Δεκάδες είναι οι πρώην εργαζόμενοι του διάσημου εστιατορίου Noma στην Κοπεγχάγη που καταγγέλλουν σοβαρές περιπτώσεις σωματικής βίας, ψυχολογικής κακοποίησης και εκφοβισμού από τον σεφ Ρενέ Ρετζέπι κατά την περίοδο 2009–2017, με το σκάνδαλο να έχει ταράξει τον κλάδο παγκοσμίως. Οι μαρτυρίες παρουσιάστηκαν σε εκτενές ρεπορτάζ των New York Times, με αφορμή ανάρτηση ενός πρώην υπαλλήλου, του Τζέισον Ιγκνάσιο Γουάιτ.

Ένα χαρακτηριστικό περιστατικό συνέβη τον Φεβρουάριο του 2014, όταν ο Ρετζέπι φέρεται να ανάγκασε όλο το προσωπικό της κουζίνας να τον ακολουθήσει έξω στο κρύο, τιμωρώντας δημόσια έναν νεαρό sous-chef για μια μουσική επιλογή που δεν ενέκρινε. Πολλοί από τους εργαζόμενους ήταν ασκούμενοι χωρίς αμοιβή, εργαζόμενοι έως 16 ώρες την ημέρα, βιώνοντας δημόσια ταπείνωση και συνεχείς προσβολές.

1

Η φήμη και η παγκόσμια επιρροή του Noma

Από το 2004, ο Ρετζέπι θεωρείται πρωτοπόρος της υψηλής γαστρονομίας, προωθώντας βιώσιμες πρακτικές. Το Noma απέσπασε τρία αστέρια Michelin και πέντε φορές την πρώτη θέση στη λίστα των 50 καλύτερων εστιατορίων του κόσμου. Ο σεφ τιμήθηκε με τίτλο ιππότη από τη βασίλισσα της Δανίας και χαρακτηρίστηκε από τον Άντονι Μπουρντέν ως «ο πιο επιδραστικός και προκλητικός σεφ στον κόσμο».

Το 2023, το Noma έκλεισε ως εστιατόριο για να επικεντρωθεί σε pop-up projects, διεθνείς συνεργασίες και events για εύπορους επισκέπτες.

Νέες καταγγελίες

Με αφορμή το επικείμενο pop-up του Noma στο Λος Άντζελες, πολλοί πρώην εργαζόμενοι δημοσιοποίησαν εμπειρίες κακοποίησης. Σχεδόν 35 πρώην υπάλληλοι περιγράφουν μοτίβο σωματικών τιμωριών, δημόσιας ταπείνωσης και ψυχολογικής πίεσης, ενώ πολλοί ισχυρίζονται ότι ο Ρετζέπι χτυπούσε, έσπρωχνε ή τρύπαγε εργαζόμενους με εργαλεία κουζίνας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ένα ακραίο περιστατικό μεταξύ του σεφ και του σού-σεφ το 2014, όταν ο τελευταίος έγινε στόχος επειδή είχε βάλει τέκνο στην κουζίνα, μουσική που σιχαίνεται ο Ρετζέπι. Για να τιμωρήσει, ο  ιδιοκτήτης της «ΝΟΜΑ» έσυρε στον εξωτερικό πίσω χώρο τον σου σεφ και άρχισε να τον χλευάζει και να τον χτυπά, ενώ περίπου 40 μάγειρες, σχημάτισαν κύκλο γύρω από τους δύο άνδρες, κάτι που σύμφωνα με το ρεπορτάζ δεν ήταν η πρώτη φορά που καλούνταν να κάνουν.

Ο ίδιος έχει ζητήσει επανειλημμένα συγγνώμη, παραδεχόμενος ότι η συμπεριφορά του στο παρελθόν ήταν επιβλαβής και ότι εργάζεται για καλύτερη διαχείριση του θυμού του.

Σκληρές συνθήκες και αλλαγές στη λειτουργία του Noma

Παρά την φήμη και τις καινοτομίες του, οι συνθήκες εργασίας στο Noma ήταν εξαιρετικά απαιτητικές, με ασκούμενους να χάνουν κιλά λόγω ακραίας κούρασης και περιορισμένων γευμάτων.

Τα τελευταία χρόνια, μετά από κοινωνικά κινήματα και αλλαγές στον χώρο της εστίασης, το Noma:

  • διαθέτει επίσημο τμήμα ανθρώπινου δυναμικού,
  • παρέχει εκπαίδευση στελεχών,
  • βελτίωσε τα ωράρια εργασίας,
  • πληρώνει πλέον τους ασκούμενους.

Σήμερα λειτουργεί περισσότερο ως διεθνές επιχειρηματικό project, με pop-up εστιατόρια για περιορισμένο κοινό. Πρώην εργαζόμενοι αναγνωρίζουν τη δημιουργικότητα του Ρετζέπι, αλλά αμφισβητούν το πρότυπο ηγεσίας του, κατηγορώντας τον ότι εκμεταλλεύεται νέους σεφ για τη δημιουργία μιας εμπειρίας «γαστρονομικού θεάματος» για πλούσιους πελάτες.

Το 16 εβδομάδων pop-up στο Silver Lake προσφέρει μενού 1.500 δολαρίων το άτομο, με τις θέσεις να εξαντλούνται μέσα σε 60 δευτερόλεπτα, όπως ανακοίνωσε ο Ρετζέπι στο Instagram τον Ιανουάριο.

 

Διαβάστε επίσης 

Κρίστη Αγαπητού: «Το “αόρατο ταβάνι” σπάνια έχει τη μορφή ανοιχτής σύγκρουσης — αυτό είναι που το κάνει τόσο δύσκολο να αντιμετωπιστεί»

Τζον Κατσιματίδης για Μέση Ανατολή: Η αύξηση των τιμών καυσίμων είναι προσωρινή, θα υποφέρουμε μόνο έναν μήνα 

Στενά Ορμούζ: Δεξαμενόπλοιο της Dynacom του Γιώργου Προκοπίου πέρασε το κρίσιμο πέρασμα