Οι εξελίξεις στο Στενό του Ορμούζ μπορεί να χαρακτηρίζονται θετικές, ωστόσο η γενικότερη κατάσταση στους θαλάσσιους διαδρόμους εξακολουθούν να παρουσιάζουν εικόνα έντονης γεωπολιτικής αστάθειας, κλιματικών προκλήσεων και αυξημένων κινδύνων.

Οι παραδοσιακές διαδρομές επαναπροσδιορίζονται λόγω συγκρούσεων, στο Στενό του Ορμούζ, στην Ερυθρά Θάλασσα, στη Μαύρη Θάλασσα και στο Σκάρμπορο της Σινικής Θάλασσας, ενώ νέοι θαλάσσιοι δρόμοι στην Ανταρκτική και την Αρκτική έρχονται στο προσκήνιο. Επίσης, στη Μάλακα καραδοκούν οι πειρατές.

1

Στα Στενά του Ορμούζ

Η περιοχή βρίσκεται σε κατάσταση υψηλού συναγερμού λόγω της έντασης μεταξύ Ιράν και Δύσης.

Υπάρχουν πολλαπλές δημόσιες δηλώσεις υψηλού επιπέδου δείχνουν ότι το Στενό του Ορμούζ (SoH) έχει κηρυχθεί ανοιχτό για πλήρη εμπορική διέλευση. Αυτό περιλαμβάνει μηνύματα τόσο από αμερικανικά όσο και από ιρανικά κανάλια που υποδηλώνουν ένα προσωρινό πλαίσιο αποκλιμάκωσης.

Ενώ πρόκειται για μια θετική και δυνητικά ευνοϊκή για την αγορά εξέλιξη, η επιχειρησιακή πραγματικότητα επί τόπου παραμένει ασαφής και μη επαληθευμένη.

Η κατάσταση, αξιολογείται, από τους αναλυτές, ως επιφυλακτικά βελτιωμένη, αλλά όχι ακόμη σταθερή ή πλήρως εφαρμόσιμη χωρίς μετριασμό του κινδύνου.

Αλλά, ας δούμε τι έχει ανακοινωθεί:

Τα μηνύματα στις ΗΠΑ υποδεικνύουν, ότι το Στενό του Ορμούζ είναι «ανοιχτό και έτοιμο για πλήρη διέλευση». Ο ναυτικός αποκλεισμός παραμένει σε ισχύ, αλλά στοχεύει ειδικά στο Ιράν

Ταυτόχρονα, τα ιρανικά μηνύματα υποδεικνύουν ότι το Στενό το Ορμούζ, είναι ανοιχτό σε όλα τα εμπορικά πλοία. Η διέλευση θα πραγματοποιείται μέσω «συντονισμένης διαδρομής» υπό επίσημη καθοδήγηση. Το άνοιγμα συνδέεται με ένα ευρύτερο πλαίσιο κατάπαυσης του πυρός.

Παρά τον θετικό κλίμα, πολλά κρίσιμα ζητήματα παραμένουν ανεπίλυτα.

Υπάρχουν ακόμη βασικά θέματα που εντείνουν την αβεβαιότητα, Ένα από αυτά είναι, η σαφήνεια διαδρομής των πλοίων. Δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες οδηγίες πλοήγησης ή δρομολόγησης. Αβεβαιότητα σχετικά με το εάν τα πλοία πρέπει, να ακολουθήσουν έναν καθορισμένο διάδρομο που ελέγχεται από το Ιράν, ή επαναφορά χρήσης του τυπικού Σχεδίου Διαχωρισμού Κυκλοφορίας (TSS). Άλλο πρόβλημα είναι η απειλή από νάρκες και ο καθαρισμός πλωτών οδών.

Καλά πληροφορημένες πηγές της ναυτιλίας αναφέρουν ότι οι ιρανικές ναυτιλιακές αρχές δεν έχουν ακόμη ενημερωθεί επίσημα για τις εξελίξεις.

Δεν εκδόθηκαν διαδικαστικές οδηγίες προς τους λιμενικούς πράκτορες, πιλότους, τοπικές δομές ελέγχου του Στενού.

