Ο Αριστοτέλης Ωνάσης ήταν ανάμεσα στους Έλληνες εφοπλιστές που πήραν από τα «100 ευλογημένα πλοία», τα οποία παραχώρησαν οι ΗΠΑ και εγγυήθηκε η τότε ελληνική κυβέρνηση;
Σαφώς και όχι.
Μια ατάκα που ειπώθηκε από τον υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλη Κικίλια, με αφορμή την υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ της ONEX Shipyards and Technologies και της νοτιοκορεατικής Hanwha, που πραγματοποιήθηκε στο Υπουργείο Μεταφορών στην Ουάσιγκτον, στο πλαίσιο της τριμερούς συνεργασίας ΗΠΑ – Ελλάδας – Νότιας Κορέας για την ενίσχυση της ναυπηγικής βιομηχανίας, ανοίγει υποχρεωτικά την συζήτηση.
Να θυμίσουμε τι είπε ο Β. Κικίλιας: «Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο η αμερικανική ναυπηγική βιομηχανία κατασκεύαζε ένα πλοίο “Liberty” κάθε δύο ημέρες. Αυτά τα πλοία στη συνέχεια πουλήθηκαν στην Ελλάδα σε προνομιακές τιμές, με αποτέλεσμα πολλοί Έλληνες εφοπλιστές, όπως ο Ωνάσης, να χτίσουν τον μύθο τους και να γιγαντωθούν».
Η αλήθεια είναι πως ο Αριστοτέλης Ωνάσης ουδέποτε πήρε τα «ασχημόπαπα» Liberties «που πουλήθηκαν σε προνομιακές τιμές» στην Ελλάδα.
Το αντίθετο μάλιστα. Η τότε ελληνική κυβέρνηση και διαδοχικά οι υπουργοί Ναυτιλίας αρνήθηκαν όλες τις προτάσεις που διατύπωσε εγγράφως για την ανάπτυξη της ελληνικής ακτοπλοΐας, αλλά και για την αγορά των πλοίων Liberty, τα οποία παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα με ευνοϊκούς όρους.
Οι ΗΠΑ αποφάσισαν να παραχωρήσουν με ευνοϊκούς όρους 225 πλοία στην Αγγλία, 100 στην Ελλάδα, 96 στη Νορβηγία, 94 στην Ιταλία, 86 στη Γαλλία και 73 στην Ολλανδία.
Το κάθε πλοίο είχε κοστίσει περί το 1.500.000 δολάρια για να ναυπηγηθεί, η τιμή του, ωστόσο, ορίστηκε σε 550.000 δολάρια, από τα οποία οι 125.000 δολάρια ήταν η προκαταβολή και το υπόλοιπο εξοφλητέο σε επτά χρόνια.
Τι έγραψε η ιστορία
Αλλά, ας πάρουμε το νήμα από την αρχή:
Λίγες ημέρες μετά τις 10 Μαΐου του 1940, που ανέλαβε πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας, ο Ουίνστον Τσώρτσιλ, ο Αριστοτέλης Ωνάσης, αναχώρησε από το Λονδίνο με το πλοίο Samaria της ναυτιλιακής εταιρείας Cunard για τη Νέα Υόρκη.
Στη Νέα Υόρκη έφτασε στις 10 Ιουλίου του 1940 και κρατήθηκε επί 24 ώρες στο νησί Ellis έως να λάβει την άδεια εισόδου στις ΗΠΑ.
Αμέσως μετά αγόρασε δύο πλοία, τα οποία διαχειρίζονταν μια ναυτιλιακή εταιρεία με έδρα το Μπουένος Άιρες, που πλοιοκτήτης τους εμφανίζονταν ο Νίκος Κονιαλίδης.
Επίσης, αγόρασε σε συνεργασία με τον Cecil Steward, που ήταν τότε πρόεδρος ασφαλιστικής εταιρείας ένα πλοίο στην τιμή των 350.00 δολαρίων. Το πλοίο αυτό πουλήθηκε αργότερα αντί 1,2 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η κινητικότητα του Αριστοτέλη Ωνάση και ορισμένες επαφές του στη Νότια Αμερική, που ήταν ανεπιθύμητα πρόσωπα στις ΗΠΑ, ήταν η αιτία να τεθεί υπό παρακολούθηση, σύμφωνα με την επιστολή με ημερομηνία 16 Ιουλίου 1942, του τότε αρχηγού του FBI, Τζον Έντγκαρ Χούβερ.
Με την λήξη του πολέμου ο Ωνάσης είχε τρία δεξαμενόπλοια και αμέσως αγόρασε δύο φορτηγά πλοία και δημιούργησε μια τακτική γραμμή, σε συνεργασία με τον Κώστα Γράτσο, την Pacific Mediterranean Line.
