Sferruzza, Galli, Σιφναίος, Dalev: Τι σημαίνει η επέκταση του Κάθετου Διάδρόμου στα Δυτικά Βαλκάνια

Σε ένα ευρύτερο περιφερειακό δίκτυο, που θα συνδέει τη Νοτιοανατολική με την Κεντρική Ευρώπη, εξελίσσεται ο Κάθετος Διάδρομος μετά την ένταξη της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας. Η επέκτασή του προς τα Δυτικά Βαλκάνια προσθέτει δύο νέες αγορές, δημιουργεί εναλλακτικές οδούς εφοδιασμού και ανοίγει μία νέα διαδρομή για τη μεταφορά φυσικού αερίου από τις ελληνικές υποδομές LNG προς την Ουγγαρία, τη Σλοβακία και άλλες αγορές της Κεντρικής Ευρώπης.

Τη σημασία της νέας αυτής φάσης ανέδειξαν στο συνέδριο του Ελληνοαμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου η διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ, Maria Sferruzza, η διευθύνουσα σύμβουλος της AKTOR LNG, Maria Rita Galli, ο αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Gastrade, Κώστας Σιφναίος, και ο διευθυντής Στρατηγικού Σχεδιασμού και Ανάπτυξης της Bulgartransgaz, Nicolas Delev.

Κοινή θέση των τεσσάρων ήταν ότι η πολιτική συμφωνία για τη διεύρυνση πρέπει τώρα να μετατραπεί σε μία εμπορικά ανταγωνιστική διαδρομή. Για να συμβεί αυτό, απαιτούνται επαρκής δυναμικότητα, ευέλικτα προϊόντα μεταφοράς, συντονισμός μεταξύ των Διαχειριστών και χρεώσεις που θα επιτρέπουν στο LNG το οποίο εισέρχεται στην Ελλάδα να φθάνει σε ανταγωνιστική τιμή στις αγορές της Νοτιοανατολικής και της Κεντρικής Ευρώπης.

Η επικεφαλής της AKTOR LNG κ. Maria Rita Galli έδωσε έμφαση στα μακροπρόθεσμα συμβόλαια. Όπως σημείωσε, τουλάχιστον το 60%-70% της αναγκαίας δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου θα πρέπει να δεσμευτεί μακροχρόνια. Η αποκλειστική εξάρτηση από τη βραχυπρόθεσμη αγορά μπορεί να δημιουργήσει νέα προβλήματα στην ασφάλεια εφοδιασμού και στις τιμές.

Σε σχέση με τις τάσεις στην αγορά αερίου, σημείωσαν επόμενο κρίσιμο ορόσημο για την αγορά αερίου τοποθετείται στα τέλη του 2027, όταν παύσουν οι ρωσικές εισαγωγές αερίου στην Ευρώπη και  αναμένεται να αρχίσουν να εισέρχονται σημαντικές νέες ποσότητες LNG. Τότε, όμως, όπως τόνισε η κυρία Maria Rita Galli, AKTOR LNG, η Ελλάδα και ο Κάθετος Διάδρομος θα πρέπει να ανταγωνιστούν τους τερματικούς σταθμούς της Γερμανίας, της Πολωνίας και της υπόλοιπης Βόρειας Ευρώπης, οι οποίοι βρίσκονται πλησιέστερα στις μεγάλες αγορές κατανάλωσης.

Η επιτυχία της δυτικής επέκτασης θα κριθεί, συνεπώς, από το κατά πόσο οι ελληνικές πύλες εισόδου και τα δίκτυα των γειτονικών χωρών θα λειτουργήσουν ως ένα ενιαίο σύστημα. Εάν αυτό επιτευχθεί, ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να μετατραπεί σε μία από τις σημαντικότερες διαδρομές φυσικού αερίου της Ευρώπης και η Ελλάδα σε βασική πύλη εφοδιασμού για τα Βαλκάνια, την Ουκρανία και την Κεντρική Ευρώπη.

