοιτητών.

Η διαταγή αυτή, αν και προσωρινή, δεν είναι απλώς μια δικονομική κίνηση. Είναι το πρώτο σημαντικό ανάχωμα απέναντι σε μια εκδικητική επίθεση κατά της ακαδημαϊκής ελευθερίας. Αυτό που επιχείρησε η κυβέρνηση Τραμπ δεν ήταν μια διοικητική πράξη ασφαλείας. Ήταν ένα χτύπημα στο ανυπάκουο πανεπιστήμιο, ένα χτύπημα για να συμμορφωθούν και οι υπόλοιποι.

Η σύγκρουση ξεκίνησε με ένα αίτημα αυταρχικού παραλογισμού. Πριν από λίγες εβδομάδες η Υπουργός Κρίστι Νόεμ απαίτησε από το Χάρβαρντ να παραδώσει προσωπικά δεδομένα αλλοδαπών φοιτητών του. Το δικαιολογητικό ήταν η εθνική ασφάλεια. Ζητούσαν να μάθουν ποιοι έχουν επαφές με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας, ποιοι πήγαν σε διαδηλώσεις, ποιοι εμπλέκονται σε «επικίνδυνες δραστηριότητες». Ούτε λίγο ούτε πολύ το πανεπιστήμιο κλήθηκε να γίνει ο χαφιές μιας χούντας.

Το Χάρβαρντ αρνήθηκε να συμμορφωθεί. Δεν θα μπορούσε άλλωστε να γνωρίζει τις πεποιθήσεις Κινέζων φοιτητών ούτε έχει καταγράψει ποιοι συμμετέχουν σε διαδηλώσεις. Η ιδέα της «απειλής» είναι ασαφής και έτσι η άρνηση του Χάρβαρντ να υπακούσει ήταν αυτονόητη. Ο Τραμπ, που τρώει τη μια σφαλιάρα μετά την άλλη από τον πόλεμο των δασμών μέχρι την ανικανότητα να κλείσει το ουκρανικό και το παλαιστινιακό, ένιωσε ότι θίγεται. Με τσαλαπατημένο το «εγώ» του ανακοίνωσε την ανάκληση της πιστοποίησης του πανεπιστημίου για την εγγραφή ξένων φοιτητών.

Ταυτόχρονα πάγωσε πάνω από 2,3 δισεκατομμύρια δολάρια ομοσπονδιακής χρηματοδότησης για ερευνητικά προγράμματα και ανακοίνωσε ότι εξετάζει την αφαίρεση του καθεστώτος φοροαπαλλαγής του Χάρβαρντ κατηγορώντας το για «πολιτική προπαγάνδα». Το Χάρβαρντ κατέθεσε αγωγή κατά της κυβέρνησης υποστηρίζοντας ότι η απόφαση αυτή παραβιάζει τη συνταγματική προστασία της ελευθερίας έκφρασης και της ακαδημαϊκής αυτονομίας και συνιστά μορφή πολιτικών αντιποίνων. Το πανεπιστήμιο μίλησε για κατάχρηση εξουσίας, για στοχοποίηση φοιτητών λόγω της εθνικής τους προέλευσης και για απειλή κατά της ίδιας της έννοιας της εκπαίδευσης.

Η προσωρινή διαταγή της δικαστή Μπάρουγκς είναι προς το παρόν μια νίκη της λογικής. Αλλά κανείς δεν πρέπει να ξεγελαστεί: το σχέδιο που ξεδιπλώνεται είναι πολύ ευρύτερο. Η στοχοποίηση του Χάρβαρντ δεν είναι μεμονωμένο επεισόδιο. Εντάσσεται στη στρατηγική για τον έλεγχο των πανεπιστημίων. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη ιδρύσει μονάδα στο Υπουργείο Δικαιοσύνης με αρμοδιότητα να διενεργεί ελέγχους και να ασκεί διώξεις για «απάτες» που σχετίζονται με τις πολιτικές για ανοχή και ενσωμάτωση (Diversity, Equity, Inclusion). Ο πρόεδρος θεωρεί ότι τα ανώτατα ιδρύματα ευνοούν «ιδεολογικές προκαταλήψεις».

Ο ίδιος ο Τραμπ δεν έχει κρύψει το μένος του απέναντι στα λεγόμενα elite institutions. Για τον ίδιο, το Χάρβαρντ, το Γέιλ, το Πρίνστον δεν είναι φάροι γνώσης αλλά οχυρά της πολιτικής αμφισβήτησης. Δεν είναι κέντρα καινοτομίας αλλά εστίες προδοσίας. Στη ρητορική του, τα πανεπιστήμια εκπαιδεύουν «εχθρούς της Αμερικής» αντί να υπηρετούν το έθνος. Κι αυτό δεν είναι αθώο· είναι η επαναφορά του μακαρθισμού με νέα εργαλεία και νέους στόχους.

Αν επιβληθεί ο Τραμπ, το τίμημα δεν θα είναι η σιωπή των πανεπιστημίων. Θα είναι η αναστολή της έννοιας της διαφωνίας ως συστατικού της δημοκρατίας. Γιατί όταν το κράτος απαιτεί λίστες με ονόματα και φρονήματα, όταν απειλεί με κατάργηση θεσμικών κεκτημένων για λόγους πολιτικής αντιπαράθεσης, όταν μετατρέπει την εκπαίδευση σε εργαλείο τιμωρίας, τότε η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε δημοκρατία και χούντα έχει ήδη ξεθωριάσει.

Διαβάστε επίσης

«Ο δρόμος προς τα ερείπια» –Έκθεση στην Συλλογή Οικονόμου

Στα σκαριά νέοι διαγωνισμοί προμήθειας λεωφορείων – Τι σχεδιάζει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών

Αριστοτέλης Ωνάσης: 50 χρόνια από τον θάνατο του ναυτέληνα που διαμόρφωσε το μοντέλο διαχείρισης της ναυτιλιακής εταιρείας