Σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη επαναπροσδιορίζει την ενεργειακή της στρατηγική υπό την πίεση νέων γεωπολιτικών κρίσεων και αυξανόμενων τιμών ενέργειας, η Ελλάδα ετοιμάζεται να κάνει ένα βήμα που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για τον ρόλο της στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη. Η υπογραφή της σύμβασης για τη γεώτρηση στο Block 2 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, που έγινε χθες, σηματοδοτεί την έναρξη μιας αντίστροφης μέτρησης που κορυφώνεται τον Φεβρουάριο του 2027, όταν αναμένεται να πραγματοποιηθεί η πρώτη ερευνητική υπεράκτια γεώτρηση στη χώρα μετά από σχεδόν μισό αιώνα.

Αν η γεώτρηση αποδειχθεί επιτυχής. πέντε χρόνια μετά θα ξεκινήσει η εκμετάλλευση και τα εκτιμώμενα έσοδα για το δημόσιο στο το καλό σενάριο είναι πάνω από 10 δισεκατομμύρια ευρώ σε ένα βάθος 20 ετών. Μια ανακάλυψη στο σημαντικό κοίτασμα που υπολογίζεται στα 270 bcm φυσικού αερίου, θα κάνει την Ελλάδα   από χώρα διέλευσης ενέργειας σε χώρα παραγωγής φυσικού αερίου, κάτι που θα ενισχύσει σημαντικά την οικονομία της αλλά και το γεωπολιτικό της προφίλ. Ταυτόχρονα, στο καλό σενάριο μιας ανακάλυψξης,  σε ένα χρόνο από σήμερα, θα αλλάξει η αξία όλων των άλλων παραχωρήσεων της χώρας, θέτοντάς την  βάλει στο επίκεντρο του ενεργειακού ενδιαφέροντος.

1

Αν επιβεβαιωθούν οι γεωλογικές εκτιμήσεις, η Ελλάδα θα μπορούσε να περάσει σε μια νέα φάση ενεργειακής ανάπτυξης, ενισχύοντας την αυτάρκειά της και αναβαθμίζοντας τη θέση της στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αρχιτεκτονική. Ακόμη όμως και στην περίπτωση που το αποτέλεσμα δεν είναι θετικό, το έργο θέτει τις βάσεις για την επανεκκίνηση ενός τομέα που για δεκαετίες παρέμενε ανενεργός.

Ήδη όμως, μετά από δεκαετίες σχεδιασμών και προσδοκιών, η Ελλάδα επιστρέφει δυναμικά στο πεδίο της έρευνας υδρογονανθράκων. Το αν αυτή η επιστροφή θα οδηγήσει σε μια νέα ενεργειακή πραγματικότητα θα κριθεί σε ένα χρόνο από σήμερα στα βαθιά νερά του Ιονίου. Μέχρι τότε, η χώρα μετρά αντίστροφα προς μια στιγμή που μπορεί να επανακαθορίσει τη θέση της στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης.

Η σύμβαση Γεώτρησης για το Block 2 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, μεταξύ της Energean (ως operator της κοινοπραξίας ExxonMobil – Energean – HELLENiQ Energy) και της εταιρείας Stena Drilling, για την πρώτη ερευνητική γεώτρηση στην Ελλάδα μετά από 50 περίπου χρόνια, υπεγράφη χθες, παρουσία του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρου Παπασταύρου . Στην εκδήλωση συμμετείχαν, οι Διευθύνοντες Σύμβουλοι του ομίλου Energean, κ.  Μαθιός Ρήγας, της Stena Drilling, κ. Erik Ronsberg και της HelleniQ Energy, κ. Ανδρέας Σιάμισιης, καθώς και οι Πρέσβεις των Ηνωμένων Πολιτειών, κα Κ. Guilfoyle και της Σουηδίας, κ. H. Emsgård.

Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του από το Τέξας των Ηνωμένων Πολιτειών, o αντιπρόεδρος της ExxonMobil, κ. John Ardill υπογράμμισε: «Γεια σας φίλοι, σας χαιρετώ από το Τέξας. Μακάρι να μπορούσα να βρίσκομαι σήμερα μαζί σας στην Αθήνα. Δυστυχώς, μπορώ να είμαι μόνο μέσω κάμερας.Αυτή είναι μια ιστορική ημέρα τόσο για την Energean όσο και για την ExxonMobil, και έχω τρία μηνύματα που θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας σήμερα, σε αυτή τη σημαντική συγκέντρωση. Πρώτα απ’ όλα, αναλογιζόμενοι τους τελευταίους έξι μήνες, χτίσαμε τη συνεργασία μας στο P-TEC. Δημιουργήσαμε την απαραίτητη ευθυγράμμιση μεταξύ των εταίρων και της κυβέρνησης και δεσμευτήκαμε να έρθουμε να πραγματοποιήσουμε έρευνες στην Ελλάδα, στο Block 2. Προχωρώντας στο σήμερα, έχουμε έναν στόχο γεώτρησης, προχωρούμε στη δέσμευση για την πλατφόρμα γεώτρησης και υλοποιούμε τις δεσμεύσεις μας προς τους εταίρους μας, προς τον ελληνικό λαό και προς την κυβέρνηση. Κοιτάζοντας μπροστά, τους επόμενους μήνες έως τις αρχές του 2027, θα εξασφαλίσουμε τις απαιτούμενες άδειες, θα σχεδιάσουμε και θα εκτελέσουμε μια ασφαλή ερευνητική γεώτρηση και αναμένουμε να εξερευνήσουμε αυτό το πολύ σημαντικό κοίτασμα πετρελαίου ή φυσικού αερίου στη Μεσόγειο. Αυτή είναι μια σπουδαία ημέρα και σημειώνουμε μεγάλη πρόοδο σε αυτή τη συνεργασία, κάτι που όλοι μας πρέπει να γιορτάσουμε και να είμαστε πολύ περήφανοι. Σας ευχαριστώ, ζητώ ξανά συγγνώμη που δεν βρίσκομαι εκεί δια ζώσης, και έχουμε μπροστά μας μερικούς πολύ απαιτητικούς μήνες»

Τι κρύβει ο Ασωπός 1

Ο στόχος «Ασωπός 1» βρίσκεται σε μια μέχρι σήμερα ανεξερεύνητη γεωλογική ζώνη και, σύμφωνα με τα διαθέσιμα σεισμικά δεδομένα, ενδέχεται να φιλοξενεί σημαντικά αποθέματα φυσικού αερίου ή πετρελαίου. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για δυναμικό έως και 270 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, ποσότητα που αντιστοιχεί σε πολλαπλάσια της ετήσιας κατανάλωσης της χώρας . Ωστόσο, η πιθανότητα επιτυχίας εκτιμάται στο 16%, γεγονός που αποτυπώνει την αβεβαιότητα που συνοδεύει τέτοιου είδους επενδύσεις.

Η γεώτρηση, θα πραγματοποιηθεί σε βάθος νερού περίπου 840 μέτρων και συνολικό βάθος γεώτρησης που φτάνει τα 4.622 μέτρα, με διάρκεια περίπου δύο μηνών και κόστος που εκτιμάται μεταξύ 60 και 68 εκατομμυρίων ευρώ . Πρόκειται για μια ιδιαίτερα απαιτητική τεχνικά επιχείρηση, η οποία θα υλοποιηθεί από το υπερσύγχρονο γεωτρύπανο Stena DrillMAX, ένα από τα πιο προηγμένα πλοία παγκοσμίως, σχεδιασμένο για λειτουργία σε δύσκολες θαλάσσιες συνθήκες.

Η ανάπτυξη του κοιτάσματος θα μπορούσε να γίνει μέσω πλωτής μονάδας παραγωγής, αντίστοιχης με αυτή που χρησιμοποιεί η Energean στο Ισραήλ, ενώ εξετάζονται συνέργειες με μεγάλα ενεργειακά έργα όπως ο αγωγός TAP και το project Poseidon . Η πλήρης ανάπτυξη θα απαιτούσε επενδύσεις που ξεπερνούν τα 5 δισ. ευρώ και θα μπορούσε να ξεκινήσει μέσα σε 3,5 έως 4 χρόνια από τη λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης.

Ήδη από την πρώτη φάση, το έργο αναμένεται να έχει άμεσο οικονομικό αντίκτυπο, με επενδύσεις που εκτιμώνται σε περίπου 12 εκατ. ευρώ να κατευθύνονται στην ελληνική οικονομία μέσω υπηρεσιών logistics, μεταφορών, λιμενικών υποδομών και τεχνογνωσίας . Το αποτύπωμα αυτό αναμένεται να πολλαπλασιαστεί σε περίπτωση επιτυχούς ανακάλυψης.

