Μειώσεις στις συντάξεις για χιλιάδες δικαιούχους – Πώς θα επιστρέφονται τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά

Ένα νέο, μόνιμο πλαίσιο ανάκτησης χρημάτων που καταβλήθηκαν χωρίς να πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις φέρνει το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, βάζοντας τέλος στο καθεστώς των διαφορετικών πρακτικών που ίσχυαν μέχρι σήμερα ανάλογα με το ασφαλιστικό ταμείο ή την εκάστοτε περίπτωση.

 Η σχετική διάταξη ενσωματώνεται στο νομοσχέδιο για τη διασφάλιση της ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών, η δημόσια διαβούλευση του οποίου ολοκληρώνεται σήμερα, και προβλέπει συγκεκριμένο τρόπο επιστροφής των ποσών που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως σε συνταξιούχους και ασφαλισμένους.

 Στην πράξη, η ρύθμιση αφορά χιλιάδες περιπτώσεις συνταξιούχων που στο παρελθόν έλαβαν μεγαλύτερες συντάξεις, επιδόματα ή άλλες ασφαλιστικές παροχές από αυτές που δικαιούνταν, είτε λόγω λαθών της διοίκησης είτε λόγω μεταβολών που δεν δηλώθηκαν εγκαίρως. Με τη νέα διαδικασία ο e-ΕΦΚΑ αποκτά ένα ενιαίο εργαλείο ανάκτησης των ποσών αυτών, χωρίς να απαιτούνται πολύχρονες διαδικασίες ή διαφορετικοί χειρισμοί ανά κατηγορία οφειλής.

Πώς θα γίνονται οι παρακρατήσεις

 Σύμφωνα με τη διάταξη, όταν διαπιστώνεται ότι έχουν καταβληθεί ποσά χωρίς νόμιμη αιτία, ο e-ΕΦΚΑ θα εκδίδει απόφαση καταλογισμού της οφειλής και θα ενημερώνει τον δικαιούχο για το ποσό που πρέπει να επιστραφεί.

 Η αποπληρωμή θα πραγματοποιείται μέσω παρακράτησης από τις μελλοντικές συνταξιοδοτικές παροχές. Η μηνιαία κράτηση ορίζεται στο 10% της καθαρής σύνταξης, δηλαδή μετά την αφαίρεση όλων των νόμιμων κρατήσεων.

 Παράλληλα, θεσπίζεται κατώτατο όριο παρακράτησης 50 ευρώ μηνιαίως. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και στις περιπτώσεις χαμηλών συντάξεων, όπου το 10% αντιστοιχεί σε μικρότερο ποσό, η κράτηση δεν θα μπορεί να είναι χαμηλότερη από τα 50 ευρώ.

 Με τον τρόπο αυτό το υπουργείο επιχειρεί να εξασφαλίσει αφενός την ταχύτερη επιστροφή των οφειλών προς το ασφαλιστικό σύστημα και αφετέρου μια σταθερή και προβλέψιμη διαδικασία για τους συνταξιούχους, οι οποίοι θα γνωρίζουν εκ των προτέρων τον τρόπο και τη διάρκεια αποπληρωμής.

Από πού προκύπτουν οι οφειλές

 Οι περιπτώσεις αχρεωστήτως καταβληθεισών παροχών δεν είναι λίγες. Αντίθετα, αποτελούν ένα διαχρονικό πρόβλημα για τα ασφαλιστικά ταμεία, καθώς προκύπτουν από διαφορετικές αιτίες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται λανθασμένοι υπολογισμοί συντάξεων, διοικητικά ή μηχανογραφικά σφάλματα, καθυστερήσεις στις διασταυρώσεις στοιχείων μεταξύ υπηρεσιών, αλλά και μεταβολές στην προσωπική ή οικογενειακή κατάσταση των δικαιούχων που δεν δηλώθηκαν έγκαιρα.

 Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι περιπτώσεις συντάξεων χηρείας, όπου δεν δηλώθηκε μεταβολή των προϋποθέσεων καταβολής, οι περιπτώσεις παράλληλης ασφάλισης που εντοπίστηκαν εκ των υστέρων, καθώς και οι αναδρομικοί επανυπολογισμοί συντάξεων που αποκάλυψαν λανθασμένες καταβολές προηγούμενων ετών. Το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να καλύψει το σύνολο αυτών των περιπτώσεων με ενιαίο τρόπο, ώστε να αποφεύγονται οι αμφισβητήσεις και οι διαφορετικές ερμηνείες που συχνά οδηγούσαν σε προσφυγές και χρονοβόρες διαδικασίες.