O Αριστοτέλης Ωνάσης, προς το τέλος του 1946 είχε αγοράσει 10 πλοία Liberties με δικά του χρήματα και με χρηματοδότηση που εξασφάλισε από πιστωτικά ιδρύματα.
Οι προτάσεις για την ανάπτυξη της ακτοπλοΐας στην Ελλάδα
Προηγουμένως, τον μήνα Μάρτιο του 1946, ο Ωνάσης έστειλε τηλεγράφημα προς την ελληνική κυβέρνηση και πρότεινε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανάπτυξης της ελληνικής ακτοπλοΐας και των αερομεταφορών.
Η πρόταση έλεγε ότι ο Ωνάσης θα παραχωρούσε στο ελληνικό κράτος, οκτώ καναδικές φρεγάτες και τρία αεροπλάνα.
Ταυτόχρονα ζήτησε από την ελληνική κυβέρνηση να επιτρέψει την εκχώρηση του απαιτούμενου συναλλάγματος για την αποπληρωμή του δανείου που ο ίδιος θα ελάμβανε από ξένους χρηματοδότες για την μετασκευή των φρεγατών και των αεροπλάνων σε επιβατηγά και την αποκλειστική εκμετάλλευση των εσωτερικών θαλάσσιων συγκοινωνιών.
Ο τότε υπουργός Ναυτιλίας, Νικόλαος Αβραάμ, συγκρότησε επιτροπή αξιολόγησης της πρότασης και στη συνέχεια την απέρριψε.
Ωστόσο, ο Ωνάσης είχε αγοράσει εν τω μεταξύ, συνολικά 10 φρεγάτες και τις μετασκεύασε, θεωρώντας ότι η ελληνική κυβέρνηση θα αποδέχονταν την πρόταση του.
Το ίδιο έτος, ο Ωνάσης πληροφορήθηκε ότι οι Έλληνες εφοπλιστές της Νέας Υόρκης, που τους είχαν παραχωρηθεί από τις ΗΠΑ, στη διάρκεια του πολέμου, 14 πλοία Liberties, ήθελαν να επιστρέψουν τα πλοία.
Τότε, ο Αριστοτέλης Ωνάσης, ζήτησε να αγοράσει και τα 14 πλοία, ωστόσο, η τότε διοίκηση της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, αντέδρασε στην πρ’οταση του Ωνάση και αποφάσισε να τα κρατήσει, αλλά και να αρχίσει συζητήσεις με την ελληνική κυβέρνηση να δώσει εγγυήσεις που απαιτούσαν οι ΗΠΑ για την παραχώρηση των 100 Liberties, για τους πλοιοκτήτες που είχαν απωλέσει πλοία στον πόλεμο.
Ο Ωνάσης, επειδή δεν είχε χάσει πλοία στη διάρκεια του πολέμου, αγόρασε 10 πλοία Liberties στα οποία ύψωσε σημαία Ονδούρας.
Ο Ωνάσης για να γίνει αποδεκτός από τους υπόλοιπους Έλληνες εφοπλιστές παντρεύτηκε στις 28 Δεκεμβρίου 1946, την Τίνα, κόρη του Σταύρου Λιβανού.
Το 1947, οι Αμερικανοί αποφάσισαν να παραχωρήσουν 7 δεξαμενόπλοια Τ2 σε Έλληνες πλοιοκτήτες. Ο Ωνάσης, ο οποίος ήταν ο μοναδικός Έλληνας εφοπλιστής που διέθετε πλοία τάνκερ, έστειλε επιστολή στις 9 Αυγούστου 1947, στον τότε υπουργό Ναυτιλίας, Σοφοκλή Βενιζέλο και του κατέθεσε μια πρόταση για τα δεξαμενόπλοια:
«Δεδομένου ότι πλην εξαιρέσεων μικροί και μεγάλοι παράγοντες Ελληνικού Εφοπλιστικού επαγγέλματος ηυνοήθησαν από την λίαν γεναιόδωρον Εθνικήν εγγύησιν ήτις κατέστησε δυνατήν την αγορά των προηγηθέντων εκατόν πλοίων σχεδόν άνευ διαθέσεως κεφαλαίων και δεδομένου ότι η ευεργεσία αυτή του Έθνους προς το επάγγελμα μας πρόκειται να επεκταθή δια την αγοράν των επτά πετρελαιοφόρων, νομίζω ότι είναι καθήκον ιερόν του επαγγέλματος μας να ανταποκριθή και αυτό κάπως προς την χειρονομίαν του Έθνους και την εγγύησιν ανερχόμενην εις επτάμισυ δολάρια κατ΄άτομον επί του Ελληνικού πληθουσμού. Καίτοι δεν ανήκω εις τον κατάλογον των ευεργετηθέντων προτείνω και αναλαμβάνω την αγοράν των χορηγουμένων επτά υπό τον όρον πάσα καθαρά πρόσοδος να διατίθεται εις κοινωφελούς σκοπούς εντός του πλαισίου της οικογένειας του Έλληνος ναυτεργάτου. Η διαχείρισις και εκμετάλλευσις θα παραμείνη εις χείρας σοβαρού Αμερικανικού Οίκου υπό την άμεσον επίβλεψιν και οδηγίας μου με την υποχρέωσιν να υποβαλλώμεθα εις έλεγχον άπαξ του έτους τριμελούς Επιτροπής ως ανωτέρω».