Τι αλλάζει στο Κάθετο Διάδρομο

Η Maria Sferruzza CEO του ΔΕΣΦΑ επισήμανε ότι ο αρχικός στόχος του Κάθετου Διαδρόμου   ήταν κυρίως η υποστήριξη της Ουκρανίας και η διευκόλυνση των ροών φυσικού αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά. Με τη σημερινή σύνθεση όμως των 9 χωρών που συμμετέχουν  το εγχείρημα περνά σε διαφορετικό επίπεδο. Η φιλοδοξία είναι πλέον να αναπτυχθούν όλες οι διαθέσιμες διαδρομές που συνδέουν τα κράτη του Κάθετου Διαδρόμου, ώστε ολόκληρη η περιοχή να διαθέτει πρόσβαση σε επαρκείς ποσότητες φυσικού αερίου με ανταγωνιστικές τιμές.

Όπως ανακοίνωσε η επικεφαλής του ΔΕΣΦΑ, μέσα στις επόμενες 90 ημέρες οι εμπλεκόμενοι Διαχειριστές θα εξετάσουν εάν η υφιστάμενη δυναμικότητα επαρκεί και σε ποια σημεία απαιτούνται πρόσθετα έργα. Παράλληλα, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα προχωρήσουν στον σχεδιασμό νέων προϊόντων δυναμικότητας. Η διαδικασία θα οδηγήσει σε νέα δημοπρασία τον Ιούλιο για το έτος φυσικού αερίου 2027-2028.

Ο Κώστας Σιφναίος Αντιπρόεδρος και ΔιευθύνωνΣύμβουλος της Gastrade  τόνισε ότι πλέον δεν πρόκειται απλώς για έναν Κάθετο Διάδρομο από τον Νότο προς τον Βορρά. Η επέκταση προς τα Δυτικά Βαλκάνια προσθέτει τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία, δημιουργώντας νέες δυνατότητες τόσο για την προμήθεια όσο και για τη μεταφορά αερίου. Ταυτόχρονα, διαμορφώνει μία εναλλακτική διαδρομή προς την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, προσδίδοντας στη διεύρυνση διπλή σημασία.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες προοπτικές και για τον τερματικό σταθμό LNG της Αλεξανδρούπολης. Όπως ανέφερε ο επικεφαλής της Gastrade, η Ουκρανία και η Σερβία έχουν ήδη δεσμεύσει δυναμικότητα στον τερματικό σταθμό. Η επέκταση του Διαδρόμου και τα νέα προϊόντα δυναμικότητας μπορούν επομένως να καταστήσουν εφικτή τη μεταφορά του LNG που εισέρχεται από την Αλεξανδρούπολη προς αυτές τις αγορές και ακόμη βορειότερα.

Όπως τόνισε, η ύπαρξη συνολικής ετήσιας δυναμικότητας, ωστόσο, δεν αρκεί. Επειδή ένα φορτίο LNG φθάνει σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή, το δίκτυο πρέπει να διαθέτει τότε την απαιτούμενη ευελιξία. Χρειάζονται επομένως ημερήσια, εποχικά και μικρότερης διάρκειας προϊόντα, ώστε οι έμποροι να μπορούν να δεσμεύουν δυναμικότητα όταν πραγματικά τη χρειάζονται.

Ταυτόχρονα, πρέπει να δημιουργηθεί ένα ανταγωνιστικό ενιαίο προϊόν μεταφοράς και να συμφωνηθεί ο δίκαιος επιμερισμός των εσόδων μεταξύ των Διαχειριστών. Αυτό προϋποθέτει αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο και στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ο Σιφναίος εξέφρασε την προσδοκία ότι έως το τέλος του έτους θα υπάρχει σαφέστερη εικόνα για το νέο προϊόν, την κατεύθυνση ανάπτυξης του Διαδρόμου και τη χρηματοοικονομική βιωσιμότητά του.

Η Maria Rita Galli CEO της ΑΚΤΩΡ LNG, σημείωσε ότι μεγάλο μέρος της πρόσθετης ζήτησης βρίσκεται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και γι’ αυτό είναι απαραίτητο να ανοίξει η δυτική διαδρομή. Όπως εξήγησε, η εταιρεία δραστηριοποιείται ήδη στην Αλβανία και στη Βοσνία, ενώ μέσω των νέων διαδρομών μπορούν μελλοντικά να εξυπηρετηθούν και αγορές της Κεντρικής ή της Ανατολικής Ευρώπης.

