Μέχρι το 2030, η ευρωπαϊκή βιομηχανία πρέπει να προχωρήσει περαιτέρω προς την έξυπνη και καθαρή ναυτιλιακή κατασκευή, αξιοποιώντας την ψηφιοποίηση, την προηγμένη ρομποτική, την τεχνητή νοημοσύνη, την αρθρωτή δομή, την ενεργειακή απόδοση και την κυκλικότητα στις βιομηχανικές διαδικασίες.

Αυτό είναι απαραίτητο για να καταστεί η ναυτιλιακή κατασκευή στην Ευρώπη πιο ανθεκτική και οικονομικά αποδοτική, να μετριαστούν οι επικείμενες προκλήσεις έλλειψης εργατικού δυναμικού, να ενισχυθεί η παραγωγικότητα και να επεκταθεί η επιχειρησιακή ικανότητα των βιομηχανικών εγκαταστάσεων.

1

Στα μικρά και μεσαία ναυπηγεία, η χρήση καινοτόμων τεχνολογιών κατασκευής πρέπει να αυξηθεί, όσον αφορά τα υλικά, τις διαδικασίες, την τεχνητή νοημοσύνη και τις δεξιότητες.

Η Επιτροπή, ως εκ τούτου, δημοσίευσε μια εμβληματική πρόσκληση για την Έρευνα και την Καινοτομία (R&I) με τίτλο «Ναυπηγεία του μέλλοντος» για την υποστήριξη των δοκιμών και της επίδειξης τέτοιων τεχνολογιών στο πραγματικό οικοσύστημα ναυπηγείων, με σκοπό την περαιτέρω αναπαραγωγή και κλιμάκωση των αποτελεσμάτων.

Το επίσημο κείμενο για την Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Ναυτιλιακή Στρατηγική – EU Industrial Maritime Strategy – εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 4 Μαρτίου 2026.

Πρόκειται για μια κομβική πρωτοβουλία που στοχεύει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της ναυπηγικής ισχύος και της πράσινης μετάβασης του ναυτιλιακού κλάδου.

Η στρατηγική βασίζεται σε πυλώνες, οι κυριότεροι εκ των οποίων είναι οι εξής:

Ενίσχυση της Ναυπηγικής, με την δημιουργία της EU Industrial Maritime Value Chain Alliance για την υποστήριξη των ευρωπαϊκών ναυπηγείων έναντι του διεθνούς ανταγωνισμού.

Πράσινη και Ψηφιακή Μετάβαση, με επενδύσεις σε πλοία μηδενικών εκπομπών και ψηφιοποίηση των λιμένων.

Ενίσχυση των δυνατοτήτων dual-use, δηλαδή πλοίων που εξυπηρετούν και εμπορικούς και αμυντικούς σκοπούς.

Πρωτοβουλίες για την επανεκπαίδευση και την προσέλκυση νέων εργαζομένων στον κλάδο.

Μαζί με τη Βιομηχανική Στρατηγική, η Επιτροπή δημοσίευσε και τη νέα Στρατηγική για τους Λιμένες της Ευρωπαϊκής Ένωσης EU Ports Strategy – COM(2026) 112, η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη ναυτιλία.

Εισάγεται επίσης το Maritime Investment Support Mechanism, το οποίο συνδυάζει πόρους από διαφορετικά ταμεία:

Προβλέπονται ειδικές δημοπρασίες (auctions-as-a-service) για την κατασκευή πλοίων μηδενικών εκπομπών σε ευρωπαϊκά ναυπηγεία.

Χρηματοδότηση για την υποδομή των ναυπηγείων, ώστε να μπορούν να υποστηρίξουν την παραγωγή και συντήρηση πλοίων που χρησιμοποιούν εναλλακτικά καύσιμα, αμμωνία και υδρογόνο.

Ειδικά εγγυοδοτικά προγράμματα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αποτελούν μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας, όπως κατασκευαστές ναυτιλιακού εξοπλισμού.

Επισημαίνεται ότι με την επαναλειτουργία των μεγάλων ναυπηγείων, Σκαραμαγκά, Ελευσίνας, Σύρου, η Ελλάδα, βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση λόγω δύο συγκεκριμένων προβλέψεων.

