ΣΤΕΑΤ: Πακέτο παρεμβάσεων για έργα και χρηματοδότηση – Το μήνυμα των εργολάβων εν μέσω διεθνούς αβεβαιότητας

Ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου για τα δημόσια έργα, η αναζήτηση νέων χρηματοδοτικών εργαλείων, η ενεργοποίηση των Πρότυπων Προτάσεων, η υιοθέτηση διεθνών συμβάσεων FIDIC, η εφαρμογή του BIM, αλλά και η αντιμετώπιση της έλλειψης τεχνικού προσωπικού, βρέθηκαν στο επίκεντρο της Γενικής Συνέλευσης του Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών Ανωτέρων Τάξεων (ΣΤΕΑΤ), σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και διεθνών πιέσεων για την οικονομία και τις υποδομές.

Ο Σύνδεσμος, που εκπροσωπεί τις μεγαλύτερες κατασκευαστικές εταιρείες στη χώρα (ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΑΚΤΩΡ, ΜΕΤΚΑ, ΑΒΑΞ), έθεσε στην ατζέντα του την ανάγκη επιτάχυνσης θεσμικών παρεμβάσεων και τη δημιουργία νέων συνθηκών χρηματοδότησης για τα έργα υποδομής, επισημαίνοντας ότι ο κατασκευαστικός κλάδος καλείται να διατηρήσει τον ρόλο του ως βασικός πυλώνας ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, παρά τις αναταράξεις που προκαλούν οι διεθνείς εξελίξεις, οι αυξήσεις στο κόστος παραγωγής και οι πιέσεις στη ρευστότητα της αγοράς.

Στο πλαίσιο αυτό, ο ΣΤΕΑΤ παρουσίασε ένα συνολικό πακέτο προτάσεων που αφορά τόσο την παραγωγή και χρηματοδότηση των έργων όσο και τον μακροχρόνιο στρατηγικό σχεδιασμό των υποδομών της χώρας.

Αίτημα για πλήρη εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου

Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρέθηκε η ανάγκη ολοκλήρωσης του Ενιαίου Συστήματος Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Έργων και Μελετών (ΕΣΤΕΠ-ΤΙΜ-ΤΕΜ), το οποίο ο ΣΤΕΑΤ θεωρεί κρίσιμο εργαλείο για τον εκσυγχρονισμό της παραγωγής δημοσίων έργων.

Ο Σύνδεσμος υπογράμμισε ότι, παρά τη σύσταση της σχετικής εταιρείας με ΚΥΑ, δεν προχώρησε η πλήρης ενεργοποίησή της, καθώς δεν ορίστηκαν εκπρόσωποι του Δημοσίου. Παράλληλα επανέφερε την ανάγκη λειτουργίας Παρατηρητηρίου Τιμών και σύγχρονου συστήματος τεχνικών προδιαγραφών, προσαρμοσμένου στα ευρωπαϊκά δεδομένα.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στο πρόβλημα των συντελεστών αναθεώρησης, με τον ΣΤΕΑΤ να ζητά βελτίωση της πρόσφατης νομοθετικής ρύθμισης ώστε να μην αποκλείονται έργα που ολοκληρώθηκαν πριν τις 30 Μαρτίου 2026. Ο Σύνδεσμος επισημαίνει ότι η αστάθεια στις τιμές καυσίμων, δομικών υλικών, μεταφορών και εξοπλισμού καθιστά αναγκαίο ένα πιο ευέλικτο και μόνιμο σύστημα αναθεώρησης τιμών.

Ειδικότερα, όσον αφορά το πρόσθετο κόστος στις κατασκευές λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή και των ανατιμήσεων σε καύσιμα και μεταφορές, αναφέρει πως θα πρέπει, ανάλογα με τις εξελίξεις, να προωθηθούν οι αναγκαίες ευέλικτες ρυθμίσεις αντιμετώπισης της κατάστασης.

Νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και αξιοποίηση πόρων

Κεντρικό σημείο της συζήτησης αποτέλεσε η ανάγκη εξεύρεσης νέων πηγών χρηματοδότησης, καθώς οι καθυστερήσεις πιστώσεων και οι δημοσιονομικοί περιορισμοί δημιουργούν πιέσεις στην υλοποίηση έργων.

