Σε ριζική αναδιοργάνωση του συστήματος κοινωνικών παροχών προχωρά το οικονομικό επιτελείο, ενεργοποιώντας ένα νέο ψηφιακό εργαλείο ελέγχου που φιλοδοξεί να βάλει τέλος στις αδιαφανείς διαδικασίες και στις παράτυπες πληρωμές επιδομάτων. Πρόκειται για το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων, μια ενιαία ψηφιακή βάση δεδομένων που θα συγκεντρώνει όλες τις κρατικές ενισχύσεις προς φυσικά πρόσωπα.

Η εφαρμογή του συστήματος αναμένεται να ξεκινήσει πιλοτικά τον Ιούνιο, με στόχο να καταγραφεί και να ελεγχθεί αρχικά περίπου το 80% των κοινωνικών επιδομάτων που χορηγούνται σήμερα στη χώρα. Στο πρώτο στάδιο εντάσσονται βασικές παροχές του ΟΠΕΚΑ, ορισμένα επιδόματα της ΔΥΠΑ, το επίδομα θέρμανσης αλλά και τα vouchers για βρεφονηπιακούς σταθμούς.

1

Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται σε μια περίοδο που οι αρχές επιχειρούν να ενισχύσουν τους μηχανισμούς ελέγχου των κοινωνικών δαπανών, μετά τις αποκαλύψεις για παρατυπίες και κενά στις διαδικασίες χορήγησης επιδομάτων.

Ψηφιακοί έλεγχοι αντί για χειροκίνητες διαδικασίες

Η βασική αλλαγή που φέρνει το νέο σύστημα είναι η πλήρης αυτοματοποίηση της διαδικασίας ελέγχου των δικαιούχων. Μέχρι σήμερα, σε αρκετές περιπτώσεις η χορήγηση επιδομάτων απαιτούσε χειροκίνητο έλεγχο δικαιολογητικών από υπαλλήλους, γεγονός που δημιουργούσε περιθώρια λαθών αλλά και καταχρήσεων.

 Ειδικά σε παροχές όπως τα επιδόματα ανασφάλιστων υπερηλίκων, η διαδικασία δεν ήταν πλήρως ψηφιοποιημένη. Η εξέταση κρίσιμων στοιχείων, όπως η ηλικία του αιτούντος ή ο χρόνος διαμονής του στη χώρα, γινόταν συχνά με βάση έγγραφα που ελέγχονταν χειροκίνητα. Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, δημιούργησε κενά ελέγχου που επέτρεψαν σε ορισμένες περιπτώσεις τη χορήγηση επιδομάτων χωρίς να πληρούνται πλήρως οι προϋποθέσεις.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι συγκεκριμένες παροχές κόστισαν στον ΟΠΕΚΑ περίπου 430 εκατ. ευρώ την περίοδο 2020-2022, ενώ μέρος των πληρωμών βρίσκεται πλέον υπό διερεύνηση.

Ενιαίος ψηφιακός φάκελος για κάθε πολίτη

Το Εθνικό Μητρώο Παροχών θα λειτουργεί ως μια κεντρική ψηφιακή πλατφόρμα στην οποία θα συγκεντρώνονται όλα τα στοιχεία που σχετίζονται με τις κοινωνικές ενισχύσεις.

Για κάθε πολίτη θα δημιουργείται ένας ενιαίος ψηφιακός φάκελος, ο οποίος θα περιλαμβάνει:

  • τα εισοδηματικά δεδομένα
  • τα περιουσιακά στοιχεία
  • τις οικογενειακές πληροφορίες
  • τις παροχές που λαμβάνει από διαφορετικούς φορείς

Με τη βοήθεια των ηλεκτρονικών διασταυρώσεων, το σύστημα θα μπορεί να ελέγχει αυτόματα αν ένας πολίτης πληροί τα κριτήρια για κάθε επίδομα.

Η λειτουργία του θα βασίζεται σε διασύνδεση με βασικές βάσεις δεδομένων του Δημοσίου, όπως αυτές της ΑΑΔΕ, του ΕΦΚΑ, του Μητρώου Πολιτών και άλλων υπηρεσιών.

Ποιες στρεβλώσεις θα εντοπίζονται

Η συγκέντρωση όλων των στοιχείων σε ένα σύστημα εκτιμάται ότι θα επιτρέψει για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη εικόνα των κοινωνικών παροχών που λαμβάνει κάθε πολίτης.

Με τον τρόπο αυτό θα μπορούν να εντοπιστούν:

  • περιπτώσεις όπου ένα επίδομα συνεχίζει να καταβάλλεται ενώ δεν πληρούνται πλέον οι προϋποθέσεις
  • περιπτώσεις όπου πολλαπλές παροχές επικαλύπτονται στο ίδιο άτομο
  • λάθη στα στοιχεία που οδηγούν σε χαμηλότερες πληρωμές από τις προβλεπόμενες

Η δημιουργία του Μητρώου θεωρείται κρίσιμη, καθώς σήμερα δεν υπάρχει πλήρης καταγραφή του συνολικού ύψους των παροχών που λαμβάνει κάθε δικαιούχος.

