Το 1966 ο Yves Saint Laurent παρουσίασε ένα ένδυμα που έμελλε να αλλάξει όχι μόνο τη μόδα αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιλαμβάνεται τη δύναμη, το φύλο και την εικόνα της γυναίκας στον δημόσιο χώρο.
Το πρώτο σμόκιν για γυναίκες γεννιέται, και μαζί του, το σκάνδαλο
Το Le Smoking, το πρώτο σμόκιν σχεδιασμένο για γυναίκες, εμφανίστηκε στην κολεξιόν Φθινόπωρο–Χειμώνας του οίκου Saint Laurent σε μια εποχή που η ιδέα μιας γυναίκας με παντελόνι εξακολουθούσε να προκαλεί αμηχανία – αν όχι σκάνδαλο.
Η προέλευση του ενδύματος ήταν καθαρά ανδρική: από τον 19ο αιώνα, τα λεγόμενα smoking jackets φοριούνταν στα καπνιστήρια των ιδιωτικών λεσχών ώστε να προστατεύουν τα ρούχα των κύριων από τη μυρωδιά των πούρων.
Ο Saint Laurent, όμως, δεν αντέγραψε απλώς το ανδρικό κοστούμι. Διατήρησε τους κώδικες – το σακάκι με το σατέν πέτο, το στενό παντελόνι, τη λιτή αυστηρότητα της σιλουέτας – αλλά το επανασχεδίασε για το γυναικείο σώμα, στενεύοντας τη μέση, λεπταίνοντας το πέτο και επιμηκύνοντας τη γραμμή του παντελονιού.
Η ιδέα θεωρήθηκε προκλητική. Οι πελάτισσες της υψηλής ραπτικής του οίκου δεν ενθουσιάστηκαν, και εκείνη τη σεζόν πουλήθηκε μόνο ένα κοστούμι. Σε ορισμένα εστιατόρια μάλιστα αρνούνταν να εξυπηρετήσουν γυναίκες που εμφανίζονταν φορώντας το.
Παρ’ όλα αυτά, το ένδυμα είχε ήδη φυτέψει τον σπόρο για μια αλλαγή που σύντομα θα ξεπερνούσε τις πασαρέλες. Η ready-to-wear εκδοχή του, για τη σειρά Rive Gauche, βρήκε αμέσως απήχηση στις νεότερες γυναίκες που άρχιζαν να διεκδικούν χώρο στον επαγγελματικό και κοινωνικό κόσμο της εποχής.
Το κοστούμι έγινε γρήγορα κάτι περισσότερο από ένα κομμάτι γκαρνταρόμπας· έγινε σύμβολο μιας νέας ταυτότητας. Το 1975, ο Helmut Newton το απαθανάτισε σε μια από τις πιο διάσημες φωτογραφίες μόδας όλων των εποχών: μια γυναίκα στη Rue Aubriot του Παρισιού, με κοντά μαλλιά και τσιγάρο στο χέρι, ντυμένη με το μαύρο σμόκιν φορά στην ουσία μια πανοπλία.
Από εκείνη τη στιγμή το Smoking μετατράπηκε σε πολιτισμικό σύμβολο, φορεμένο από γυναίκες όπως η Bianca Jagger και αμέτρητες καλλιτέχνες, επιχειρηματίες και προσωπικότητες που ήθελαν να δηλώσουν – χωρίς να πουν λέξη – ότι η εξουσία δεν είναι ανδρικό προνόμιο.
Ο Saint Laurent συνέχισε να επανερμηνεύει το κοστούμι σε κάθε συλλογή του μέχρι πoυ έπαψε να εμφανίζεται το 2002, επιμένοντας στη διάσημη φράση του: «Η μόδα περνάει, το στυλ είναι αιώνιο».
Εξήντα χρόνια αργότερα, η φράση αυτή αποκτά νέα σημασία.
View this post on Instagram
Παρίσι 2026: το Smoking επιστρέφει στην πασαρέλα
Στην εβδομάδα μόδας Παρισιού, ο διευθυντής δημιουργικού του οίκου YSL, Anthony Vaccarello, επέστρεψε σε αυτό το ιστορικό ένδυμα για τη συλλογή Saint Laurent Φθινόπωρο/Χειμώνας 2026–2027, σε μια επίδειξη που λειτούργησε ταυτόχρονα ως φόρος τιμής στο παρελθόν και ως σχόλιο για το παρόν.
Η χρονική συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι πιο συμβολική: φέτος συμπληρώνονται εξήντα χρόνια από τη δημιουργία του Le Smoking, ενώ ο Vaccarello γιορτάζει μια δεκαετία στο δημιουργικό τιμόνι του οίκου.
Το σκηνικό στο Trocadéro θύμιζε κινηματογραφικό tableau: ένας γυάλινος χώρος με θέα τον Πύργο του Άιφελ, φωτισμένος από περίπου 20.000 λαμπτήρες, ενώ δίπλα στην πασαρέλα υψωνόταν μια γιγαντιαία εκδοχή του γλυπτού κορμού που κάποτε διακοσμούσε το σπίτι του Saint Laurent.