Ο υπουργός Σοφοκλής Βενιζέλος απάντησε στις 20 Αυγούστου 1947, ωστόσο ζητούσε εξηγήσεις, ενώ στη συνέχεια ανταλλάγησαν και άλλες επιστολές. Στο τέλος η πρόταση του Ωνάση, απορρίφθηκε και πάλι.
Με νεώτερη επιστολή του, ο Αριστοτέλης Ωνάσης, στις 2 Σεπτεμβρίου 1947, ανέφερε τα εξής:
«Ευθύς εξ αρχής προτάσεως μου προέβλεπον ότι όχι μόνον Ένωσις Ελλήνων Εφοπλιστών, αλλά και επίσημος Πρεσβεία προσπαθήσουν παντοιοτρόπως ματαιώσουν πρότασιν. Εάν το κράτος ήτο διατεθειμένον χορηγήση εγγύησιν προς όφελος ιδιωτών πλουσίων, δεν βλέπω διατί διστάζει προκειμένου κοινωφελούς σκοπού, δεν βλέπω πως η εξ αιτίας της προτάσεως μου δήλωσις εφοπλιστών ότι είναι τώρα πρόθυμοι πληρώσουν μετρητοίς εις τι αλλοιώνει υπόθεσιν. Αντιθέτως προς Υμάς, Αμερικανική Κυβέρνησις προκειμένου περί κοινωφελούς σκοπού όχι μόνον δεν θα αναιρούσε πίστωσιν, αλλά θα το έπραττε μετά μεγαλυτέρας ευχαριστήσεως. Δεν προτίθεμαι επιβαρύνω πιστωτικήν αντοχήν μου με δεκατέσσερα εκατομμύρια δολαρίων δια κοινωφελείς σκοπούς, συνεπώς απαλλάσεστε αρχικής αποδοχής προτάσεως μου, αλλά όχι ευθύνης. Συνιστώ ζητήσετε μέσω ενδιαφερομένης Πρεσβείας εγγύησιν από εφοπλιστάς δια την εκτέλεσιν δηλώσεως των. Καθήκον μου επιστήσω υμετέραν προσοχήν ότι εάν μεν εξεύρουν ναυλοσύμφωνα και πιστώσεις παραληφθούν μερικά από τα επτά , άλλως θα σας τα εγκαταλείψουν».
Έτσι, ολοκληρώθηκε η αλληλογραφία του Αριστοτέλη Ωνάση με την ελληνική κυβέρνηση, χωρίς ποτέ να λάβει πλοίο με κρατική επιχορήγηση ή με ευνοϊκούς όρους.
Το σκάνδαλο του Νίκου Αβραάμ
Όσο διαρκούσε η αλληλογραφία του Αριστοτέλη Ωνάση με την ελληνική κυβέρνηση και τους υπουργούς Ναυτιλίας, Νικόλαο Αβραάμ και Σοφοκλή Βενιζέλο, είχε αρχίσει αρθρογραφία για χρηματισμό του υπουργού Νικολάου Αβραάμ για την υπόθεση των 100 Liberties.
Στις 11 Φεβρουαρίου 1947 δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Ελευθερία» άρθρο για τον ρόλο του υπουργού Ν. Αβραάμ στην αγορά των 100 πλοίων από τους Έλληνες εφοπλιστές.