Έργο μεγάλης κλίμακας

Το νέο ψηφιακό σύστημα αφορά ένα ιδιαίτερα μεγάλο τμήμα της κοινωνικής πολιτικής του κράτους.

Συνολικά καταγράφονται:

  • έως 3,2 εκατομμύρια αιτήσεις επιδομάτων κάθε χρόνο
  • με συνολικό δημοσιονομικό κόστος που φτάνει περίπου τα 13 δισ. ευρώ ετησίως

Ωστόσο, οι αιτήσεις αυτές δεν αντιστοιχούν σε ισάριθμους πολίτες, καθώς πολλοί δικαιούχοι λαμβάνουν περισσότερες από μία ενισχύσεις.

Η δημιουργία ενός ενιαίου μηχανισμού καταγραφής θεωρείται απαραίτητη ώστε να υπάρχει πραγματική εικόνα του συστήματος κοινωνικών δαπανών.

Ποιες παροχές μπαίνουν πρώτες στο σύστημα

Στην πιλοτική φάση του έργου έχουν ήδη ενταχθεί ορισμένες από τις σημαντικότερες κοινωνικές παροχές.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

  • το επίδομα θέρμανσης
  • το επίδομα παιδιού
  • το επίδομα γέννησης
  • το επίδομα στέγασης
  • το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα
  • επιδόματα ανεργίας της ΔΥΠΑ
  • παροχές αναπηρίας

Στη συνέχεια θα ενταχθούν σταδιακά και άλλες ενισχύσεις, ώστε το σύστημα να καλύψει το σύνολο των κρατικών επιδομάτων.

Πού πηγαίνουν σήμερα τα περισσότερα κονδύλια

Τα στοιχεία δείχνουν το μέγεθος του δικτύου κοινωνικών παροχών που λειτουργεί στη χώρα.

Ειδικότερα:

  • ο ΟΠΕΚΑ καταβάλλει επιδόματα σε πάνω από 1,1 εκατομμύριο δικαιούχους
  • το επίδομα θέρμανσης συγκεντρώνει πάνω από 1 εκατομμύριο αιτήσεις κάθε χρόνο
  • περίπου 248.000 άνεργοι λαμβάνουν επιδόματα από τη ΔΥΠΑ
  • οι αιτήσεις ενιαίας ενίσχυσης του ΟΠΕΚΕΠΕ φτάνουν περίπου τις 640.000

Η καταγραφή όλων αυτών των στοιχείων σε ενιαία βάση αναμένεται να δώσει για πρώτη φορά μια πλήρη εικόνα της κατανομής των κοινωνικών δαπανών.

Αλλαγές στα ποσά για χιλιάδες δικαιούχους

Με την εφαρμογή του νέου μηχανισμού, αρκετοί δικαιούχοι ενδέχεται να δουν αλλαγές στα ποσά που λαμβάνουν.

Οι μεταβολές αυτές μπορεί να προκύψουν από:

  • αλλαγές στο εισόδημα
  • διαφοροποίηση στην περιουσία
  • μεταβολές στην οικογενειακή κατάσταση

Παράλληλα, τεχνικά λάθη όπως:

  • λάθος IBAN
  • ασυμφωνία σε ΑΦΜ ή ΑΜΚΑ
  • διαφορετική δήλωση κατοικίας

μπορεί να οδηγήσουν σε προσωρινή διακοπή πληρωμών έως ότου διορθωθούν τα στοιχεία.

Στόχος ένα πιο δίκαιο σύστημα επιδομάτων

Σύμφωνα με τις αρμόδιες αρχές, ο στόχος του νέου συστήματος δεν είναι απλώς η περικοπή δαπανών αλλά η ορθολογική διαχείριση των κοινωνικών παροχών. Σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται ότι ένας δικαιούχος δικαιούται μεγαλύτερη ενίσχυση από αυτή που λαμβάνει, το σύστημα θα επιτρέπει και αύξηση των ποσών.

Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα πιο διαφανές και αποτελεσματικό πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής, στο οποίο οι δημόσιοι πόροι θα κατευθύνονται με μεγαλύτερη ακρίβεια σε όσους πραγματικά έχουν ανάγκη.

Διαβάστε επίσης:

Φρένο στα σενάρια για γενναίες αυξήσεις στον κατώτατο μισθό – Η ενεργειακή κρίση αλλάζει τα δεδομένα

Voucher κατάρτισης έως 750 ευρώ για εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα – Ποιοι το δικαιούνται, πώς γίνεται η αίτηση

Ψηφιακή κάρτα εργασίας: Ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση για νέους κλάδους – Ποιοι μπαίνουν στο σύστημα το 2026