Από την πλευρά του, ο Nicolas Delev υπενθύμισε ότι ο Κάθετος Διάδρομος ξεκίνησε πριν από περίπου μία δεκαετία ως πρωτοβουλία τεσσάρων χωρών και σήμερα έχει διευρυνθεί στις εννέα. Η ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας ενισχύει τη δυναμική του, ενώ η απαιτούμενη υποδομή για τη μεταφορά φυσικού αερίου μεταξύ Βουλγαρίας και Σερβίας λειτουργεί ήδη από το 2023.

Παράλληλα, έχει ολοκληρωθεί η πρώτη φάση αύξησης της δυναμικότητας από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία. Σύμφωνα με τον Delev, κατά την πρώτη εβδομάδα του επόμενου έτους θα ξεκινήσει η δεύτερη φάση, η οποία προβλέπει αύξηση της δυναμικότητας κατά 10% από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία και κατά 16% προς τη Βόρεια Μακεδονία.

Τι φέρνει στην αγορά η παύση των ρωσικών ροών

Η σταδιακή κατάργηση του ρωσικού φυσικού αερίου αναμένεται να αλλάξει ριζικά τόσο την κατεύθυνση όσο και το μέγεθος των ροών στην περιοχή. Σύμφωνα με τη Sferruzza, περίπου το 50% του αερίου που καταναλώνεται σήμερα στη συγκεκριμένη αγορά εισέρχεται από τον Νότο και κυρίως από την Ελλάδα. Η διακοπή των ρωσικών προμηθειών αυξάνει τις ποσότητες που θα πρέπει να μεταφερθούν από αυτή την κατεύθυνση και καθιστά κρίσιμη την εξασφάλιση αμφίδρομων ροών.

Ο Σιφναίος ανέφερε ότι περίπου το 80% του ρωσικού φυσικού αερίου που φθάνει σήμερα στην περιοχή εισέρχεται από τα ανατολικά. Με την κατάργηση αυτών των ροών μέσα στους επόμενους δώδεκα έως δεκατρείς μήνες, ο Κάθετος Διάδρομος προσφέρει μία από τις λίγες διαθέσιμες εναλλακτικές οδούς εφοδιασμού για τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.

Η αντικατάσταση του ρωσικού αερίου θα συμπέσει, μάλιστα, με αύξηση της ζήτησης. Όπως εκτίμησε ο επικεφαλής της Gastrade, η οργανική ανάπτυξη της αγοράς μπορεί να είναι τουλάχιστον ίση ή ακόμη και μεγαλύτερη από τις ρωσικές ποσότητες που πρέπει να αντικατασταθούν. Πρόσθετη κατανάλωση αναμένεται να δημιουργηθεί και από την ανάπτυξη νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο.

Galli: Το φορτίο της Venture Global αν έμπαινε σήμερα στην αγορά θα είχε το μισό κόστος από την τρέχουσα τιμή

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της συμφωνίας με τη Venture Global. Σύμφωνα με τη Galli, εάν το φορτίο που θα παραληφθεί σε εννέα μήνες ήταν διαθέσιμο σήμερα, θα μπορούσε να εισαχθεί στην Ελλάδα με κόστος χαμηλότερο από το μισό της τρέχουσας τιμής. Αντίστοιχα, το πρώτο μακροπρόθεσμο συμβόλαιο της Atlantic-See LNG Trade στην Ανατολική Ευρώπη αφορά ποσότητα 1,5 εκατ. τόνων ετησίως και θα δημιουργήσει μία νέα ροή από το 2030.

