Από τον Dylan και τον Springsteen στον Bieber: Η χρυσή αγορά των μουσικών δικαιωμάτων

Η ιστορία της διαμάχης του Νίκου Καρβέλα και της Αννας Βίσση άνοιξε και μια άλλη συζήτηση. Τα τραγούδια των μεγαλύτερων καλλιτεχνών του πλανήτη δεν είναι πλέον μόνο πολιτιστική κληρονομιά. Έχουν εξελιχθεί σε επενδυτικά περιουσιακά στοιχεία αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων και σε ορισμένες περιπτώσεις άνω του 1 δισ. δολαρίων.

Bob Dylan, Bruce Springsteen, Sting, Pink Floyd, Queen, Justin Bieber και Katy Perry είναι μερικά μόνο από τα ονόματα που τα τελευταία χρόνια έχουν πουλήσει το σύνολο ή μέρος των δικαιωμάτων τους σε δισκογραφικούς ομίλους, εξειδικευμένες εταιρείες διαχείρισης και επενδυτικά κεφάλαια.

Η αγορά έχει αλλάξει ριζικά. Ένα τραγούδι που γράφτηκε πριν από 20, 30 ή ακόμη και 50 χρόνια μπορεί πλέον να δημιουργεί σταθερά έσοδα από Spotify, Apple Music, YouTube, TikTok, κινηματογραφικές ταινίες, τηλεοπτικές σειρές, διαφημίσεις, videogames και άλλες χρήσεις.

Για έναν επενδυτή, επομένως, ένας ισχυρός μουσικός κατάλογος μοιάζει όλο και περισσότερο με ένα asset που παράγει επαναλαμβανόμενες ταμειακές ροές.

Από τα τραγούδια στα επενδυτικά assets

Η έκρηξη του streaming υπήρξε καθοριστική. Στην εποχή του CD, η εμπορική ζωή ενός άλμπουμ ήταν συνήθως συγκεντρωμένη στα πρώτα χρόνια μετά την κυκλοφορία του. Σήμερα, ένας κατάλογος παραμένει διαθέσιμος διαρκώς σε δισεκατομμύρια ακροατές.

Παράλληλα, οι ψηφιακές πλατφόρμες επιτρέπουν πολύ ακριβέστερη παρακολούθηση των εσόδων και της συμπεριφοράς του κοινού. Αυτό σημαίνει ότι οι μελλοντικές χρηματοροές ενός καταλόγου μπορούν να υπολογιστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια, διευκολύνοντας την αποτίμησή του.

Η αξία αυτών των assets τράβηξε το ενδιαφέρον όχι μόνο των παραδοσιακών δισκογραφικών εταιρειών αλλά και μεγάλων επενδυτικών ομίλων. Η Blackstone, για παράδειγμα, βρέθηκε πίσω από την Hipgnosis Songs Capital, ενώ private equity funds και θεσμικοί επενδυτές έχουν διοχετεύσει δισεκατομμύρια δολάρια στην αγορά μουσικών δικαιωμάτων. Η Hipgnosis περιέγραφε μάλιστα τα τραγούδια ως μια ξεχωριστή επενδυτική κατηγορία, με έσοδα που δεν εξαρτώνται απαραίτητα από τον οικονομικό κύκλο.

Οι συμφωνίες που άλλαξαν την αγορά

Το 2020 ο Bob Dylan πούλησε στην Universal Music Publishing Group ολόκληρο τον κατάλογο των συνθέσεών του, περισσότερα από 600 copyrights που κάλυπταν περίπου έξι δεκαετίες δημιουργίας. Το τίμημα δεν δημοσιοποιήθηκε επισήμως, αλλά εκτιμήθηκε σε πάνω από 300 εκατ. δολάρια.

Έναν χρόνο αργότερα ο Bruce Springsteen ανέβασε ακόμη περισσότερο τον πήχη. Η Sony απέκτησε τόσο τα master recordings (δικαιώματα των ηχογραφήσεων) όσο και τα publishing rights (δικαιώματα επί της σύνθεσης και των στίχων) της καριέρας του, σε συμφωνία που εκτιμήθηκε περίπου στα 500 εκατ. δολάρια.

Το 2022 ακολούθησε ο Sting. Η Universal απέκτησε τον πλήρη κατάλογο των συνθέσεών του, τόσο από τη σόλο καριέρα του όσο και από την εποχή των Police, σε συναλλαγή που εκτιμήθηκε έως και στα 300 εκατ. δολάρια.

Την ίδια χρονιά η Warner Chappell απέκτησε από το estate του David Bowie τα παγκόσμια publishing rights του καταλόγου του. Η συμφωνία, που κάλυπτε εκατοντάδες τραγούδια από έξι δεκαετίες δημιουργίας, αποτιμήθηκε περίπου στα 250 εκατ. δολάρια.

Το 2024 η αγορά έφτασε σε νέα επίπεδα. Η Sony συμφώνησε να αποκτήσει δικαιώματα γύρω από τον κατάλογο των Queen έναντι περίπου 1,27 δισ. δολαρίων, στη μεγαλύτερη γνωστή συμφωνία για κατάλογο μεμονωμένου καλλιτέχνη ή συγκροτήματος.

Την ίδια χρονιά απέκτησε τον κατάλογο ηχογραφήσεων των Pink Floyd, καθώς και δικαιώματα γύρω από το όνομα και την εικόνα του συγκροτήματος, έναντι περίπου 400 εκατ. δολαρίων. Τα songwriting rights (δικαιώματα των δημιουργών των τραγουδιών) παρέμειναν στους δημιουργούς.

