Η διεθνής γεωπολιτική αστάθεια και οι επιπτώσεις του πολέμου στην ενεργειακή αγορά αρχίζουν να μεταφέρονται και στον ελληνικό κατασκευαστικό κλάδο. Οι εργοληπτικές οργανώσεις ΠΕΣΕΔΕ, ΠΕΔΜΕΔΕ και ΣΑΤΕ απηύθυναν κοινή επιστολή προς τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Χρίστο Δήμα και τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση, ζητώντας την άμεση θεσμοθέτηση κατ’ εξαίρεση ρύθμισης για την απολογιστική αποζημίωση της ασφάλτου και των συναφών ασφαλτικών υλικών στα δημόσια έργα.

Σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου, η εκρηκτική αύξηση των τιμών των υλικών που παράγονται από προϊόντα πετρελαίου απειλεί πλέον την οικονομική ισορροπία πολλών συμβάσεων δημοσίων έργων και δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για την ομαλή εξέλιξή τους.

1

Την ανησυχία του κατασκευαστικού κλάδου για την εκτίναξη του κόστους των ασφαλτικών υλικών εκφράζει και ο πρόεδρος του ΣΑΤΕ, Ζαχαρίας Αθουσάκης, μιλώντας στο mononews.gr. Όπως επισημαίνει, ήδη από τις πρώτες ημέρες της πολεμικής κρίσης στη Μέση Ανατολή καταγράφηκε σημαντική αύξηση στις τιμές των προϊόντων ασφάλτου, εξέλιξη που έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στις εργοληπτικές επιχειρήσεις.

Ο ίδιος τονίζει ότι οι εργοληπτικές οργανώσεις, εκπροσωπώντας το σύνολο του κατασκευαστικού κλάδου, έχουν ήδη κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου προς την Πολιτεία, προειδοποιώντας ότι χωρίς άμεση νομοθετική παρέμβαση υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να παγώσουν δημόσια έργα. Σύμφωνα με τον κ. Αθουσάκη, σε αρκετά εργοτάξια έχουν ήδη διακοπεί οι εργασίες που αφορούν ασφαλτικά έργα, καθώς οι ανάδοχοι αδυνατούν να απορροφήσουν το αυξημένο κόστος των υλικών. Αντίθετα, οι εργασίες ασφαλτικών συνεχίζονται κυρίως σε ιδιωτικά έργα, όπου υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία προσαρμογής των τιμών.

«Ο κλάδος την πάτησε με τον πόλεμο στην Ουκρανία και δεν θα την πατήσει ξανά», σημειώνει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι οι εργοληπτικές οργανώσεις θα επανέλθουν το επόμενο διάστημα με νέα αιτήματα προς το υπουργείο. Όπως διευκρινίζει, οι παρεμβάσεις αυτές θα αφορούν και την αντιμετώπιση των αυξήσεων στα καύσιμα, τα οποία επιβαρύνουν σημαντικά το κόστος λειτουργίας των εργοταξίων και επηρεάζουν συνολικά τη δραστηριότητα στον τομέα των κατασκευών.

Εκρηκτική αύξηση τιμών μέσα σε μία εβδομάδα

Η εικόνα της αγοράς ασφάλτου αποτυπώνει με σαφήνεια τη δυναμική της κρίσης. Όπως επισημαίνουν οι εργοληπτικές οργανώσεις, σύμφωνα με τις τιμές που είναι αναρτημένες στη Γενική Γραμματεία Εμπορίου, η τιμή διυλιστηρίου της ασφάλτου στις 28 Φεβρουαρίου 2026 ανερχόταν στα 381,64 ευρώ ανά τόνο, ενώ μόλις μία εβδομάδα αργότερα, στις 7 Μαρτίου 2026, έφτασε τα 511,34 ευρώ ανά τόνο. Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 34% μέσα σε επτά ημέρες, μια μεταβολή που θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο να απορροφηθεί από τα οικονομικά δεδομένα των δημοσίων έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη.

Η άσφαλτος αποτελεί βασικό και αναντικατάστατο υλικό για την εκτέλεση έργων οδοποιίας, συντήρησης οδικών δικτύων και άλλων τεχνικών παρεμβάσεων στις υποδομές. Εξαιτίας αυτού, κάθε σημαντική μεταβολή στην τιμή της επηρεάζει άμεσα το συνολικό κόστος κατασκευής. Οι συμβατικές τιμές των δημοσίων έργων έχουν διαμορφωθεί βάσει δεδομένων αγοράς που ίσχυαν σε προηγούμενες περιόδους και δεν μπορούν να καλύψουν τις σημερινές ανατιμήσεις. Ως αποτέλεσμα, οι ανάδοχοι καλούνται να εκτελέσουν έργα με σημαντικά αυξημένο κόστος προμήθειας βασικών υλικών, γεγονός που διαταράσσει την οικονομική ισορροπία των συμβάσεων.