Συμψηφισμός με αναδρομικά

 Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για τις περιπτώσεις όπου ο συνταξιούχος έχει λαμβάνειν αναδρομικά ποσά από τον e-ΕΦΚΑ. Η διάταξη επιτρέπει τον αυτόματο συμψηφισμό των απαιτήσεων.

 Έτσι, εφόσον ένας δικαιούχος δικαιούται αναδρομικά αλλά ταυτόχρονα εμφανίζει οφειλή από αχρεωστήτως καταβληθείσες παροχές, ο φορέας θα μπορεί να αφαιρεί το χρέος απευθείας από τα αναδρομικά που πρόκειται να καταβληθούν.

 Με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η ανάγκη ξεχωριστής διαδικασίας επιστροφής χρημάτων και επιταχύνεται η τακτοποίηση των οικονομικών εκκρεμοτήτων μεταξύ ασφαλισμένου και ασφαλιστικού φορέα.

 Εφόσον το ποσό των αναδρομικών δεν επαρκεί για την πλήρη εξόφληση της οφειλής, το υπόλοιπο θα συνεχίσει να αποπληρώνεται μέσω των μηνιαίων παρακρατήσεων από τη σύνταξη.

Τι γίνεται αν διακοπεί η σύνταξη

 Η νέα ρύθμιση προβλέπει και τις περιπτώσεις κατά τις οποίες η συνταξιοδοτική παροχή διακόπτεται πριν ολοκληρωθεί η αποπληρωμή της οφειλής. Σε αυτή την περίπτωση το υπόλοιπο ποσό δεν διαγράφεται.

 Αντίθετα, θα αναζητείται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, όπως συμβαίνει και με άλλες οφειλές προς το Δημόσιο. Έτσι ο e-ΕΦΚΑ αποκτά τη δυνατότητα να συνεχίζει τη διαδικασία είσπραξης ακόμη και μετά τη διακοπή της σύνταξης, διασφαλίζοντας ότι τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά θα επιστρέφονται στο ασφαλιστικό σύστημα.

Παραδείγματα εφαρμογής

Στην περίπτωση συνταξιούχου που λαμβάνει καθαρή σύνταξη 1.000 ευρώ και διαπιστώνεται ότι έχει λάβει αχρεωστήτως 1.200 ευρώ λόγω λανθασμένου υπολογισμού της σύνταξης, η μηνιαία παρακράτηση θα είναι 100 ευρώ. Η οφειλή θα εξοφληθεί σε 12 μήνες και η καταβαλλόμενη σύνταξη θα διαμορφωθεί προσωρινά στα 900 ευρώ.

Αντίστοιχα, συνταξιούχος με καθαρή σύνταξη 450 ευρώ και χρέος 600 ευρώ από αχρεωστήτως καταβληθέν επίδομα θα έχει μηνιαία παρακράτηση 50 ευρώ. Αν και το 10% της σύνταξης αντιστοιχεί σε 45 ευρώ, ενεργοποιείται το κατώτατο όριο που προβλέπει η διάταξη.

Σε άλλη περίπτωση, συνταξιούχος που δεν δήλωσε έγκαιρα αλλαγή στην οικογενειακή του κατάσταση και έλαβε επιπλέον 3.000 ευρώ θα επιστρέφει το ποσό μέσω κράτησης 90 ευρώ τον μήνα, εφόσον η σύνταξή του ανέρχεται σε 900 ευρώ. Η αποπληρωμή θα ολοκληρωθεί σε περίπου 33 μήνες.

Χαρακτηριστικό είναι και το παράδειγμα συμψηφισμού αναδρομικών. Εάν συνταξιούχος δικαιούται αναδρομικά 2.500 ευρώ, αλλά παράλληλα έχει οφειλή 1.000 ευρώ προς τον e-ΕΦΚΑ, θα πραγματοποιηθεί αυτόματος συμψηφισμός και θα λάβει τελικά 1.500 ευρώ. Το χρέος θα θεωρείται εξοφλημένο χωρίς να απαιτηθούν μελλοντικές παρακρατήσεις.

Διαβάστε επίσης:

Σύνταξη και εργασία μαζί: Γιατί χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες επιλέγουν να αποχωρήσουν μόλις θεμελιώσουν δικαίωμα

Ανακαίνιση Κατοικίας: Πρεμιέρα σήμερα για την πλατφόρμα – Επιδότηση έως 36.000 ευρώ για 25.000 σπίτια

Σύνταξη έως και 7 χρόνια νωρίτερα για ελεύθερους επαγγελματίες