Επικουρικές συντάξεις: «Παράθυρο» για αναγνώριση έως 5 πλασματικών ετών – Ποιοι μπορούν να κερδίσουν 960 ευρώ τον χρόνο

Μια νέα ρύθμιση που βρίσκεται υπό επεξεργασία και αναμένεται να πάρει τον δρόμο προς τη Βουλή στις αρχές Σεπτεμβρίου μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα για εκατοντάδες χιλιάδες ασφαλισμένους που βρίσκονται κοντά στη συμπλήρωση της απαιτούμενης 15ετίας για την επικουρική σύνταξη. Η προωθούμενη παρέμβαση προβλέπει τη δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικού χρόνου, ώστε ασφαλισμένοι που έχουν συγκεντρώσει 10, 11 ή 12 χρόνια επικουρικής ασφάλισης να μπορέσουν να καλύψουν το κενό και να θεμελιώσουν δικαίωμα στην επικουρική παροχή.

Με βάση τον σχεδιασμό που εξετάζεται, η αναγνώριση περίπου 3 έως 5 πλασματικών ετών θα μπορούσε να αφορά τουλάχιστον 250.000 εργαζόμενους, με σημαντικό μέρος αυτών να προέρχεται από την κατηγορία των ελεύθερων επαγγελματιών. Πρόκειται για ασφαλισμένους οι οποίοι, παρότι έχουν καταβάλει εισφορές για σημαντικό χρονικό διάστημα, δεν καταφέρνουν να φτάσουν το απαιτούμενο όριο των 15 ετών και ως εκ τούτου δεν μπορούν σήμερα να λάβουν επικουρική σύνταξη.

Εφόσον τελικά υιοθετηθεί το συγκεκριμένο μοντέλο, οι ασφαλισμένοι θα έχουν τη δυνατότητα να εξαγοράσουν τον χρόνο που τους λείπει και να αποκτήσουν πρόσβαση σε μια παροχή για την οποία έχουν ήδη καταβάλει εισφορές επί σειρά ετών. Η πρόταση για τη δυνατότητα αναγνώρισης περίπου 3-5 πλασματικών ετών στην επικουρική ασφάλιση έχει τεθεί από το 2025 και παραμένει μέχρι σήμερα σε στάδιο επεξεργασίας.

Οι 4.500 ημέρες που ξεκλειδώνουν την επικουρική

Το βασικό όριο που πρέπει να καλυφθεί είναι η 15ετής επικουρική ασφάλιση, δηλαδή οι 4.500 ημέρες ασφάλισης. Μετά τις αλλαγές που έγιναν προκειμένου να υπάρξει ενιαία αντιμετώπιση των ασφαλισμένων, η συμπλήρωση της συγκεκριμένης χρονικής προϋπόθεσης αποτελεί το κρίσιμο σημείο για τη θεμελίωση δικαιώματος επικουρικής σύνταξης.

Η σχετική ρύθμιση του ν. 5078/2023 ενοποίησε τις προϋποθέσεις που ισχύουν για ασφαλισμένους του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, ενώ παράλληλα προβλέπει τη δυνατότητα συνυπολογισμού χρόνου διαδοχικής επικουρικής ασφάλισης.

Ωστόσο, το πρόβλημα δεν έχει λυθεί για όσους δεν διαθέτουν στην πράξη 15 χρόνια επικουρικής ασφάλισης. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός ασφαλισμένου που έχει 12 χρόνια επικουρικής ασφάλισης. Παρά το γεγονός ότι μπορεί να έχει καταβάλει σημαντικά ποσά σε εισφορές, δεν έχει σήμερα τη δυνατότητα να λάβει επικουρική σύνταξη, καθώς υπολείπονται τρία χρόνια για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου.

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει γενική δυνατότητα εξαγοράς 3 έως 5 πλασματικών ετών στην επικουρική ασφάλιση αποκλειστικά για τη συμπλήρωση της 15ετίας. Η υφιστάμενη νομοθεσία προβλέπει μεν συγκεκριμένες κατηγορίες πλασματικών χρόνων, όμως το πλαίσιο που εφαρμόζεται στην κύρια σύνταξη δεν μεταφέρεται αυτομάτως και στην επικουρική.

Διαφορετικοί κανόνες για κύρια και επικουρική

Ο e-ΕΦΚΑ εφαρμόζει ξεχωριστό πλαίσιο όσον αφορά την αναγνώριση χρόνων και τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης. Επομένως, η νέα παρέμβαση που εξετάζεται έχει ως βασικό αντικείμενο τη θεμελίωση του δικαιώματος στην επικουρική σύνταξη και δεν θα πρέπει να συγχέεται με τις υφιστάμενες διαδικασίες αναγνώρισης πλασματικών ετών στην κύρια σύνταξη.

Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Στην κύρια σύνταξη, ο e-ΕΦΚΑ προβλέπει αρκετές κατηγορίες πλασματικών χρόνων, μεταξύ άλλων για στρατιωτική υπηρεσία, σπουδές, γονική άδεια, κενά ασφάλισης και άλλες περιπτώσεις, ανάλογα πάντα με την ασφαλιστική κατάσταση του κάθε ενδιαφερόμενου.

