Παναγιώτης Παπανικόλας: Οι παγιωμένες νοοτροπίες και τα στερεότυπα δεν αφορούν τις πραγματικές ικανότητες των γυναικών

«Εκτιμώ βαθιά τις συναδέλφους που έμειναν στοχο-προσηλωμένες και απέδειξαν με το πείσμα και την αφοσίωσή τους πως οι παγιωμένες νοοτροπίες και τα στερεότυπα δεν αφορούν τις πραγματικές τους ικανότητες», αναφέρει μεταξύ άλλων στο mononews.gr ο Παναγιώτης Παπανικόλας, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ΟΛΥΜΠΙΑ ΟΔΟΣ ΑΕ.

Το 2025 αποτέλεσε χρονιά ορόσημο για την ιστορία της εταιρείας, δεδομένου ότι ολοκληρώθηκαν κρίσιμες υποδομές -με κορυφαία την παράδοση σε κυκλοφορία των 75 χιλιομέτρων του νέου τμήματος Πατρών–Πύργου που σήμανε την πλήρη λειτουργία του αυτοκινητόδρομου σε μήκος 277 χιλιομέτρων, καθιστώντας την Ολυμπία Οδό τον τρίτο μεγαλύτερο αυτοκινητόδρομο της χώρας- ενισχύθηκε η οδική ασφάλεια  και η  περιβαλλοντική καινοτομία, αφήνοντας ένα ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα, που συνεχίζεται να εντυπώνεται στη στρατηγική της εταιρίας για μηδενικό ανθρακικό αποτύπωμα.

Παράλληλα, στόχος της εταιρείας είναι η ολοκλήρωση της Ολυμπίας Οδού με την κατασκευή του τελευταίου τμήματος Πύργος – Καλό Νερό – Τσακώνα, ώστε να συνδεθεί κυκλικά ολόκληρη η Πελοπόννησος και να κλείσει το «δαχτυλίδι» με τον ΜΟΡΕΑ, δίνοντας ένα ακόμα έργο που θα συνδυάζει την ασφάλεια, την τεχνολογία και την ποιότητα μετακίνησης.

Μέσα από αυτές τις εξελίξεις, όπως αναφέρει επανειλημμένως ο κ. Παπανικόλας δίνεται ταυτόχρονα έμφαση σε πρωτοβουλίες που ενισχύουν την ισότητα και τη συμπερίληψη όλων εντός του οργανισμού και εξασφαλίζουν ότι όλοι οι εργαζόμενοι αισθάνονται ότι έχουν θέση και φωνή.

Με αφορμή τη διεθνή ημέρα της γυναίκας, ο Παναγιώτης Παπανικόλας συμμετέχει στο μεγάλο αφιέρωμα του mononews.gr «Το πραγματικό ταβάνι δεν είναι γυάλινο. Είναι αντρικό», τονίζοντας ότι ‘‘Όσο το μέτρο σύγκρισης για την ικανότητα μιας γυναίκας είναι τα επιτεύγματα των ανδρών, όσο ακούμε ακόμα εκφράσεις όπως «τα καταφέρνει καλύτερα από άνδρας» ή «είναι αντράκι», δεν θα υπάρχει πλήρης ισότητα ούτε στην ιεραρχία μιας επιχείρησης, ούτε στην κοινωνία”.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης

-Υπάρχει πρόοδος στην παρουσία των γυναικών σε υψηλές θέσεις. Πιστεύετε ότι είναι αποτέλεσμα των ποσοστώσεων ή υπάρχει πραγματική αλλαγή στο εργασιακό περιβάλλον που πλέον έχει ανοίξει το δρόμο για την γυναικεία ανέλιξη;

Πιστεύω πως ισχύουν και τα δύο. Οι ποσοστώσεις άνοιξαν τις πόρτες σε περισσότερες γυναίκες να αναλάβουν θέσεις ευθύνης, όμως η πραγματική αλλαγή εδραιώνεται μακροπρόθεσμα με την αλλαγή κουλτούρας. Το βλέπουμε και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπου όλο και περισσότερες γυναίκες επιλέγουν τις Πολυτεχνικές σχολές.