Η Στρατηγική ενθαρρύνει τη δημιουργία clusters. Τα ελληνικά ναυπηγεία μπορούν να ηγηθούν σε περιφερειακό επίπεδο στην Ανατολική Μεσόγειο, ειδικά στον τομέα των Retrofits για την μετασκευή υφιστάμενων πλοίων για μείωση ρύπων.

Το κείμενο τονίζει την ανάγκη για ευρωπαϊκή αυτονομία στη ναυπήγηση σκαφών επιτήρησης και ασφάλειας. Αυτό ανοίγει πόρτες για συμβόλαια που αφορούν την ακτοφυλακή και την επιτήρηση των συνόρων.

Η στρατηγική δίνει έμφαση στους «Πράσινους Θαλάσσιους Διαδρόμους». Λόγω της γεωγραφικής θέσης της Ελλάδας και της σύνδεσης με την Ασία μέσω Σουέζ, ελληνικά λιμάνια και ναυπηγεία μπορούν να γίνουν κόμβοι ανεφοδιασμού και τεχνικής υποστήριξης για τη νέα γενιά πλοίων.

Η στρατηγική καθορίζει ένα όραμα και συγκεκριμένες δράσεις για την ενίσχυση της βιομηχανικής κυριαρχίας, του εμπορίου και της οικονομικής ασφάλειας της Ευρώπης, υποστηρίζοντας παράλληλα την καθαρή και ψηφιακή μετάβαση των τομέων.

Η ναυπηγική βιομηχανία και η ναυτιλία της ΕΕ είναι ζωτικής σημασίας για τη στρατηγική αυτονομία της Ένωσης, τις εμπορικές ροές, την κινητικότητα, τις αμυντικές δυνατότητες και για την προστασία των περιουσιακών στοιχείων και των πόρων των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών της Ευρώπης.

Ενόψει του εντεινόμενου παγκόσμιου ανταγωνισμού και της αυξανόμενης εξάρτησης από την παραγωγή πλοίων από τρίτες χώρες, η Στρατηγική εισάγει μέτρα για την ενίσχυση αυτών των κρίσιμων βιομηχανιών, τα οποία διαρθρώνονται γύρω από τρεις βασικούς πυλώνες.

Ο πρώτος πυλώνας, με τίτλο «Κατασκευή, Εξοπλισμός και Επισκευή», επικεντρώνεται στην ενίσχυση των δυνατοτήτων και της τεχνολογικής ηγεσίας της Ευρώπης στον τομέα της ναυτιλιακής βιομηχανίας, με στόχο την αξιοποίηση της ενιαίας αγοράς πλωτών μεταφορών.

Αυτός ο πυλώνας περιλαμβάνει δράσεις που έχουν σχεδιαστεί για την ενίσχυση της βιομηχανικής κυριαρχίας της ΕΕ και τη δημιουργία συνεργειών σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας της ναυτιλίας. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα δρομολογήσει μια Συμμαχία Βιομηχανικής Ναυτιλιακής Αλυσίδας Αξίας της ΕΕ. Στόχος της είναι επίσης να επιταχύνει τον ψηφιακό και κυκλικό μετασχηματισμό των ευρωπαϊκών ναυπηγείων, να μεγιστοποιήσει τη δημόσια ζήτηση και χρηματοδότηση και να βελτιώσει τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο για τη βιομηχανία της ΕΕ.

Το πρόγραμμα «Μεταφορές και Σύνδεση» περιλαμβάνει μέτρα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της βιωσιμότητας και της συνδεσιμότητας των θαλάσσιων μεταφορών.

Καλύπτει μέτρα για την απλούστευση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων και διοικητικών διαδικασιών για τη ναυτιλία, την υποστήριξη της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, την προώθηση της ποιοτικής ναυτιλίας και την ενίσχυση της ευελιξίας και της προληπτικής στάσης στις διεθνείς σχέσεις.