Το γεγονός, όμως, ότι ένας ασφαλισμένος μπορεί να αναγνωρίσει έναν συγκεκριμένο χρόνο για την κύρια σύνταξή του δεν σημαίνει ότι ο ίδιος χρόνος προσμετράται αυτομάτως και για την επικουρική. Ακριβώς αυτό το κενό επιχειρεί να αντιμετωπίσει η νέα ρύθμιση που βρίσκεται στο τραπέζι, δημιουργώντας ένα περισσότερο ενιαίο και λειτουργικό πλαίσιο.

Στόχος είναι να μην αποκλείονται από την επικουρική σύνταξη ασφαλισμένοι οι οποίοι έχουν διανύσει μια μακρά ασφαλιστική πορεία και έχουν καταβάλει εισφορές, μόνο και μόνο επειδή υπολείπονται λίγα χρόνια για να συμπληρώσουν τον απαιτούμενο χρόνο επικουρικής ασφάλισης.

Ποιοι ασφαλισμένοι βρίσκονται στο επίκεντρο

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για όσους έχουν παρουσιάσει διακεκομμένη ασφαλιστική διαδρομή. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται εργαζόμενοι που κατά τη διάρκεια του επαγγελματικού τους βίου άλλαξαν δραστηριότητα, ασφαλισμένοι που πέρασαν από περιόδους απασχόλησης χωρίς επικουρική κάλυψη, εκπαιδευτικοί που υπάγονταν σε διαφορετικά καθεστώτα εργασίας, καθώς και εργαζόμενοι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και ασφαλισμένοι οι οποίοι εργάστηκαν για κάποια χρόνια σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη συνέχεια επέστρεψαν στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα να εμφανίζουν κενά ή διαφορετικές περιόδους επικουρικής ασφάλισης κατά τη διάρκεια του ασφαλιστικού τους βίου.

Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν επίσης όσοι έχουν διαδοχική ασφάλιση σε διαφορετικούς ασφαλιστικούς φορείς. Η ενοποίηση των προϋποθέσεων και η δυνατότητα συνυπολογισμού χρόνου από διαφορετικά Ταμεία έχουν ήδη περιορίσει σημαντικά προβλήματα που υπήρχαν στο παρελθόν.

Παρά τις αλλαγές αυτές, εξακολουθούν να υπάρχουν ασφαλισμένοι οι οποίοι, ακόμη και μετά τον συνυπολογισμό των χρόνων τους, παραμένουν κάτω από το όριο των 4.500 ημερών ασφάλισης και συνεπώς δεν μπορούν να θεμελιώσουν δικαίωμα επικουρικής σύνταξης.

Στο επίκεντρο το κόστος της εξαγοράς

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που θα πρέπει να αποσαφηνιστούν εφόσον προχωρήσει η ρύθμιση είναι το κόστος αναγνώρισης του πλασματικού χρόνου. Το ποσό αναμένεται να συνδέεται με την εισφορά επικουρικής ασφάλισης, η οποία ανέρχεται συνολικά σε 6% των αποδοχών, με το 3% να καταβάλλεται από τον εργαζόμενο και το υπόλοιπο 3% από τον εργοδότη.

Με βάση το σενάριο που εξετάζεται, για ασφαλισμένο με μηνιαίες αποδοχές ύψους 1.500 ευρώ, η εισφορά θα αντιστοιχούσε σε 90 ευρώ για κάθε μήνα αναγνώρισης. Επομένως, για την εξαγορά τριών ετών, δηλαδή 36 μηνών, το συνολικό ποσό θα έφτανε τα 3.240 ευρώ.

Ο συγκεκριμένος υπολογισμός είναι, ωστόσο, ενδεικτικός και βασίζεται στο υπό εξέταση μοντέλο. Δεν αποτελεί οριστικό ποσό που ισχύει σήμερα, καθώς οι τελικοί όροι θα εξαρτηθούν από το περιεχόμενο της νομοθετικής ρύθμισης, εφόσον αυτή κατατεθεί και ψηφιστεί.

Στο τελικό πλαίσιο θα πρέπει να καθοριστούν με σαφήνεια το ύψος του κόστους εξαγοράς, ο τρόπος καταβολής του ποσού, το ανώτατο όριο των ετών που θα μπορούν να αναγνωριστούν, αλλά και οι ακριβείς κατηγορίες πλασματικού χρόνου που θα μπορούν να αξιοποιήσουν οι ασφαλισμένοι.

Οι σχετικές λεπτομέρειες αναμένεται να αποσαφηνιστούν μέσω της νομοθετικής παρέμβασης και των οδηγιών που θα εκδοθούν στη συνέχεια από τον e-ΕΦΚΑ, καθώς από αυτές θα εξαρτηθεί ποιοι ασφαλισμένοι θα μπορούν τελικά να αξιοποιήσουν τη νέα δυνατότητα και με ποιους όρους.