Οι μεγαλύτερες συμφωνίες μουσικών δικαιωμάτων

Τα ποσά είναι δημοσιευμένες εκτιμήσεις όπου οι οικονομικοί όροι δεν ανακοινώθηκαν επίσημα. Οι συμφωνίες δεν είναι απόλυτα συγκρίσιμες, καθώς μπορεί να αφορούν publishing rights, master recordings, ποσοστά συμμετοχής ή και εμπορικά δικαιώματα γύρω από το όνομα και την εικόνα του καλλιτέχνη.

Η περίπτωση των KISS δείχνει μάλιστα ότι πλέον δεν αγοράζονται μόνο τα τραγούδια. Η Pophouse κατέβαλε πάνω από 300 εκατ. δολάρια για τον μουσικό κατάλογο, αλλά και για το brand, το όνομα και την εικόνα του συγκροτήματος, ανοίγοντας τον δρόμο για παραγωγές με avatars, ταινίες και άλλες εμπορικές χρήσεις.

Γιατί ένας καλλιτέχνης πουλά τα δικαιώματά του

Για τον δημιουργό η λογική είναι κυρίως οικονομική. Αντί να περιμένει τις ετήσιες εισπράξεις των επόμενων δεκαετιών, μπορεί να εισπράξει σήμερα ένα πολύ μεγάλο εφάπαξ ποσό.

Πρακτικά μετατρέπει μία σειρά μελλοντικών και αβέβαιων εσόδων σε άμεση ρευστότητα. Το κεφάλαιο αυτό μπορεί στη συνέχεια να επενδυθεί σε ακίνητα, επιχειρήσεις, μετοχές ή άλλα assets, μειώνοντας ταυτόχρονα τη συγκέντρωση της προσωπικής περιουσίας σε έναν μόνο μουσικό κατάλογο.

Για τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες υπάρχει και το ζήτημα της κληρονομιάς. Η μεταβίβαση εκατοντάδων copyrights και συμβάσεων στους κληρονόμους μπορεί να είναι ιδιαίτερα περίπλοκη. Μια πώληση αντικαθιστά αυτό το σύνθετο σύστημα δικαιωμάτων με ένα πολύ πιο απλό χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο. Παράλληλα, ειδικά στις ΗΠΑ, φορολογικοί λόγοι έχουν κατά περιόδους ενισχύσει την ελκυστικότητα τέτοιων συναλλαγών.

Υπάρχει όμως και η πλευρά του αγοραστή. Μια εταιρεία του βεληνεκούς της Sony, ή της Universal ή μια εξειδικευμένη εταιρεία μπορεί να αξιοποιήσει έναν κατάλογο πολύ πιο επιθετικά, τοποθετώντας τραγούδια σε ταινίες, σειρές, διαφημίσεις και νέα ψηφιακά κανάλια.

Από τον Bieber στην Katy Perry – Οι νεότεροι μπαίνουν στο παιχνίδι

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της νέας αγοράς είναι ότι οι πωλήσεις δεν περιορίζονται πλέον σε καλλιτέχνες 70 ή 80 ετών.

Ο Justin Timberlake ήταν μόλις 41 ετών όταν, τον Μάιο του 2022, πούλησε στην Hipgnosis Songs Capital τα δικαιώματα που κατείχε σε περίπου 200 συνθέσεις. Το τίμημα εκτιμήθηκε σε λίγο πάνω από 100 εκατ. δολάρια.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση του Justin Bieber. Τον Ιανουάριο του 2023, σε ηλικία μόλις 28 ετών, συμφώνησε με την Hipgnosis Songs Capital για την πώληση των δικαιωμάτων του σε περισσότερους από 290 τίτλους που είχαν κυκλοφορήσει έως το τέλος του 2021. Η αξία της συναλλαγής εκτιμήθηκε περίπου στα 200 εκατ. δολάρια.

Τον Σεπτέμβριο του 2023 η Katy Perry, σε ηλικία 38 ετών, πούλησε στη Litmus Music, εταιρεία που υποστηρίζεται από την Carlyle, δικαιώματα που συνδέονται με πέντε άλμπουμ της περιόδου 2008-2020 έναντι περίπου 225 εκατ. δολαρίων.

Οι περιπτώσεις αυτές δείχνουν ότι η πώληση ενός καταλόγου δεν είναι πλέον απαραίτητα το τελευταίο οικονομικό κεφάλαιο μιας καριέρας. Μπορεί να αποτελεί ενεργή διαχείριση περιουσίας ακόμη και για έναν καλλιτέχνη που έχει μπροστά του δεκαετίες δημιουργίας.

Αυτό ίσως είναι η μεγαλύτερη αλλαγή που έχει συντελεστεί στη μουσική βιομηχανία, αφού το τραγούδι εξακολουθεί να είναι τέχνη, αλλά ο κατάλογος που δημιουργούν τα τραγούδια αντιμετωπίζεται πλέον και ως επενδυτικό χαρτοφυλάκιο.

Διαβάστε επίσης:

Από τον Καζαντζίδη στον Αργυρό: Οι περιπτώσεις που άλλαξαν την αγορά της μουσικής στην Ελλάδα

Νίκος Καρβέλας: Φορολογικό θρίλερ για 850.000 ευρώ αδήλωτα έσοδα – Το επεισόδιο με τους εφοριακούς στο σπίτι του και τα πρόστιμα

Δημητρακόπουλος για Βίσση-Καρβέλα: Οι αποδείξεις της αλήθειας στριμώχνονται στη σειρά – Δεν μπορεί δικαστικά να της απαγορευτεί να λέει τα τραγούδια του