Η Επιτροπή, από κοινού με τα κράτη μέλη, θα ενισχύσει τη δέσμευση της ΕΕ στον ΙΜΟ σχετικά με τα παγκόσμια ναυτιλιακά πρότυπα, για να συμβάλει στην επίτευξη ισότιμων όρων ανταγωνισμού.

Η Στρατηγική προωθεί επίσης τη συνεχή χρήση των ισχυουσών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις για τις θαλάσσιες μεταφορές, ώστε να διατηρηθούν τα σημερινά μερίδια αγοράς και να ενθαρρυνθούν τα πλοία να επιλέγουν σημαίες της ΕΕ ενόψει του έντονου παγκόσμιου ανταγωνισμού.

Ο τρίτος πυλώνας, με τίτλο «Ασφάλεια και προστασία», επιδιώκει να ενισχύσει τις ναυτικές, υποβρύχιες, διπλής χρήσης και στρατιωτικές δυνατότητες κινητικότητας της Ευρώπης, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας.

Κινητοποιεί διάφορα μέσα για την υποστήριξη της ναυτικής παραγωγικής ικανότητας, την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης σχετικά με τον θαλάσσιο τομέα σε επίπεδο ΕΕ και την επιδίωξη ενός μηχανισμού υποστήριξης της κατασκευής πορθμείων διπλής χρήσης με βελτιωμένες στρατιωτικές προδιαγραφές.

Αυτοί οι πυλώνες υποστηρίζονται από οριζόντιες πρωτοβουλίες, συμπεριλαμβανομένης της έρευνας και καινοτομίας, των χρηματοοικονομικών και της ανάπτυξης δεξιοτήτων.

Η Επιτροπή θα προωθήσει την τεχνολογική ηγεσία και καινοτομία της ΕΕ μέσω πολιτικών, κανονιστικών και χρηματοδοτικών πλαισίων, και θα διασφαλίσει ότι τα ερευνητικά έργα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ αναπτύσσονται αποτελεσματικά στην αγορά.

Η Στρατηγική στοχεύει στην κινητοποίηση ενωσιακής, εθνικής και ιδιωτικής χρηματοδότησης για την υποστήριξη επενδύσεων στην απαλλαγή του στόλου από τις ανθρακούχες εκπομπές, την καινοτομία και την άμυνα.

Αυτό περιλαμβάνει την αξιοποίηση υφιστάμενων κονδυλίων, όπως ο Μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», το Ταμείο Καινοτομίας, το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», τα προγράμματα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας, τα εθνικά έσοδα του ΣΕΔΕ της ΕΕ, καθώς και τα μέσα επιμερισμού του κινδύνου μέσω του InvestEU, εν αναμονή της έγκρισης του επόμενου ΠΔΠ.

Η Επιτροπή επιδιώκει να εντοπίσει κενά δεξιοτήτων στη ναυτική εκπαίδευση, να επεκτείνει τα δίκτυα κατάρτισης και αναβάθμισης δεξιοτήτων και να αυξήσει τη συμμετοχή στην τριτοβάθμια ναυτική εκπαίδευση.

Για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή, η Επιτροπή θα συστήσει ένα Συμβούλιο Ναυτιλιακών Βιομηχανιών και Λιμένων υψηλού επιπέδου, υπό την προεδρία του αρμόδιου Επιτρόπου και των Εκτελεστικών Αντιπροσώπων.

Οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές χαιρέτισαν τη στρατηγική, σημειώνοντας ότι η ευρωπαϊκή ναυτιλία αντιπροσωπεύει περίπου το 35% του παγκόσμιου στόλου, συμπεριλαμβανομένου του 35% του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων, του 33% των πλοίων μεταφοράς LNG και του 44% των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων.

Αυτό καθιστά την Ευρώπη ηγέτη στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και την ευρωπαϊκή ναυτιλία γεωπολιτικό πλεονέκτημα για την ήπειρό μας.

Η ναυτιλία διαδραματίζει επίσης καθοριστικό ρόλο στη μεταφορά της ενέργειας και των αγαθών που στηρίζουν την οικονομία της Ευρώπης, καθώς το 87% των εισαγωγών φυσικού αερίου και το 76% του εξωτερικού εμπορίου της ΕΕ διακινούνται μέσω πλοίων.