Ο ΣΤΕΑΤ πρότεινε την αξιοποίηση πόρων από το Υπερταμείο, τη δημιουργία Εθνικού Ταμείου Έργων Υποδομής, τη χρήση πράσινων ομολόγων και project bonds, αλλά και εφαρμογή μοντέλων τιτλοποίησης έργων σύμφωνα με τις νέες κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Ειδική αναφορά έγινε στο νέο Ελληνικό Ταμείο Καινοτομίας και Υποδομών, το οποίο μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός συνεπένδυσης με ιδιωτικά κεφάλαια, δημιουργώντας συνθήκες μόχλευσης και προσέλκυσης τραπεζικής χρηματοδότησης.

Ο Σύνδεσμος εκτιμά ότι η χώρα οφείλει να περάσει σε μια πιο ευέλικτη φιλοσοφία χρηματοδότησης έργων, αξιοποιώντας κεφάλαια από διαφορετικές πηγές, χωρίς να επιβαρύνεται άμεσα ο κρατικός προϋπολογισμός.

«Σκιώδη διόδια» και παραχωρήσεις

Στις προτάσεις περιλαμβάνεται και η χρήση «σκιωδών διοδίων», δηλαδή η μεταγενέστερη αποπληρωμή της συμμετοχής του Δημοσίου σε έργα παραχώρησης ή πρότυπες προτάσεις.

Σύμφωνα με τον ΣΤΕΑΤ, η πρακτική αυτή μπορεί να αποσυμφορήσει το σημερινό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, μεταφέροντας μέρος της δημοσιονομικής επιβάρυνσης στο μέλλον και επιτρέποντας την ταχύτερη εκκίνηση αναγκαίων έργων.

Παράλληλα ζητήθηκε να εξεταστεί η δυνατότητα αξιοποίησης μέρους των ποσών που είχαν καταβληθεί κατά την ανάληψη συμβάσεων παραχώρησης, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν νέες παρεμβάσεις σε υποδομές, περιβάλλον και υγεία.

Πρότυπες Προτάσεις και επιτάχυνση έργων

Ο ΣΤΕΑΤ χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την πρόσφατη ενεργοποίηση του θεσμού των Πρότυπων Προτάσεων μέσω του Ν.5290/2026, εκτιμώντας ότι μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση κυκλοφοριακών, περιβαλλοντικών και αναπτυξιακών προβλημάτων.

Παράλληλα όμως υποστήριξε ότι το πλαίσιο πρέπει να επεκταθεί ώστε να επιτρέπονται και μικρότερα ανταποδοτικά έργα, χωρίς ιδιαίτερα υψηλά οικονομικά όρια, με στόχο την ταχύτερη παραγωγή παρεμβάσεων σε τοπικό επίπεδο.

FIDIC, BIM και ψηφιακός μετασχηματισμός

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει ο ΣΤΕΑΤ και στην υιοθέτηση διεθνών προτύπων συμβάσεων FIDIC για τα δημόσια έργα, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται ένα πιο ισορροπημένο σύστημα κατανομής δικαιωμάτων, υποχρεώσεων και ρίσκου μεταξύ των συμβαλλομένων.

Παράλληλα ο Σύνδεσμος ζητά τη σταδιακή νομοθέτηση της εφαρμογής του Building Information Modeling (BIM), σε συνδυασμό με τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης και GIS, στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού του κατασκευαστικού τομέα.

Έλλειψη προσωπικού και ανάγκη μετακλήσεων

Ένα από τα πλέον οξυμένα ζητήματα που αναδείχθηκαν ήταν η έλλειψη εργατικού και τεχνικού προσωπικού, η οποία – σύμφωνα με τον ΣΤΕΑΤ – προκαλεί σοβαρές καθυστερήσεις στην εκτέλεση έργων.

Ο Σύνδεσμος ζητά επιτάχυνση των διαδικασιών μετάκλησης εργαζομένων από το εξωτερικό, καθώς και αναγνώριση πιστοποιητικών εξειδίκευσης αλλοδαπών τεχνικών και εργαζομένων.

Διαβάστε επίσης:

Φώτης Γιόφτσιος: Πάνω από το 25% έχει αυξηθεί το κόστος κατασκευής – Προθεσμίες εξπρές δίνουν οι προμηθευτές

Ποιοι εργολάβοι βλέπουν την 7η τάξη – Τα σχέδια ΕΚΤΕΡ, Interkat και Δομικής Κρήτης