Πιερρακάκης στη Handelsblatt: Τα υγιή οικονομικά είναι υπαρξιακής σημασίας – Στην Ελλάδα το μάθαμε με τον σκληρό τρόπο

Ένα σαφές μήνυμα προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για την ανάγκη αυστηρότερης δημοσιονομικής πειθαρχίας, αποτελεσματικότερης αξιοποίησης των δημόσιων πόρων και επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων στέλνει ο Κυριάκος Πιερρακάκης, υπογραμμίζοντας ότι «τα υγιή δημόσια οικονομικά είναι υπαρξιακής σημασίας».

Σε συνέντευξή του στη γερμανική Handelsblatt, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup αναλύει τις νέες πιέσεις που δημιουργεί η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων, την ανάγκη να παραμείνει υπό έλεγχο το δημόσιο χρέος, αλλά και την ελληνική εμπειρία ως παράδειγμα δημοσιονομικής προσαρμογής και μετασχηματισμού.

Όπως επισημαίνει, η Ελλάδα κατάφερε μέσα σε διάστημα περίπου δέκα ετών να αφήσει πίσω της την περίοδο της κρίσης, να επιστρέψει σε υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης και να διαμορφώσει σταθερά πρωτογενή πλεονάσματα.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης αποφεύγει, πάντως, να εμφανιστεί ως εκείνος που θα υποδείξει στη γερμανική κυβέρνηση τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσει. Αναγνωρίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσιες από τη μία χώρα στην άλλη, καθώς κάθε οικονομία έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες. Ωστόσο, θεωρεί ότι η ελληνική εμπειρία μπορεί να αποτελέσει χρήσιμη πηγή έμπνευσης.

Όπως αναφέρει, η Ελλάδα κατάφερε να βγει από μια δεκαετία ιδιαίτερα έντονων περιορισμών και βρίσκεται πλέον κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα ανεργίας. Την ίδια στιγμή, καταγράφει πρωτογενή πλεονάσματα, ενώ ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης κινείται περίπου στο διπλάσιο του μέσου όρου της Ευρωζώνης.

«Οι μεταρρυθμίσεις μπορεί αρχικά να είναι επώδυνες, αλλά αποδίδουν τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά», τονίζει.

Ανθεκτική η Ευρώπη στα επιτόκια

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο πρόεδρος του Eurogroup στις εξελίξεις που καταγράφονται στις αγορές κρατικών ομολόγων και στην άνοδο των αποδόσεων. Όπως εξηγεί, η συγκεκριμένη τάση δεν αποτελεί ένα πρόβλημα που αφορά αποκλειστικά την Ευρωζώνη, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο περιβάλλον διεθνών πιέσεων στις αγορές.

Στους παράγοντες που ενισχύουν αυτές τις πιέσεις περιλαμβάνει τις αυξημένες τιμές της ενέργειας, την άνοδο των πληθωριστικών προσδοκιών, αλλά και τη μεγαλύτερη διεθνή ζήτηση για κεφάλαια. Σημαντικό μέρος αυτής της ζήτησης συνδέεται, όπως σημειώνει, με τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.

Παρά το πιο απαιτητικό περιβάλλον, ο Κυριάκος Πιερρακάκης εκτιμά ότι τα θεμελιώδη μεγέθη της Ευρωζώνης εξακολουθούν να παρουσιάζουν ανθεκτικότητα. Τα κράτη-μέλη συνεχίζουν να δανείζονται με κόστος χαμηλότερο από εκείνο που αντιμετωπίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Μεγάλη Βρετανία, ενώ οι διαφορές στις αποδόσεις, τα λεγόμενα spreads, μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης παραμένουν σε σχετικά περιορισμένα επίπεδα.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η άνοδος των επιτοκίων μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια προσωρινή ή αμελητέα εξέλιξη.

«Τα αυξανόμενα επιτόκια αυξάνουν την πίεση στους κρατικούς προϋπολογισμούς», σημειώνει, εξηγώντας ότι η μεγάλη διάρκεια των κρατικών ομολόγων προσφέρει στις κυβερνήσεις ένα χρονικό περιθώριο προσαρμογής, χωρίς όμως να εξαλείφει τις επιπτώσεις από το υψηλότερο κόστος δανεισμού.

Καθώς το παλαιότερο χρέος λήγει και αναχρηματοδοτείται σταδιακά με υψηλότερα επιτόκια, το κόστος εξυπηρέτησής του μεταφέρεται με τον χρόνο στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τον υπουργό, η ανάγκη για συνετή και αξιόπιστη δημοσιονομική πολιτική γίνεται ακόμη πιο επιτακτική.