Πίσω από το εγχείρημα βρίσκεται μια ισχυρή διεθνής κοινοπραξία που συνδυάζει την εμπειρία της Energean, την τεχνογνωσία της ExxonMobil και την παρουσία της HelleniQ Energy, γεγονός που ενισχύει την αξιοπιστία και τη γεωπολιτική βαρύτητα του project. Η είσοδος της ExxonMobil με ποσοστό 60% στην κοινοπραξία αποτελεί σαφή ένδειξη εμπιστοσύνης στις προοπτικές της ελληνικής αγοράς υδρογονανθράκων .

 Μια πιθανή ανακάλυψη θα μπορούσε να μεταμορφώσει την ελληνική οικονομία, ενισχύοντας την ενεργειακή αυτάρκεια, αυξάνοντας τα δημόσια έσοδα –με τουλάχιστον 40% των κερδών να κατευθύνεται στο Δημόσιο– και δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης . Παράλληλα, θα ενίσχυε τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη αναζητά εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού.

Η Energean, που είναι ο operator του έργου στη φάση της ερευνητικής γεώτρησης,  διαθέτει πάνω από 18 χρόνια εμπειρίας σε έρευνα και παραγωγή σε οκτώ χώρες, με παραγωγή το 2025 που φτάνει τα 154 χιλιάδες βαρέλια ισοδύναμου πετρελαίου ημερησίως και σημαντική παρουσία σε Ισραήλ, Αίγυπτο και Ευρώπη. Έχει έσοδα 1,7 δισ. δολαρίων, λειτουργικά κέρδη (EBITDAX) 1,1 δισ. δολάρια και επενδυτικό πρόγραμμα 4 δισ. δολαρίων από το 2022 .

Υπενθυμίζεται ότι στην κοινοπραξία που κατέχει την παραχώρηση για το Block 2, αρχικά συμμετείχαν η TotalEnergies, η Energean και η HELLENiQ Energy, ενώ στη συνέχεια η Energean αύξησε τη συμμετοχή της στο 75%. Σημαντική εξέλιξη καθοριστική για την προοπτική ανακαλύψεων, ήταν η είσοδος της ExxonMobil με ποσοστό 60%, με την κοινοπραξία  και η προετοιμσία της ερευνητικής γεώτρησης, ενώ operator παραμένει η Energean .

Το 2022 ολοκληρώθηκαν 3D σεισμικές έρευνες σε έκταση 2.211 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με επένδυση 20 εκατ. ευρώ, οι οποίες ανέδειξαν ισχυρές ενδείξεις παρουσίας φυσικού αερίου σε γεωλογική δομή περίπου 1.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, συγκρίσιμη σε μέγεθος με μεγάλο μέρος της Αττικής . Ο βασικός ερευνητικός στόχος είναι η δομή «Ασωπός», που βρίσκεται σε μια μέχρι σήμερα ανεξερεύνητη γεωλογική ζώνη (προ-Απούλια). Πρόκειται για ένα κλειστό ανθρακικό αντίκλινο με εκτιμώμενο δυναμικό 9,5 τρισεκατομμυρίων κυβικών ποδιών φυσικού αερίου (περίπου 270 δισ. κυβικά μέτρα) ή ισοδύναμο περίπου 5 δισ. βαρελιών πετρελαίου. Ωστόσο, η παρουσία υδρογονανθράκων συνοδεύεται από σημαντικό ρίσκο, καθώς η πιθανότητα επιτυχίας εκτιμάται στο 16%, με βασική αβεβαιότητα το αν η μετανάστευση των υδρογονανθράκων συνέπεσε χρονικά με τη δημιουργία της παγίδας .

Η παρουσίαση προχωρά στα τεχνικά χαρακτηριστικά της προγραμματισμένης γεώτρησης. Το βάθος νερού στην περιοχή φτάνει τα 840 μέτρα, ενώ το μέγιστο βάθος γεώτρησης εκτιμάται στα 4.622 μέτρα. Η γεώτρηση προγραμματίζεται για την περίοδο Φεβρουαρίου – Απριλίου 2027, με διάρκεια περίπου 60 ημερών, κόστος 60–68 εκατ. ευρώ (70–80 εκατ. δολάρια) και προσωπικό 150–180 ατόμων .