Οι οδηγίες που παρέχουν οι εταιρείες αναλύσεων και οι ασφαλιστικές οντότητες επισημαίνουν ότι για τις επόμενες 24 με 72 ώρες, να γίνεται προετοιμασία για πιθανή μετακίνηση, να διατηρήσουν αυξημένη στάση ετοιμότητας και οι ναυτιλιακές εταιρείες να αποφύγουν την άμεση μεταφορά χωρίς, επιβεβαίωση θαλάσσιας διαδρομής, επαλήθευση εκκαθάρισης από τις νάρκες.

Στην Ερυθρά Θάλασσα

Αβεβαιότητα υπάρχει και στην Ερυθρά Θάλασσα. Όπως αναφέρουν αναλυτές της ναυτιλίας, η ναυσιπλοΐα εξακολουθεί να επηρεάζεται από τις παλαιότερες επιθέσεις drones και πυραύλων εναντίον πλοίων. Η κίνηση των πλοίων παραμένει μειωμένη κατά 40-50% σε σύγκριση με τα επίπεδα προ του έτους 2023.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα που υπάρχει στην περιοχή αυτή, είναι τα ασφάλιστρα κινδύνου, τα οποία παραμένουν στα ύψη, αναγκάζοντας πολλά πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων να επιλέγουν τον μακρύτερο και ακριβότερο γύρο της Αφρικής, διαπλέοντας από το Ακρωτήριο Καλής Ελπίδας.

Στη Μαύρη Θάλασσα

Παρά τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στην Ουκρανία, η Μαύρη Θάλασσα προσπαθεί να ανακάμψει ως εμπορικός κόμβος.

Ωστόσο, την περασμένη εβδομάδα οι Ρώσοι και οι Ουκρανοί επιτέθηκαν σε λιμενικές εγκαταστάσεις και σε πλοία.

Επίθεση έγινε από ρώσους στις λιμενικές εγκαταστάσεις στο Ισμαήλ στις 13-14 Απριλίου. Πλοίο, προβλήτας και φορτηγίδα με σημαία Παναμά υπέστησαν ζημιές. Αεροπορική επιδρομή στο Ισμαήλ έγινε και στις 16 Απριλίου (19:41 UTC). Οι επιθέσεις από ουκρανικού drone συνεχίζονται. Το πλοίο M/V Lady Maris, στις 13 Απριλίου, χτυπήθηκε καθ’ οδόν προς το Τσορνομόρσκ.

Το διυλιστήριο πετρελαίου Tuapse (Rosneft) χτυπήθηκε στις 16 Απριλίου από ουκρανικά UAV. Προκλήθηκε μεγάλη πυρκαγιά, 2 πολίτες χτυπήθηκαν. Επίσης δεξαμενόπλοιο με σημαία Λιβερίας χτυπήθηκε στη Μαύρη Θάλασσα, ο καπετάνιος νοσηλεύτηκε. Η παραγωγή του λιμανιού καλύπτει το 10% των εξαγωγών πετρελαίου της Ρωσίας.

Επίσης λειτουργούν εναλλακτικοί διάδρομοι για τα σιτηρά, κυρίως κατά μήκος των ακτών της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας.

Το λιμάνι της Κωνστάντζας έχει αναδειχθεί σε στρατηγικό σημείο, συνδέοντας την Κεντρική Ασία με την Ευρώπη μέσω του λεγόμενου Middle Corridor.

Στενά της Σινικής στη Ταϊβάν

Η κατάσταση παραμένει εύθραυστη αλλά ελεγχόμενη σε διπλωματικό επίπεδο. Παρά το γεγονός ότι η Κίνα διατηρεί τη στρατιωτική παρουσία, πρόσφατες επαφές που έγιναν μέσα στον Απρίλιος 2026, μεταξύ της αντιπολίτευσης της Ταϊβάν και της κινεζικής ηγεσίας έχουν μειώσει προσωρινά την πιθανότητα άμεσης σύρραξης.

Τα στενά παραμένουν η πιο πολυσύχναστη διαδρομή για τα πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων προς την Ανατολική Ασία, με την παγκόσμια οικονομία να εξαρτάται από τη διατήρηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και σε αυτή την θαλάσσια περιοχή.