Το άρθρο έγραφε τα εξής: «Ο κ. Αβραάμ εμεσολάβησε δια την αγορά των 100 «Λίμπερτυς» υπό Ελλήνων εφοπλιστών με συμφέροντας όρους. Η πώλησις των και η αγορά των αποτελεί μίαν κανονικήν εμπορικήν πράξιν (μπίζνες όπως λέγουν εις την Αμερικήν), είναι δε γνωστόν ότι πάντοτε εις τοιαύτας περιπτώσεις οι μεσολαβούντες λαμβάνουν νόμιμον προμήθειαν. Αν ο κ. Αβραάμ ήτο ιδιώτης θα εδικαιούτο να την κρατήσει δια τον εαυτόν του. Είναι όμως δημόσιος ανήρ και εκπρόσωπος του κράτους δι αυτό είμεθα βέβαιοι ότι εξεχώρησεν την προμήθειαν αυτήν εις τον ελληνικό δημόσιον, όπως έχουν κάνει προ αυτού και άλλοι εύθικτοι δημόσιοι λειτουργοί. Του υπενθυμίζομεν, λοιπόν, την προ ημερών διατυπωθείσαν από της στήλης αυτής παράκλησιν: Να δώση εις δημοσιότητα το έγγραφον δια του οποίου εκχωρεί εις το δημόσιον την προμήθειαν την οποία έλαβε. Διότι πολλά διαδίδονται και εδώ και τις τας Ην. Πολιτείες. Πολλά από τα οποία δεν θέλομεν να πιστεύσωμεν».
Ο Ν. Αβραάμ, έστειλε στην εφημερίδα εξώδικο που δημοσιεύθηκε στις 16 Φεβρουαρίου, με το οποίο μεταξύ άλλων έγραφε τα ακόλουθα:
«Η μεσολάβησις μου πράγματι υπήρξε, εξεδηλώθη αυτή δημοσία και πανηγυρικώς δια των επί τρίμηνον πολιτικών ενεργειών μου εις εκτέλεσιν της κυβερνητικής αποστολής μου και προς επιτυχίαν της αποκτήσεως υπό εθνικής εμπορικής ναυτιλίας 100 νέων σκαφών δια της οποίας εγένετο μέγιστον βήμα προς ανασυγκρότησιν αυτής δεκατισθείσης κατά τον πόλεμον και άμεσον και σημαντικήν της εθνικής οικονομίας ενίσχυσιν, ως και λύσιν του ζητήματος της ανεργίας των ναυτεργατών μας».
Όμως, στις 13 Φεβρουαρίου έγινε ανασχηματισμός και ο Ν. Αβραάμ δεν συμμετείχε στη νέα κυβέρνηση. Στο υπουργείο Ναυτιλίας, τοποθετήθηκε υπουργός ο Σοφοκλής Βενιζέλος.
Ωστόσο, στις 25 Φεβρουαρίου 1947, ο «Ριζοσπάστης» δημοσίευσε επιστολή του Νικολάου Αβραάμ προς τον γιό του Μάνθο, που σπούδαζε στη Νέα Υόρκη και του έγραφε:
«Να πης στον Γιώργο το Λύρα, για το δώρο που υποσχέθησαν, να τα στείλουν εις την εδώ Ένωσιν δια να μου του παραδώσουν. Είναι ανάγκη. Του γράφω και εγώ και για αυτό και για τα άλλα ζητήματα του Πειραιώς που προσωπικά είχαμε μιλήσει. Πιστεύω ότι θα έχης εύρει δωμάτιο δια να ζης οικονομικώτερα και να διαβάζης. Πρέπει ναέχης υπ΄όψει σου ότι ο Εμ. Κουλουκουντής, και ο Γ. Λύρας και ο Σταύρος Λιβανός και ο Ν. Ρεθύμνης, εκτός του Σεβασμιωτάτου, έχουν προσφερθεί να σε ενισχύσουν οικονομικώς. Ο Στ. Λιβανός μου είπε την τελευταίαν στιγμή: Ό,τι θέλει να αποτείνεται σε μένα, τον γιο του Παπανδρέου εγώ τον σπούδασα».
Η Βουλή συγκρότησε επιτροπή να διερευνήσει την υπόθεση και στις 3 Μαρτίου 1948 αποφάνθηκε ότι ο Ν. Αβραάμ δεν «έλαβε καμία προμήθεια».
Στις 5 Δεκεμβρίου στα γραφεία της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, οι εφοπλιστές παρέθεσαν δεξίωση προς τιμήν του Νικολάου Αβραάμ και του δόθηκε μικρό ομοιότυπο χρυσό «Λίμπερτυ», «εις ένδειξιν ευγνωμοσύνης».
Μετά από λίγο καιρό ο Ν. Αβραάμ πέθανε, αλλά στο μεταξύ είχε πωλήσει το «χρυσό μοντέλο» σε Έλληνα εφοπλιστή, προκειμένου να αντιμετωπίσει τα καθημερινά του έξοδα.
Διαβάστε επίσης:
Η Ιωάννα Προκοπίου ανέλαβε πρόεδρος της Επιτροπής του Νηογνώμονα Lloyd’s Register