Λαμβάνοντας υπόψη την πρόσφατη γεωπολιτική αστάθεια, η Στρατηγική αναγνωρίζει τον στρατηγικό ρόλο του τομέα και προτείνει μέτρα για την ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής ναυτιλίας και ολόκληρου του βιομηχανικού συμπλέγματος.

Η Στρατηγική έχει απορρίψει κατηγορηματικά τυχόν εκκλήσεις για προστατευτικά μέτρα και υπογραμμίζει την ανάγκη για επενδύσεις για την υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Υπογραμμίζει την ανάγκη εστίασης στην ενεργειακή μετάβαση και προτείνει τη χρήση των εθνικών εσόδων από το τέλος περιβάλλοντος για την υιοθέτηση καθαρών καυσίμων και καθαρής τεχνολογίας για τη ναυτιλία.

Επιπλέον, θέτει τις προϋποθέσεις για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής ναυτιλίας, δεσμευόμενο για ένα κατάλληλο κανονιστικό και φορολογικό πλαίσιο. Το ανθρώπινο στοιχείο και η αναβάθμιση και η επανειδίκευση έχουν προταθεί ως υψηλή προτεραιότητα για την ανταγωνιστικότητα του τομέα σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τους κανονισμούς.

Στο κείμενο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επισημαίνεται ότι οι βιομηχανίες ναυτιλιακής ναυπηγικής της Ευρώπης αποτελούν στρατηγικούς τομείς για την αυτονομία, την ανθεκτικότητα, την άμυνα, την οικονομική ασφάλεια, την ευημερία, την απαλλαγή από τον άνθρακα και τη βιώσιμη χρήση και προστασία των περιουσιακών στοιχείων και των πόρων των ΑΟΖ της.

Ο τομέας της ναυτιλιακής μεταποίησης της Ευρώπης είναι παγκόσμιος ηγέτης στη σύνθετη, υψηλής τεχνολογίας ναυπηγική βιομηχανία και στις προηγμένες

τεχνολογίες. Προωθεί την καινοτομία για βιώσιμες πλωτές μεταφορές και δραστηριότητες γαλάζιας οικονομίας και αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της περιφερειακής βιομηχανικής ανάπτυξης.

Ο ναυτιλιακός τομέας της Ευρώπης είναι κορυφαίος πάροχος ναυτιλιακών υπηρεσιών παγκοσμίως, διασφαλίζει την προμήθεια βασικών αγαθών,

επιτρέπει το εμπόριο και συμβάλλει στην ενεργειακή ανεξαρτησία της ΕΕ. Καθορίζει επίσης, μαζί με άλλα τμήματα της ναυτιλιακής βιομηχανίας, τη ζήτηση για προϊόντα και υπηρεσίες ναυτιλιακής βιομηχανίας και διαμορφώνει τεχνολογικές επιλογές.

Και οι δύο τομείς είναι κλειδιά για την ενίσχυση της στρατιωτικής ικανότητας της Ένωσης και των κρατών μελών, διευκολύνοντας την κίνηση στρατευμάτων και παρέχοντας ναυτικά και διπλής χρήσης πολιτικά και στρατιωτικά πλοία.

Είναι επίσης κρίσιμοι για την ανάπτυξη και την προστασία των ψηφιακών και υπεράκτιων ενεργειακών υποδομών της ΕΕ, όπως αγωγοί, καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας και δεδομένων και αιολικά πάρκα. Άλλοι υποτομείς, όπως η κρουαζιέρα και ο ναυτικός τουρισμός, έχουν σημαντικό δυναμικό καινοτομίας για την ενίσχυση της βιωσιμότητάς τους.

Η Ευρώπη, υπογραμμίζεται στο κείμενο της ΕΕ, χρειάζεται ένα πλαίσιο πολιτικής που να προστατεύει και να ενισχύει τις ναυτιλιακές βιομηχανίες της, να ενισχύει την καινοτόμο ικανότητά τους, να προωθεί την ψηφιοποίηση, τη βιωσιμότητα και την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές ως πηγές βιομηχανικών ευκαιριών, να προωθεί την τεχνολογική πρωτοπορία και να ενισχύει την ανταγωνιστικότητά τους.