Η ανάπτυξη πρέπει να αξιοποιείται για τη μείωση του χρέους

Στο πλαίσιο του Eurogroup, η βασική κατεύθυνση που υποστηρίζει ο Κυριάκος Πιερρακάκης είναι η εφαρμογή μιας αντικυκλικής δημοσιονομικής πολιτικής. Με άλλα λόγια, όταν οι οικονομίες αναπτύσσονται, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να αξιοποιούν τις καλύτερες συνθήκες προκειμένου να περιορίζουν το δημόσιο χρέος και να δημιουργούν δημοσιονομικά αποθέματα.

Ο στόχος είναι να υπάρχει ο απαραίτητος δημοσιονομικός χώρος όταν οι οικονομίες εισέρχονται σε δυσκολότερες φάσεις και απαιτείται στήριξη. Παράλληλα, κάθε κράτος-μέλος θα πρέπει να ενισχύει τις δυνατότητες ανάπτυξής του μέσα από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που αυξάνουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα.

Ο πρόεδρος του Eurogroup απορρίπτει, πάντως, μια προσέγγιση που θα στηριζόταν αποκλειστικά στη λογική της λιτότητας. Όπως εξηγεί, οι κυβερνήσεις που βρίσκονται αντιμέτωπες με τον κίνδυνο παραβίασης των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα πρέπει πράγματι να προχωρούν σε πρόσθετα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Ωστόσο, η δημοσιονομική προσαρμογή δεν μπορεί να εξαντλείται σε οριζόντιες περικοπές δαπανών. Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να αλλάξει και η ποιότητα των δημόσιων δαπανών.

Οι κρατικοί πόροι θα πρέπει να κατευθύνονται περισσότερο σε επενδύσεις και δράσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα και τις μελλοντικές αναπτυξιακές προοπτικές. Στους τομείς αυτούς περιλαμβάνει την ενέργεια, την ψηφιοποίηση, την άμυνα και τις υποδομές.

Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσει και την ανάγκη για κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες στον αμυντικό τομέα. Όπως εκτιμά, η μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές οικονομίες κλίμακας και να περιορίσει το κόστος των σχετικών επενδύσεων.

Δημοσιονομική ευελιξία, αλλά χωρίς να υπονομεύονται τα δημόσια οικονομικά

Αναφερόμενος στους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες και στις εξαιρέσεις που έχουν προβλεφθεί προκειμένου να δοθεί μεγαλύτερο περιθώριο για αυξημένες αμυντικές δαπάνες, ο πρόεδρος του Eurogroup αναγνωρίζει ότι η Ευρώπη χρειάζεται έναν βαθμό ευελιξίας.

Η αλλαγή των γεωπολιτικών δεδομένων μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει καταστήσει την άμυνα κορυφαία ευρωπαϊκή προτεραιότητα. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι επενδύσεις στα ενεργειακά δίκτυα, στις υποδομές αποθήκευσης ενέργειας και στις διασυνδέσεις μεταξύ των χωρών.

Η ανάγκη για περισσότερες επενδύσεις δεν σημαίνει, όμως, ότι θα πρέπει να υπάρξει απεριόριστη δημοσιονομική χαλάρωση. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης θέτει σαφές όριο στην περαιτέρω ελαστικοποίηση των κανόνων, υπογραμμίζοντας τη σημασία της δημοσιονομικής αξιοπιστίας.

«Τα υγιή οικονομικά είναι επίσης υπαρξιακής σημασίας. Προέρχομαι από μια χώρα που αναγκάστηκε να το μάθει αυτό με τον σκληρό τρόπο», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Οι προτεραιότητες του Eurogroup και η κινητοποίηση των ιδιωτικών κεφαλαίων

Στις προτεραιότητες που θέτει για το Eurogroup περιλαμβάνεται και η επιτάχυνση των διαδικασιών για την ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης επισημαίνει ότι το μέγεθος των επενδυτικών αναγκών της Ευρώπης είναι τέτοιο, ώστε οι κρατικοί προϋπολογισμοί από μόνοι τους δεν επαρκούν για να τις καλύψουν.

Κατά συνέπεια, η Ευρώπη θα πρέπει να βρει τρόπους να κινητοποιήσει πολύ μεγαλύτερο μέρος των ιδιωτικών αποταμιεύσεων και να τις κατευθύνει προς παραγωγικές επενδύσεις. Η καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων ιδιωτικών κεφαλαίων αποτελεί, κατά την άποψή του, κρίσιμο παράγοντα για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανάπτυξης.