Στο Σκάρμπορο η διένεξη Κίνας και Φιλιππίνων

Η Κίνα έχει αναπτύξει σκάφη και έχει εγκαταστήσει ένα πλωτό φράγμα στην είσοδο του Scarborough Shoal στη Νότια Σινική Θάλασσα , σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες, καθώς οι εντάσεις συνεχίζονται με τις Φιλιππίνες για την αμφισβητούμενη περιοχή.

Εικόνες που τραβήχτηκαν στις 10 και 11 Απριλίου δείχνουν τέσσερα αλιευτικά σκάφη αγκυροβολημένα κοντά στην είσοδο του ύφαλου, δίπλα σε ένα κινεζικό ναυτικό ή πλοίο της ακτοφυλακής.

Ένα πλωτό φράγμα εθεάθη επίσης να εκτείνεται κατά μήκος της εισόδου σε εικόνες που τραβήχτηκαν στις 11 Απριλίου.

Ο πάροχος δορυφόρων Vantor, πρώην Maxar Technologies, εντόπισε ένα πιθανό κινεζικό περιπολικό σκάφος αγκυροβολημένο ακριβώς έξω από τον ύφαλο μια ημέρα νωρίτερα.

Οι Φιλιππίνες συνεχίζουν να στέλνουν σκάφη της ακτοφυλακής και της αλιείας για να βοηθήσουν τους αλιείς τους, οι οποίοι συχνά αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την περιοχή λόγω της παρουσίας μεγαλύτερων κινεζικών περιπολικών πλοίων.

Το Scarborough Shoal, μια παραδοσιακά πλούσια αλιευτική περιοχή, βρίσκεται εντός της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης των Φιλιππίνων, αλλά διεκδικείται και από την Κίνα.

Ωστόσο, παρά τις αντικρουόμενες διεκδικήσεις, η Κίνα παρέμεινε στον έλεγχο της περιοχής.

Ο εκπρόσωπος της Ακτοφυλακής των Φιλιππίνων, Τζέι Ταριέλα, δήλωσε ότι ένα πλωτό φράγμα 352 μέτρων εγκαταστάθηκε από τις κινεζικές αρχές στην είσοδο στις 10 και 11 Απριλίου.

Πρόσθεσε ότι έξι σκάφη της κινεζικής ναυτικής πολιτοφυλακής παρατηρήθηκαν μέσα στον ύφαλο, με τρία ακόμη να βρίσκονται έξω, τα οποία φαίνεται να εμποδίζουν την πρόσβαση στην περιοχή, τοπικά γνωστή ως Bajo de Masinloc.

Παρόλο που οι δυνάμεις των Φιλιππίνων έχουν απομακρύνει στο παρελθόν παρόμοια εμπόδια, αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η τελευταία κατασκευή φαίνεται να έχει κατασκευαστεί από την κινεζική πλευρά μετά το περασμένο Σαββατοκύριακο. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις περιπολίας του Ναυτικού των Φιλιππίνων συνεχίζονται στην περιοχή.

Ο εκπρόσωπος του Ναυτικού των Φιλιππίνων, Ρόι Τρινιντάντ, δήλωσε ότι δέκα σκάφη της κινεζικής ακτοφυλακής εντοπίστηκαν γύρω από τον ύφαλο μεταξύ 5 και 12 Απριλίου.

Η κυριαρχία επί του ύφαλου δεν έχει ποτέ καθιερωθεί επίσημα, αλλά η Κίνα διατηρεί τον έλεγχο από το 2012 μετά από μια αντιπαράθεση με τις Φιλιππίνες.

Έκτοτε, πλοία και αλιευτικές μηχανότρατες της κινεζικής ακτοφυλακής παρέμειναν ανεπτυγμένα στην περιοχή και γύρω από αυτήν. Οι Φιλιππίνες έχουν δηλώσει ότι ορισμένα από αυτά τα σκάφη αποτελούν μέρος της κινεζικής ναυτικής πολιτοφυλακής, αν και η Κίνα δεν το έχει επιβεβαιώσει.

Τον Ιανουάριο, οι Φιλιππίνες και οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν κοινές ασκήσεις κοντά στον ύφαλο, την 11η τέτοια άσκηση μεταξύ των δύο χωρών.

Η στρατιωτική συνεργασία έχει αυξηθεί υπό τον Πρόεδρο Φερδινάνδο Μάρκος Τζούνιορ, ο οποίος έχει ενισχύσει τους δεσμούς με την Ουάσινγκτον σε απάντηση στην αυξανόμενη παρουσία της Κίνας στην περιοχή.

Μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις με τη συμμετοχή χιλιάδων στρατευμάτων και από τις δύο χώρες αναμένεται να πραγματοποιηθούν σε όλο το αρχιπέλαγος των Φιλιππίνων, συμπεριλαμβανομένης της Ζαμπάλες, η οποία βρίσκεται περίπου 120 ναυτικά μίλια από τον ύφαλο.

Διπλωματικοί παρατηρητές παρακολουθούν στενά την κατάσταση, ιδίως εν μέσω ανησυχιών ότι η Κίνα θα μπορούσε να ενεργήσει πιο δυναμικά, ενώ η παγκόσμια προσοχή επικεντρώνεται εν μέρει στις εντάσεις στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων των προσπαθειών για την ασφάλεια των ναυτιλιακών οδών όπως το Στενό του Ορμούζ.

Μια απόφαση του Μόνιμου Διαιτητικού Δικαστηρίου του 2016 υποστήριξε τις Φιλιππίνες σε διάφορα ζητήματα που σχετίζονται με τη διαμάχη για τη Νότια Σινική Θάλασσα.

Ωστόσο, το δικαστήριο δεν καθόρισε την κυριαρχία επί του Scarborough Shoal. Διαπίστωσε ότι οι περιορισμοί στην πρόσβαση στην περιοχή παραβίαζαν το διεθνές δίκαιο, αναγνωρίζοντάς την ως παραδοσιακό αλιευτικό πεδίο που χρησιμοποιείται από πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, των Φιλιππίνων και του Βιετνάμ.

Το υπουργείο Άμυνας της Κίνας δεν έχει απαντήσει σε ερωτήματα σχετικά με το χρονοδιάγραμμα ή τον σκοπό της τελευταίας ανάπτυξης.

Επισημαίνεται ότι η Νότια Σινική Θάλασσα είναι το πέρασμα για το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου.

Οποιαδήποτε κλιμάκωση στα στενά της Ταϊβάν ή γύρω από τις Φιλιππίνες θα μπορούσε να υποχρεώσει τα εμπορικά πλοία να παρακάμψουν την περιοχή μέσω της Ινδονησίας (Στενά Λομπόκ και Μακασάρ), αυξάνοντας δραματικά το κόστος μεταφοράς.

Η μετατροπή υφάλων σε στρατιωτικές βάσεις από την Κίνα επιτρέπει στο Πεκίνο να ελέγχει de facto την κίνηση των πλοίων σε περιόδους κρίσης.

Στην Ανταρκτική και Αρκτική

Στις περιοχές αυτές το ζήτημα είναι κυρίως κλιματικό και ρυθμιστικό. Στην Ανταρκτική, ο τουρισμός και η επιστημονική ναυτιλία αυξάνονται, αλλά οι κανονισμοί του Polar Code γίνονται αυστηρότεροι το 2026 για την προστασία του περιβάλλοντος με περιορισμούς στη χρήση βαρέως μαζούτ.

Στην Αρκτική (Βόρεια Διαδρομή), λόγω των κλειστών στενών στο Νότο (Σουέζ/Ορμούζ), υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον για τη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή (NSR), αν και ο πάγος και οι γεωπολιτικές εντάσεις με τη Ρωσία περιορίζουν τη μαζική χρήση της.

Στα Στενά της Μάλακας

Συνέβησαν δύο περιστατικά ένοπλης ληστείας, στο πλοίο MV LOWLANDS ISLAND στις 9 Απριλίου και σε μια φορτηγίδα στις 13 Απριλίου. Συνιστάται ενισχυμένη προσοχή στη διέλευση των πλοίων.

Διαβάστε επίσης:

Το 80% των ναυτικών έχουν βιώσει ή έχουν γίνει μάρτυρες σεξουαλικής κακοποίησης – Πρωτοβουλία “Unspoken”

OceanPal (Σεμίραμις Παληού): Συμμόρφωση με τους κανονισμούς του Nasdaq και επικέντρωση στο ψηφιακό μέλλον

Αναστέλλονται τα ακτοπλοϊκά δρομολόγια Λέσβος – Αϊβαλί