Από το 10-15% τη δεκαετία του ’80, σήμερα το ποσοστό έχει φτάσει στο 30-35%. Ένα ακόμα παράδειγμα αλλαγής κουλτούρας είναι και οι πολιτικές ισότητας που έχουν υιοθετήσει οι εταιρίες διεθνώς, οι οποίες είναι αξιοσημείωτες. Είτε αφορούν ευέλικτες μορφές εργασίας, είτε προγράμματα mentoring, η πραγματική στήριξη των γυναικών στους χώρους εργασίας έχει αναμφισβήτητο θετικό αποτέλεσμα. Έχουμε, όμως, να διανύσουμε ακόμα πολύ δρόμο για να φτάσουμε σε ένα επίπεδο που θα μας ικανοποιεί όλους.

-Στην πορεία σας μέχρι σήμερα νιώσατε ποτέ ότι οι γυναίκες φτάνουν σε ένα «αόρατο ταβάνι» που δεν σχετίζεται με ικανότητες αλλά με νοοτροπία του περιβάλλοντος; Είδατε συνεργάτιδές σας να εισπράττουν ποτέ σιωπηλή αμφισβήτηση, μειωτικές συμπεριφορές, υποτιμητικό χιούμορ; Η γυναικεία φωνή έχει δύναμη στις αίθουσες συσκέψεων;

Είμαι πάνω από 35 χρόνια Μηχανικός στον τομέα των μεγάλων κατασκευών, όπως η Γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου, η Εγνατία, η Ολυμπία Οδός. Στα εργοτάξια που δούλεψα, οι γυναίκες είχαν πάντοτε τον σεβασμό όλων.

Όμως είναι επίσης αλήθεια πως η παρουσία τους σε ένα πεδίο σκληρό, για χρόνια ανδροκρατούμενο, με συνθήκες και ωράρια απρόβλεπτα, αντιμετωπίστηκε αρκετές φορές με σκεπτικισμό. Για αυτόν ακριβώς το λόγο, εκτιμώ βαθιά τις συναδέλφους που έμειναν στοχο-προσηλωμένες και απέδειξαν με το πείσμα και την αφοσίωσή τους πως οι παγιωμένες νοοτροπίες και τα στερεότυπα δεν αφορούν τις πραγματικές τους ικανότητες. Το «αόρατο ταβάνι» τείνει να εξαφανιστεί, οι γυναίκες ακούγονται πολύ περισσότερο, και προσωπικά διαπιστώνω σημαντική αλλαγή στην κουλτούρα των οργανισμών και αυτό με χαροποιεί ιδιαίτερα.

-Σήμερα μιλάμε για ισότητα και οι γυναίκες έχουν παρουσία στα Δ.Σ. Όμως ποιος κρατά πραγματικά την εξουσία λήψης αποφάσεων; Έχει αλλάξει το “members club” της ανώτατης ηγεσίας –Οι άντρες σε θέσεις εξουσίας αντιμετωπίζουν ισότιμα τις γυναίκες;