Η άνοδος των τιμών της ασφάλτου συνδέεται άμεσα με την έντονη μεταβλητότητα στις διεθνείς αγορές πετρελαίου που προκαλεί ο πόλεμος και η ευρύτερη γεωπολιτική ένταση. Καθώς η άσφαλτος προκύπτει από προϊόντα διύλισης πετρελαίου, κάθε αύξηση στην τιμή της ενέργειας μεταφέρεται σχεδόν άμεσα στο κόστος παραγωγής της. Ταυτόχρονα, η αύξηση των τιμών καυσίμων επιβαρύνει και το κόστος λειτουργίας των μηχανημάτων έργων, αλλά και το κόστος μεταφοράς των υλικών στα εργοτάξια. Έτσι δημιουργείται ένα πολλαπλό κύμα αυξήσεων που επηρεάζει συνολικά τον κατασκευαστικό τομέα.

Ο κίνδυνος για την εκτέλεση των δημόσιων έργων

Οι εργοληπτικές επιχειρήσεις προειδοποιούν ότι η συνεχιζόμενη άνοδος των τιμών ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρές δυσκολίες στην εκτέλεση συμβάσεων δημοσίων έργων. Η σημαντική οικονομική επιβάρυνση που προκαλείται στις εταιρείες του κλάδου μπορεί να δημιουργήσει καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων ή ακόμη και να επηρεάσει τη βιωσιμότητα μικρότερων εργοληπτικών επιχειρήσεων. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκονται σε εξέλιξη σημαντικά έργα υποδομών, πολλά από τα οποία συνδέονται και με τη χρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους.

Η παρέμβαση του 2022

Οι εργοληπτικές οργανώσεις υπενθυμίζουν ότι σε αντίστοιχη συγκυρία η πολιτεία είχε ήδη προχωρήσει σε ειδική νομοθετική παρέμβαση. Με το άρθρο 152 του νόμου 4938/2022 είχε δοθεί η δυνατότητα να καθοριστεί κατ’ εξαίρεση ο τρόπος υπολογισμού της αξίας και πληρωμής ορισμένων πρώτων υλών απολογιστικά για συμβάσεις δημοσίων έργων, εφόσον η προμήθειά τους πραγματοποιούνταν μετά την 1η Ιανουαρίου 2022. Στο πλαίσιο αυτής της ρύθμισης εκδόθηκε η κοινή υπουργική απόφαση 275234/05.09.2022, με την οποία καθορίστηκε ο τρόπος απολογιστικού υπολογισμού της αξίας της ασφάλτου.

Με βάση την απόφαση αυτή, η τιμή της ασφάλτου υπολογιζόταν από τη μέση τιμή του ημερήσιου δελτίου τιμών διυλιστηρίου κατά την ημέρα ενσωμάτωσης του ασφαλτομίγματος στο έργο, ενώ για την καταβολή της δαπάνης συντασσόταν ειδικό πρωτόκολλο υπολογισμού απολογιστικής δαπάνης. Παράλληλα, η προϋπολογισθείσα αξία της ασφάλτου αφαιρούνταν από το αντίστοιχο άρθρο του τιμολογίου και στον ανάδοχο καταβαλλόταν η πραγματική αξία του υλικού που ενσωματώθηκε.

Το αίτημα για νέα έκτακτη ρύθμιση

Με δεδομένες τις σημερινές συνθήκες της αγοράς, οι οργανώσεις του κατασκευαστικού κλάδου ζητούν από την κυβέρνηση να προχωρήσει άμεσα σε αντίστοιχη νέα κατ’ εξαίρεση ρύθμιση. Η πρόταση που καταθέτουν προβλέπει τον απολογιστικό προσδιορισμό της αξίας της ασφάλτου και των συναφών ασφαλτικών υλικών με βάση επίσημα στοιχεία τιμολόγησης κατά τον χρόνο ενσωμάτωσής τους στο έργο, τη σύνταξη σχετικού πρωτοκόλλου υπολογισμού και την προσκόμιση των απαραίτητων παραστατικών και δικαιολογητικών. Παράλληλα, προτείνεται να αφαιρείται από τα άρθρα του τιμολογίου η προϋπολογισθείσα αξία των υλικών και να αποδίδεται στον ανάδοχο η πραγματική αξία των υλικών που ενσωματώνονται στο έργο.

Οι εργοληπτικές επιχειρήσεις θεωρούν επίσης απαραίτητο η ρύθμιση να εφαρμοστεί και στις εν εξελίξει συμβάσεις δημοσίων έργων για ένα εύλογο χρονικό διάστημα, ώστε να αντιμετωπιστεί το παρόν έκτακτο πρόβλημα της αγοράς.

Διαβάστε επίσης:

Τι σηματοδοτεί η συμμαχία Εξάρχου – Ξενοκώστα για την Ελευσίνα: Πώς «κουμπώνει» με το Θριάσιο, τη συνεργασία με Goldair και τον αμερικανικό παράγοντα  

Άμεση αναθεώρηση των τιμών στα δημόσια έργα ζητούν οι εργολάβοι – Η επιστολή

Τριπλός Κόμβος Σκαραμαγκά: Προσωρινός ανάδοχος η ένωση ΜΕΤΚΑ – Δομική Κρήτης