View this post on Instagram
Στην πρώτη σειρά βρίσκονταν προσωπικότητες όπως η Kate Moss και η Michelle Pfeiffer, αλλά το πραγματικό θέαμα βρισκόταν, ευτυχώς, στην πασαρέλα.
Δεκατέσσερα μοντέλα εμφανίστηκαν φορώντας σύγχρονες εκδοχές του Smoking, περπατώντας με το ένα χέρι αδιάφορα χωμένο στην τσέπη — μια στάση που έμοιαζε να συμπυκνώνει την ιδέα της χαλαρής, σχεδόν αδιάφορης και αγέρωχης εξουσίας.
Η ερμηνεία του Vaccarello απομακρύνθηκε από το κλασικό, αυστηρά κομψό tailoring που συχνά συνδέεται με τον Saint Laurent και πλησίασε περισσότερο την αισθητική της Wall Street της δεκαετίας του ’80: μακριές γραμμές, έντονοι ώμοι, κοστούμια με λεπτές ρίγες που θύμιζαν χρηματιστές και μεγάλα αφεντικά.
Τα look συνοδεύονταν από βαριά κοσμήματα και μακιγιάζ εμπνευσμένο από το εμβληματικό βίντεο του τραγουδιού Addicted to Love του Robert Palmer — σκούρα χείλη, smoky μάτια και μια αίσθηση νυχτερινής δραματικότητας. Η αποκορύφωση της αισθητικής YSL: θηλυκότητα και αρρενωπότητα άρρηκτα συνδεδεμένες και ισορροπημένες στο ίδιο σώμα.
View this post on Instagram
Η συλλογή κινήθηκε γύρω από μια σχεδόν μονοχρωματική παλέτα, με το μαύρο να κυριαρχεί, πλαισιωμένο από βαθύ κόκκινο, μπορντό και γήινους τόνους καφέ και μουσταρδί.
Ωστόσο, η αυστηρή αρχιτεκτονική της ραπτικής διακοπτόταν από στοιχεία αισθησιασμού: δαντέλα ενισχυμένη με λατέξ, διαφανές νάιλον και slip dresses που δημιουργούσαν έντονη αντίθεση με τα oversized shearling παλτά της συλλογής, τις γούνες και τα δερμάτινα με τους έντονους ώμους, που προσδίδουν μια τριγωνική, δυναμική σιλουέτα – το σήμα κατατεθέν πλέον του Vaccarello.
Σε ένα από τα πιο συζητημένα look, η Bella Hadid εμφανίστηκε με δαντελένια φούστα και μπλούζα, ενσαρκώνοντας ακριβώς αυτή τη σύγκρουση ανάμεσα στη δομή και τη διαφάνεια. Η αισθητική του Vaccarello παρέμεινε πιστή στη γνωστή «νυχτερινή, αισθησιακή κομψότητα» του οίκου, αλλά αυτή τη φορά έμοιαζε πιο συγκρατημένη και πιο αυστηρή — σαν μια θεμιτή επιστροφή σε μια μορφή power dressing.
View this post on Instagram
Το παράδοξο της εξουσίας κρύβεται στα ρούχα μας
Το ενδιαφέρον του δυναμικού Smoking είναι πώς ένα ένδυμα μπορεί να κουβαλά τόση κοινωνική ένταση. Από την αρχή της ύπαρξής του, το κοστούμι του Saint Laurent δεν αφορούσε μόνο την αισθητική αλλά και το πρόσημο του φύλου.
Όταν μια γυναίκα φορά ένα ένδυμα που θεωρείται «ανδρικό», η κοινωνία το ερμηνεύει συχνά ως πράξη ενδυνάμωσης. Όταν όμως ένας άνδρας δανείζεται στοιχεία από τη γυναικεία γκαρνταρόμπα, η αντίδραση είναι συχνά ειρωνική ή χλευαστική.
Αυτό το διπλό πρότυπο αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο: ότι η αρρενωπότητα εξακολουθεί να θεωρείται το σημείο αναφοράς της δύναμης, ενώ η θηλυκότητα αντιμετωπίζεται σαν κάτι που πρέπει να ξεπεραστεί για να αποκτήσει κανείς κύρος ή σοβαρότητα.
Οι γυναίκες φόρεσαν παντελόνια γιατί έπρεπε να μπουν σε έναν κόσμο εργασίας και εξουσίας που είχε σχεδιαστεί γύρω από το ανδρικό σώμα και την ανδρική εικόνα. Το κοστούμι έγινε η στολή της επαγγελματικής ισότητας, και της πρακτικότητας – ένα είδος σημειωτικής μετάφρασης: αν θέλεις να σε πάρουν στα σοβαρά, πρέπει να ντυθείς ανάλογα.