Επικαλούμενος στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, σημειώνει παράλληλα ότι τα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς λειτουργούν ουσιαστικά σαν ιδιαίτερα υψηλοί δασμοί. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, το αντίστοιχο «ισοδύναμο δασμού» ανέρχεται περίπου στο 110% για τις υπηρεσίες και στο 44% για τα βιομηχανικά αγαθά.

Η άρση αυτών των εμποδίων αποτελεί, κατά τον ίδιο, μία από τις σημαντικότερες αναξιοποίητες πηγές ανάπτυξης που διαθέτει σήμερα η Ευρώπη.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόσταση που καταγράφεται στις κεφαλαιαγορές. Το 2024, η συνολική κεφαλαιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων αντιστοιχούσε περίπου στο 73% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το αντίστοιχο μέγεθος έφτανε το 270% του ΑΕΠ.

Η ευρωπαϊκή ενοποίηση ως αναπτυξιακή ανάγκη

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών χρησιμοποιεί και την ελληνική αγορά προκειμένου να αναδείξει τα οφέλη που μπορεί να προκύψουν από την περαιτέρω ευρωπαϊκή οικονομική ενοποίηση.

Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα αναφέρει την είσοδο της UniCredit στην Alpha Bank, αλλά και την παρουσία της Deutsche Telekom στην ελληνική αγορά τηλεπικοινωνιών. Όπως υποστηρίζει, η συμμετοχή της Ελλάδας σε μεγαλύτερα ευρωπαϊκά επιχειρηματικά δίκτυα έχει δημιουργήσει σημαντικά οφέλη για την ελληνική οικονομία και την αγορά.

Η ενίσχυση των διασυνοριακών επιχειρηματικών και οικονομικών σχέσεων, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη επιλογή πολιτικής για την Ευρώπη, αλλά εξελίσσεται σε «υπαρξιακή αναγκαιότητα».

«Χρειαζόμαστε ευρωπαϊκούς πρωταθλητές – όσο το δυνατόν περισσότερους και όσο το δυνατόν ταχύτερα», αναφέρει.

Την ίδια ώρα, αναγνωρίζει ότι η πορεία προς μια πλήρη τραπεζική ένωση εξακολουθεί να συναντά σημαντικές αντιστάσεις σε εθνικό επίπεδο. Ένα από τα βασικότερα ζητήματα που παραμένουν ανοικτά είναι εκείνο της κοινής ασφάλισης των καταθέσεων.

Η προσέγγιση που προκρίνει είναι να δοθεί αρχικά έμφαση στους τομείς όπου υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να επιτευχθούν γρήγορα συμφωνίες. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η περαιτέρω ενοποίηση των αγορών, η ενίσχυση της εποπτείας, η ανάπτυξη της τιτλοποίησης και η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού τραπεζικού κλάδου.

«Το κόστος της αδράνειας είναι υψηλότερο από το κόστος των μεταρρυθμίσεων»

Το συνολικό μήνυμα που προκύπτει από τις παρεμβάσεις του Κυριάκου Πιερρακάκη είναι ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμείνει αδρανής μπροστά στις νέες οικονομικές και γεωπολιτικές προκλήσεις.

Οι δημόσιοι προϋπολογισμοί, όπως επισημαίνει, βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με μεγαλύτερες πιέσεις σε σχέση με προηγούμενες περιόδους κρίσεων. Την ίδια στιγμή, οι ανάγκες για επενδύσεις στην άμυνα, την ενέργεια, τις υποδομές και την ψηφιακή μετάβαση αυξάνονται, ενώ το κόστος χρηματοδότησης γίνεται υψηλότερο.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη καλείται να προχωρήσει στις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις πριν βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα μεγάλη οικονομική αναταραχή. Η δημοσιονομική υπευθυνότητα, η βελτίωση της ποιότητας των δημόσιων δαπανών και η αξιοποίηση των ιδιωτικών κεφαλαίων θα πρέπει να κινηθούν παράλληλα με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Για τον πρόεδρο του Eurogroup, η επιλογή δεν είναι μεταξύ μεταρρυθμίσεων και αδράνειας, αλλά μεταξύ της έγκαιρης προσαρμογής και ενός πολύ υψηλότερου κόστους στο μέλλον.

«Το κόστος της αδράνειας είναι για όλους υψηλότερο από το κόστος των μεταρρυθμίσεων», καταλήγει.

 

Διαβάστε επίσης 

ΕΚΤ: Κίνδυνος απότομης διόρθωσης για τις μετοχές AI – «Καμπανάκι» από Βούισιτς και Λαγκάρντ για το ράλι

Μυτιληναίος στους FT: Η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει την κούρσα για το γάλλιο

Παπασταύρου: Θα παρέμβουμε στις τιμές της ενέργειας αν το επιβάλλουν οι συνθήκες (βίντεο)