Μαζί με τους λιμένες, αυτές οι βιομηχανίες είναι απαραίτητες για τη θέση της ΕΕ στην ασταθή γεωπολιτική σκηνή και για τη στρατηγική αυτονομία, την οικονομική ασφάλεια και την ετοιμότητα της ΕΕ. Η Επιτροπή προτείνει, επομένως, – μαζί με αυτήν τη βιομηχανική στρατηγική για τη ναυτιλία – μια στρατηγική της ΕΕ για τους λιμένες.

Σήμερα, η Ευρώπη εξακολουθεί να κατέχει ηγετική θέση παγκοσμίως σε ορισμένους από τους πιο τεχνολογικά εξελιγμένους τύπους πλοίων (π.χ. κρουαζιερόπλοια, πολεμικά πλοία, παγοθραυστικά, ερευνητικά σκάφη, υποβρύχια καλωδιακά σκάφη, υπεράκτια σκάφη υποστήριξης αιολικής ενέργειας, πλωτές πλατφόρμες και πλατφόρμες μετατροπής, γιοτ και σκάφη αναψυχής), καθαρά συστήματα πρόωσης και προηγμένο εξοπλισμό.

Με το 97% του παγκόσμιου στόλου κρουαζιερόπλοιων να κατασκευάζεται στην Ευρώπη, η παραγωγή κρουαζιέρας είναι το κλειδί για την Ευρώπη, ώστε να διατηρήσει και να ενισχύσει τις σύνθετες ναυπηγικές της δυνατότητες σε άλλους τομείς που είναι απαραίτητοι από άποψη στρατηγικής αυτονομίας.

Σε άλλους τομείς της αγοράς, δηλαδή στην εμπορική ναυπηγική, τα ευρωπαϊκά ναυπηγεία έχουν χάσει μερίδια παγκόσμιας αγοράς τις τελευταίες δεκαετίες λόγω μιας στρεβλωμένης διεθνούς αγοράς, η οποία επηρεάζεται από μαζικές κρατικές επενδύσεις σε τρίτες χώρες, μη εμπορικές πρακτικές, καθώς και από διαφορές κόστους εργασίας και ενέργειας.

Ενώ τα ευρωπαϊκά ναυπηγεία έχουν εξειδικευτεί σε αγορές υψηλής αξίας και χαμηλού όγκου, ξένοι ανταγωνιστές εισέρχονται και σε αυτούς τους τομείς. Η βιομηχανία της ΕΕ χάνει πρόσφατα έδαφος από χώρες όπως η Κίνα σε στρατηγικούς ναυπηγικούς τομείς, όπως τα πορθμεία και τα σκάφη εγκατάστασης αιολικής ενέργειας ανοικτής θάλασσας.

Η ηγεσία στα υποβρύχια σκάφη, τον θαλάσσιο και λιμενικό εξοπλισμό αμφισβητείται επίσης ολοένα και περισσότερο. Για να διατηρηθεί η ναυτιλιακή βιομηχανική βάση της Ευρώπης και να απελευθερωθεί το καινοτόμο δυναμικό της, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της πρέπει να επικεντρώσουν τις προσπάθειες βιομηχανικής πολιτικής εκεί όπου μπορούν να επιτευχθούν ρεαλιστικά τα καλύτερα αποτελέσματα, δηλαδή σε τμήματα υψηλής αξίας με ισχυρό βιομηχανικό δυναμικό για μεταποίηση στην ΕΕ.

Διαβάστε επίσης:

Μελίνα Τραυλού: Την ισότητα των γυναικών πρέπει να τη ζούμε ως αυτονόητη πραγματικότητα

Χάρης Βαφειάς: Κέρδη 120,7 εκατ. δολαρίων με τις τρεις εισηγμένες εταιρείες και ρευστότητα άνω των 300 εκατ. δολαρίων

H Genco Shipping «θα εξετάσει» την νέα πρόταση της Σ. Παληού και του Π. Παππά με τη βοήθεια εξωτερικών συμβούλων