View this post on Instagram
Οι άνδρες, αντίθετα, δεν χρειάστηκε ποτέ να κάνουν το αντίστροφο. Ίσως γι’ αυτό και η κοινωνία εξακολουθεί να δυσκολεύεται όταν το κάνουν. Σε μια εποχή όπου η έννοια της ανδρικής ταυτότητας μοιάζει να επαναπροσδιορίζεται – συχνά με αμηχανία – το ερώτημα παραμένει: γιατί η υιοθέτηση της ανδρικής γκαρνταρόμπας από τις γυναίκες θεωρείται πρόοδος, ενώ η υιοθέτηση της γυναικείας από τους άνδρες θεωρείται απώλεια;
Η μόδα, άλλωστε, δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Κουβαλά μέσα της τις ίδιες κοινωνικές ιεραρχίες που υπάρχουν σε όλους του τομείς της ζωής.
Και αν ξεφύγουμε από τον δανεισμό ρούχων από την ντουλάπα του αντίθετου φύλου και μεταβούμε στην υιοθέτηση «αρρενωπών» χαρακτηριστικών αντί αυτών, οι συνειρμοί είναι οι ίδιοι. Οι συχνά «θηλυκές» ικανότητες της επικοινωνίας, της διπλωματίας και της συναισθηματικής νοημοσύνης, αυτές δηλαδή που οι ακριβοπληρωμένοι εταιρικοί σύμβουλοι τοποθετούν υπό την κατηγορία των “soft skills”, συνεχίζουν να θεωρούνται υποδεέστερες σε σχέση με τις αντίστοιχες «αρσενικές».
Συνεπώς, το διπλό πρότυπο δεν εφαρμόζεται μόνο στην επιλογή της ενδυμασίας, αλλά και στην επιλογή του χαρακτήρα που υιοθετεί ο καθένας.
View this post on Instagram
Ένα κοστούμι για τον κόσμο που θέλουμε
Η μόδα συχνά παρουσιάζεται ως αντανάκλαση της εποχής της, αλλά εξίσου συχνά λειτουργεί και ως άσκηση φαντασίας: ένας τρόπος να ντυνόμαστε όχι για τον κόσμο που υπάρχει, αλλά για εκείνον που θέλουμε να δημιουργήσουμε.
Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πραγματικό μυστικό της διαχρονικότητας του Smoking. Από το 1966 μέχρι σήμερα, το κοστούμι του Yves Saint Laurent δεν υπήρξε ποτέ απλώς ένα κομμάτι της γκαρνταρόμπας. Ήταν πάντα μια πρόταση για το πώς μπορεί να μοιάζει η εξουσία όταν αλλάζει φύλο — μια πολιτισμική ιδέα ραμμένη σε σατέν πέτο και αυστηρές ραφές.
Και αν κάτι απέδειξε η συλλογή του Vaccarello στο Παρίσι, είναι ότι αυτή η ιδέα εξακολουθεί να έχει τη δύναμη να προκαλεί, να εμπνέει και να θέτει τα ίδια άβολα ερωτήματα που έθεσε και το 1966.
Γιατί η γυναίκα φόρεσε το παντελόνι και ο ρόλος της τύλιξε στο ύφασμά του τον ρόλο του άνδρα. Κι αυτός, εξήντα χρόνια μετά, ακόμη προσπαθεί να καταλάβει ποιος είναι σε έναν σύγχρονο κόσμο που του λέει ότι, ως επί το πλείστον, δεν έχει κάτι να προσφέρει.
Διαβάστε επίσης:
Burberry: Aγκαλιάζει το σκοτάδι και ο Daniel Lee γίνεται ο νέος ιππότης της ασφάλτου
Dior: Μπορεί μια συλλογή να φέρει την άνοιξη; Όταν σχεδιάζει ο Jonathan Anderson μπορεί
Μήνας μόδας: Με φόντο τον πόλεμο το μαύρο γίνεται το χρώμα της σεζόν
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ
- Opinion Poll: Άνοδος 2,5 μονάδων στην εκτίμηση ψήφου για τη ΝΔ, στο 32,7% – Πτώση στη δυνητική ψήφο για Τσίπρα και Καρυστιανού
- ΥΠΑ: Εργασίες επέκτασης και αναβάθμισης υποδομών του διαδρόμου στο αεροδρόμιο Χίου
- Δέκατη ημέρα πολέμου στη Μέση Ανατολή: Το Ισραήλ βομβάρδισε κτήριο των Φρουρών της Επανάστασης – Νέα επίθεση από τη Χεζμπολάχ
- Δημοσκόπηση Alco: Πρώτη στο 25,1% με άνοδο 1,6 μονάδες η ΝΔ στην πρόθεση ψήφου – Διαφορά 14,3% από το ΠΑΣΟΚ
Μοιραστείτε την άποψή σας
ΣχόλιαΓια να σχολιάσετε χρησιμοποιήστε ένα ψευδώνυμο. Παρακαλούμε σχολιάζετε με σεβασμό. Χρησιμοποιείτε κατανοητή γλώσσα και αποφύγετε διατυπώσεις που θα μπορούσαν να παρερμηνευτούν ή να θεωρηθούν προσβλητικές. Με την ανάρτηση σχολίου, συμφωνείτε να τηρείτε τους Όρους του ιστότοπου contact Δημιουργήστε το account σας εδώ, για να κάνετε like, dislike ή report ακατάλληλα/προσβλητικά σχόλια.