Φοβάμαι πως κάποιες φορές ούτε οι ίδιες οι γυναίκες δεν αντιμετωπίζουν δίκαια τις γυναίκες. Έχω αντιληφθεί ο ίδιος περιπτώσεις εσωτερικευμένου σεξισμού, όπου μια γυναίκα που έχει καταφέρει να ενταχθεί σε ένα ανδροκρατούμενο πλαίσιο υιοθετεί τις ίδιες αντιλήψεις και τα στερεότυπα που το χαρακτηρίζουν, δηλαδή προσαρμόζεται στην κυρίαρχη ανδροκρατούμενη κουλτούρα. Η αλλαγή στάσης σε αυτή την κοινωνική «εντροπία» είναι σε μεγάλο βαθμό μια προσωπική διαδρομή του καθενός μας. Ο τρόπος με τον οποίο άνδρες και γυναίκες σε θέσεις εξουσίας αντιμετωπίζουν τους υφισταμένους τους έχει να κάνει με το ήθος και την παιδεία τους. Οι επιχειρήσεις έχουν την ευθύνη να θεσμοθετούν πολιτικές και διαδικασίες που δεν αφήνουν χώρο σε καταχρηστικές και αυταρχικές συμπεριφορές.

-Υπάρχουν βαθιά ριζωμένα στερεότυπα –σε γυναίκες και άντρες- που καθορίζουν το μέχρι που μπορεί να φτάσει μια γυναίκα στην ιεραρχία; Ποια θα λέγατε ότι είναι αυτά;

Η γλώσσα -που αντανακλά τον τρόπο που σκεφτόμαστε- συχνά μας προδίδει: Για δεκαετίες οι περισσότεροι τίτλοι εξουσίας -πρόεδρος, υπουργός, διοικητής- χρησιμοποιούνταν σχεδόν αποκλειστικά στο αρσενικό και όταν τους αποδίδουμε σε γυναίκες συχνά προκαλούν αμηχανία. Επίσης, υπάρχει μια λανθασμένη αντίληψη πως οι γυναίκες είναι λιγότερο αποφασιστικές σε δύσκολες επιχειρησιακές αποφάσεις. Τέτοιες αυθαίρετες θεωρήσεις μπορούν να λειτουργήσουν εις βάρος των γυναικών και να σταθούν εμπόδιο στην επαγγελματική τους εξέλιξη.

-Τι θα έπρεπε να αλλάξει στους άντρες ηγέτες — και όχι στις γυναίκες — για να μιλήσουμε πραγματικά για ισότητα τα επόμενα δέκα χρόνια;

Θα το πω απλά: Όσο το μέτρο σύγκρισης για την ικανότητα μιας γυναίκας είναι τα επιτεύγματα των ανδρών, όσο ακούμε ακόμα εκφράσεις όπως «τα καταφέρνει καλύτερα από άνδρας» ή «είναι αντράκι», δεν θα υπάρχει πλήρης ισότητα ούτε στην ιεραρχία μιας επιχείρησης, ούτε στην κοινωνία.

Το θέμα είναι να κάνουμε ορατές τις ικανότητες όλων με θετικό πρόσημο και να δούμε πως αυτές αλληλοσυμπληρώνονται. Και θα μου επιτρέψετε να πω πως αυτό δεν αφορά μόνο το δίπολο γυναίκες- άνδρες, αλλά ολόκληρη την κοινωνία, είτε είναι στελέχη επιχειρήσεων, είτε οικογένειες, είτε μέλη οποιασδήποτε ομάδα.

Ο πλουραλισμός της διαφορετικότητας μεγιστοποιεί την αποτελεσματικότητα κάθε ομάδας. Και αυτό το ξέρουμε καλά στις επιχειρήσεις, για αυτό ενισχύουμε πρακτικές που προωθούν τη συμμετοχή όλων στη λήψη αποφάσεων.

Οι άνδρες έχουμε την ευθύνη να ανοίξουμε το δρόμο στην ισότητα, να εγκαταλείψουμε απαρχαιωμένες αντιλήψεις και να διαμορφώσουμε μια κουλτούρα συνεργασίας και ισότιμης συνεισφοράς.

-Από την προσωπική σας εμπειρία και τη θέση σας στην Ολυμπία Οδό αλλά και ευρύτερα στην πορεία σας, βλέπετε ότι αλλάζει κάτι στην παρουσία γυναικών στο ελληνικό επιχειρείν; Υπάρχουν αυτοδημιούργητες επιχειρηματίες- γυναίκες όπως υπάρχουν άντρες; 

Ναι, βλέπουμε όλο και περισσότερες γυναίκες να επιχειρούν με μεγάλη επιτυχία και σε όλους τους τομείς της παραγωγικής δραστηριότητας.