Το χρονοδιάγραμμα

Το 2026 αποτελεί κρίσιμη χρονιά προετοιμασίας, με την κατάθεση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων να προβλέπεται έως τις 15 Ιουνίου και την έγκρισή της έως τον Νοέμβριο του ίδιου έτους. Η έναρξη της γεώτρησης (spud) τοποθετείται στις 14 Φεβρουαρίου 2027, ενώ τα αρχικά αποτελέσματα αναμένονται έως τις 21 Απριλίου 2027 σε περίπτωση επιτυχίας .

Η Stena Drilling,   που θα εκτελέσει τη γεώτρηση, έχει συνεργαστεί με την Energean και σε άλλα projects. Iδρύθηκε το 1996, αποτελεί θυγατρική του ομίλου Stena AB με έδρα στο Αμπερντίν και διαθέτει περίπου 180 εργαζόμενους στην ξηρά και 1.000 στη θάλασσα και έχει παγκόσμια παρουσία της και η δραστηριότητά της σε απαιτητικά περιβάλλοντα, από τον Καναδά μέχρι τη Δυτική Αφρική. Σε περίπτωση ανακάλυψης κοιτάσματος, προβλέπεται αξιοποίηση μέσω πλωτής μονάδας παραγωγής (FPSO), αντίστοιχης με αυτή στο Ισραήλ, καθώς και πιθανές συνέργειες με μεγάλα ενεργειακά έργα όπως ο αγωγός TAP και το Poseidon.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος του ομίλου Energean, κ.  Μαθιός Ρήγας, υπογράμμισε: «Η σημερινή υπογραφή της συμφωνίας με τη Stena Drilling για το γεωτρύπανο που θα πραγματοποιήσει την ερευνητική γεώτρηση στον στόχο Ασωπός 1, στο Block 2 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, είναι ένα ακόμη σημαντικό βήμα στην αναβίωση του τομέα της έρευνας υδρογονανθράκων στις θαλάσσιες περιοχές της χώρας μας. Αποτελεί συνέχεια της εξαιρετικής δουλειάς που πραγματοποίησε η τεχνική μας ομάδα, οι γεωλόγοι μας και οι γεωφυσικοί μας με τον σχεδιασμό, την εκτέλεση και την ερμηνεία των τρισδιάστατων δεδομένων που αντλήσαμε πριν 3,5 χρόνια στην περιοχή, μιας δουλειάς που επιβραβεύθηκε με την είσοδο της ExxonMobil στην κοινοπραξία μας με την HelleniQ Energy. Με την Stena Drilling έχουμε εκτελέσει με απόλυτη επιτυχία, απόλυτη ασφάλεια και απόλυτο σεβασμό στα αυστηρότερα περιβαλλοντικά πρότυπα 10 γεωτρήσεις σε νερά με υπερδιπλάσια βάθη σε σχέση με αυτά που θα δουλέψουμε στο Βορειοδυτικό Ιόνιο. Είμαστε συνεπώς βέβαιοι ότι η πρώτη ερευνητική θαλάσσια γεώτρηση στην χώρα μας έπειτα από 40 χρόνια θα πραγματοποιηθεί με τις βέλτιστες συνθήκες και προϋποθέσεις, ενώ παράλληλα η συνολική επένδυση της τάξης των 70 εκατ. ευρώ θα δώσει σημαντική πνοή εργασίας σε ελληνικές εταιρείες σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων.  Επισημαίνουμε για άλλη μια φορά ότι οι πιθανότητες επιτυχίας είναι στο 16%, ωστόσο ο στόχος είναι περίπου 200 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου. Με δεδομένο ότι η χώρα μας καταναλώνει ετησίως περί τα 6 με 7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, αντιλαμβανόμαστε πόσο σημαντική για την Ελλάδα, την οικονομία και τους πολίτες θα είναι μια επιτυχημένη έκβαση της προσπάθειας αυτής.  Είμαστε απολύτως προσηλωμένοι στην άρτια και έγκαιρη ολοκλήρωση της διαδικασίας, με τον επαγγελματισμό που διακρίνει τα μέλη της  εταιρεία μας και πάντοτε, σε αγαστή συνεργασία με τους εταίρους μας, τόσο σε εθνικό όσο και τοπικό επίπεδο.  Με το όραμα και την εμπειρία της δραστηριοποίησης σε 8 χώρες, στην Μεσόγειο, στη Βόρεια Θάλασσα, στη Μέσης Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική όπου έχουμε επενδύσει άνω των 4 δισεκ. ευρώ,  προχωρούμε σε ένα νέο κεφάλαιο για την Ελλάδα».