Κομισιόν: Δημοσιονομική ευελιξία έως 0,3% του ΑΕΠ για πράσινες επενδύσεις – «Όχι» σε επιδοτήσεις καυσίμων

Νέα δυνατότητα χρηματοδότησης επενδύσεων στην καθαρή ενέργεια και την ενεργειακή απεξάρτηση των κρατών-μελών ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιτρέποντας τη χρήση μέρους της δημοσιονομικής ευελιξίας που έχει ήδη εγκριθεί για την ενίσχυση των αμυντικών δαπανών.

Την απόφαση γνωστοποίησε ο Επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, διευκρινίζοντας ότι οι κυβερνήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να κατευθύνουν μέρος των επιπλέον δημοσιονομικών περιθωρίων σε δράσεις που μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και επιταχύνουν τη μετάβαση σε πιο βιώσιμες μορφές ενέργειας.

Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο έντονων πιέσεων από ορισμένα κράτη-μέλη, με κυριότερη την Ιταλία, η οποία έχει ζητήσει μεγαλύτερη ευελιξία στους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες προκειμένου να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Η άνοδος του κόστους ενέργειας συνδέεται με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις που είχαν στις διεθνείς ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο, τα κράτη-μέλη οφείλουν να διατηρούν τα δημοσιονομικά τους ελλείμματα κάτω από το όριο του 3% του ΑΕΠ. Ωστόσο, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τις αυξημένες ανησυχίες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ήδη επιτρέψει από το 2025 την αύξηση των αμυντικών δαπανών έως και κατά 1,5% του ΑΕΠ ετησίως για διάστημα τεσσάρων ετών, χωρίς την ενεργοποίηση των διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος.

Η νέα ρύθμιση αποτελεί ουσιαστικά έναν συμβιβασμό ανάμεσα στις χώρες που ζητούν μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία και στην πάγια θέση των Βρυξελλών ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται κυρίως μέσω επιδοτήσεων κατανάλωσης. Αντίθετα, η Επιτροπή επιδιώκει να κατευθύνει τους διαθέσιμους πόρους σε επενδύσεις που θα μειώσουν μόνιμα την ενεργειακή εξάρτηση.

Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να αξιοποιήσουν έως και το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως από το εγκεκριμένο περιθώριο του 1,5% για αμυντικές δαπάνες, με σκοπό τη χρηματοδότηση έργων πράσινης μετάβασης. Η δυνατότητα αυτή θα ισχύσει για τα έτη 2026, 2027 και 2028, ενώ το συνολικό όριο δεν θα μπορεί να ξεπερνά το 0,6% του ΑΕΠ κατά την τριετία.

Οι επενδύσεις που θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν περιλαμβάνουν την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων, την αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης που βασίζονται σε πετρέλαιο ή φυσικό αέριο με αντλίες θερμότητας, την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων, καθώς και έργα αποθήκευσης ενέργειας μέσω μπαταριών.

Αντίθετα, η Επιτροπή ξεκαθάρισε ότι η ευελιξία αυτή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μέτρα που στηρίζουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων. Επομένως, επιδοτήσεις καυσίμων ή φορολογικές ελαφρύνσεις στη βενζίνη και το πετρέλαιο δεν θεωρούνται επιλέξιμες δαπάνες στο πλαίσιο του συγκεκριμένου μηχανισμού.

Ο Βάλντις Ντομπρόβσκις υπογράμμισε ότι οι χώρες που θα αξιοποιήσουν το μέτρο θα μπορούν να συνυπολογίσουν και επενδύσεις που έχουν ήδη υλοποιηθεί από τον Φεβρουάριο και μετά, διευρύνοντας έτσι το πεδίο εφαρμογής της ρύθμισης.

Παράλληλα, διευκρίνισε ότι ακόμη και κράτη-μέλη που έχουν ήδη εξαντλήσει το διαθέσιμο περιθώριο του 1,5% του ΑΕΠ για αμυντικές δαπάνες, όπως η Λιθουανία και η Εσθονία, θα μπορούν να ζητήσουν πρόσθετη ευελιξία ύψους 0,3% του ΑΕΠ. Η έγκριση, ωστόσο, θα εξαρτάται από ειδική αξιολόγηση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους κάθε χώρας.

Η απόφαση της Κομισιόν σηματοδοτεί μια προσπάθεια σύνδεσης της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ασφάλεια με τους στόχους της ενεργειακής αυτονομίας, δίνοντας στα κράτη-μέλη πρόσθετα εργαλεία για την ενίσχυση των επενδύσεων στην καθαρή ενέργεια, χωρίς να εγκαταλείπεται η δημοσιονομική πειθαρχία που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες.

Διαβάστε επίσης 

Ιστορική έκθεση της Κομισιόν για την Ελλάδα – Την αφαιρεί από τη λίστα των χωρών με Μακροοικονομικές Ανισορροπίες

Intracom Defence: Ιστορική επιχειρηματική επίδοση με το ανεκτέλεστο σε επίπεδο-ρεκόρ €300 εκατ.

Ευρωζώνη: Συρρίκνωση της ιδιωτικής δραστηριότητας τον Μάιο – Σε χαμηλό 18 μηνών