-Πώς προωθούνται τα μηνύματα της ισότητας στο χώρο των μεταφορών και των υποδομών; Δώστε μας ένα παράδειγμα από το δικό σας ευρύτερο περιβάλλον.

Θα σας φέρω το παράδειγμα της VINCI Concessions, μεγάλου μετόχου της Ολυμπίας Οδού, με παρουσία στην Ελλάδα εδώ και 25 χρόνια σε έργα όπως η Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου και ο Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου. Με αφορμή την Ημέρα της Γυναίκας ξεκίνησε μια εκστρατεία ευαισθητοποίησης σε όλες τις υποδομές της ανά τον κόσμο (αεροδρόμια, αυτοκινητόδρομους, σιδηροδρομικά δίκτυα), με κεντρικό σύνθημα «Η εξειδίκευση δεν έχει φύλο» (Expertise has no gender). H πρωτοβουλία αναδεικνύει την άριστη τεχνική κατάρτιση των γυναικών σε όλα τα πεδία των έργων μεταφοράς – σε πύργους ελέγχου, κέντρα διοίκησης κα.

Η καμπάνια αποτελεί μέρος μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής γυναικείας ένταξης, η οποία έχει θέσει συγκεκριμένους στόχους για τον βιώσιμο μετασχηματισμό της διοίκησής της. Επιπλέον, η καμπάνια είναι ορατή στο ευρύ κοινό στις εγκαταστάσεις των υποδομών, με στόχο να ευαισθητοποιήσει τους ταξιδιώτες και να εμπνεύσει νέα επαγγέλματα, αποδεικνύοντας ότι η άριστη κατάρτιση είναι θέμα ταλέντου και όχι φύλου.

-Τι πρέπει να γίνει κατά τη γνώμη σας για να ενισχυθούν οι γυναίκες ώστε να διεκδικήσουν ηγετικές θέσεις; Στην Ολυμπία Οδό ΑΕ ποια είναι η πολιτική για την ενίσχυση της επαγγελματικής εξέλιξης των γυναικών;

Στην Ολυμπία Οδό, το 2021 υπογράψαμε την Χάρτα Διαφορετικότητας και αρχίσαμε συστηματικά να προσεγγίζουμε ζητήματα επιμενουσών ανισοτήτων στο εργασιακό περιβάλλον και όχι μόνο. Οργανώσαμε μια πρώτη συνάντηση των γυναικών του οργανισμού. Ακολούθησαν ημερίδες και σεμινάρια με το WOMEN ON TOP, το LEAN IN NETWORK και άλλους συμβούλους D&I.

Παράλληλα, βελτιώσαμε τις εταιρικές διαδικασίες ενσωματώνοντας οδηγίες και καλές πρακτικές συμπερίληψης. Δώσαμε έμφαση στην οργανωτική κουλτούρα. Οι managers ενθαρρύνουν τον ανοιχτό διάλογο και προτρέπουν τα μέλη της ομάδας τους να ζητούν ανατροφοδότηση από τους νεότερους συναδέλφους. Κάθε βήμα ήταν σημαντικό.

Τώρα, προχωράμε στη δημιουργία μιας επιτροπής εργαζομένων, η οποία θα λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας, θα μεταφέρει προβληματισμούς και θα συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα εκφράζει όλους τους εργαζομένους. Κομβικό σημείο για εμάς είναι η ενίσχυση της ενσυναίσθησης σε όλους τους εργαζομένους.

 

Ανακαλύψτε το αφιέρωμα
«Το πραγματικό ταβάνι δεν είναι γυάλινο. Είναι αντρικό»