Η νέα πραγματικότητα  τόνισε, θα εντείνει τον ανταγωνισμό της Ευρώπης με την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία LNG. Η Galli ανέφερε ότι, παρότι η παγκόσμια παραγωγή LNG αυξήθηκε κατά 23% στο πρώτο εξάμηνο του 2026, αντίστοιχη άνοδος δεν αναμένεται κατά το δεύτερο εξάμηνο. Η ισχυρότερη αύξηση της προσφοράς τοποθετείται από το 2027 και μετά. Μέχρι τότε, οι τιμές δύσκολα θα είναι χαμηλές και κάθε γεωπολιτική εξέλιξη μπορεί να προκαλεί νέες ανατιμήσεις.

Για τον περιορισμό αυτής της αβεβαιότητας, η επικεφαλής της AKTOR LNG έδωσε έμφαση στα μακροπρόθεσμα συμβόλαια. Όπως σημείωσε, τουλάχιστον το 60%-70% της αναγκαίας δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου θα πρέπει να δεσμευτεί μακροχρόνια. Η αποκλειστική εξάρτηση από τη βραχυπρόθεσμη αγορά μπορεί να δημιουργήσει νέα προβλήματα στην ασφάλεια εφοδιασμού και στις τιμές.

Οι υποδομές αερίου που χρειάζεται ακόμη η Ελλάδα

Σε ό,τι αφορά την επάρκεια των ελληνικών υποδομών, η κυρία Maria Sferruzza εκτίμησε ότι δεν περισσεύει καμία από τις υφιστάμενες πύλες εισόδου. Εφόσον χαθεί περίπου το 40% του φυσικού αερίου που τροφοδοτεί σήμερα την ευρύτερη περιοχή, όλες οι διαθέσιμες υποδομές θα είναι αναγκαίες. Μεταξύ τους θα υπάρχει εμπορικός ανταγωνισμός, χωρίς να τίθεται ζήτημα υπερβάλλουσας δυναμικότητας.

Επειδή μία νέα υποδομή απαιτεί χρόνια για να κατασκευαστεί, σημείωσε ότι  η άμεση προτεραιότητα είναι να αξιοποιηθεί πλήρως ό,τι υπάρχει σήμερα. Το κύριο ζητούμενο είναι οι υποδομές να γίνουν ανταγωνιστικές και ο ανταγωνισμός να μεταφερθεί στα εμπορικά προϊόντα και στις υπηρεσίες που προσφέρουν. Καθοριστική θα είναι επίσης η σύνδεσή τους με αμφίδρομα δίκτυα, ώστε οι ποσότητες να μπορούν να κατευθύνονται κάθε φορά εκεί όπου υπάρχει ανάγκη.

Η κυρία Galli υποστήριξε ότι η Ελλάδα, για να αξιοποιήσει πλήρως τις εξαγωγικές δυνατότητές της και να εδραιώσει τον ρόλο της ως ενεργειακού κόμβου, χρειάζεται πρόσθετη δυναμικότητα εισαγωγής και ακόμη ένα σημείο εισόδου. Ανέφερε επίσης ότι η AKTOR LNG έχει αποφασίσει να συμμετάσχει σε νέο έργο FSRU, με τις σχετικές διαδικασίες να αναμένεται να ολοκληρωθούν σύντομα. Για τα ιδιωτικά έργα, όπως σημείωσε, η αγορά θα αποφασίσει τελικά ποιο μπορεί να προχωρήσει ταχύτερα.

Στην ίδια κατεύθυνση, η Gastrade αναπτύσσει τον δεύτερο τερματικό σταθμό, το Thrace LNG. Σύμφωνα με τον Σιφναίο, το έργο βρίσκεται σε στρατηγική θέση για να εξυπηρετήσει την πρόσθετη ζήτηση και να δημιουργήσει συνέργειες με τις υφιστάμενες υποδομές της εταιρείας.

Διαβάστε επίσης

Κάθετος Διάδρομος: Ανοίγει ο δρόμος προς τα Δυτικά Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη (φωτό + βίντεο)

Το ενεργειακό σοκ που φοβάται ο Εξάρχου: Φυσικό αέριο στα 110 ευρώ

Ανδρέας Σιάμισιης: Η Ευρώπη να αντιμετωπίσει το συντομότερο τα ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας – Αυξάνουμε το αποτύπωμα του αγωγού VARDAX