Γκαλερί Ζουμπουλάκη: Η αρχαιολογία των φανταστικών τοπίων του Νίκου Τοπαλίδη επιστρέφει

Στην καινούργια του ατομική έκθεση edge along below, ο Νίκος Τοπαλίδης επιστρέφει στην γκαλερί Ζουμπουλάκη, τρία χρόνια μετά την πρώτη του παρουσίαση, για να συνεχίσει την εικαστική του έρευνα γύρω από το τοπίο και την ύλη.

Τα έργα της νέας ενότητας, δουλεμένα με γραφίτη πάνω σε χαρτί, μοιάζουν να ανασύρονται αργά από το ίδιο το υλικό τους — σαν ευρήματα μιας ανασκαφής που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Η έκθεση αποτελεί, σύμφωνα με τον ιστορικό τέχνης και επιμελητή Χριστόφορο Μαρίνο, το δεύτερο μέρος μιας ευρύτερης τριλογίας που ο καλλιτέχνης επεξεργάζεται την τελευταία δεκαετία.

Αν το πρώτο μέρος, A walk along the shore (2023), ήταν μια περιπλάνηση «κατά μήκος της ακτής», το edge along below στρέφει το βλέμμα προς τα κάτω, προς το αθέατο, το άγνωστο και το αχαρτογράφητο εσωτερικό του εδάφους.

«Η ενότητα που παρουσιάζει σήμερα ο Τοπαλίδης κινείται σε ένα μεταίχμιο, ανάμεσα στο τοπίο και στο εύρημα», σημειώνει ο Χριστόφορος Μαρίνος. Και πράγματι, στα έργα της έκθεσης ο ορίζοντας υποχωρεί.

Το βλέμμα δεν ταξιδεύει πλέον προς τη μακρινή θέα, αλλά χαμηλώνει και προσκολλάται στη γη, στις πέτρες, στις χαράξεις και στα ίχνη. Το τοπίο αποκτά βάθος και η ζωγραφική μετατρέπεται σε μια «κατακόρυφη κίνηση, μια καταβύθιση, προς το εσωτερικό του εδάφους».

Η ίδια η τεχνική του Τοπαλίδη ενισχύει αυτή την αρχαιολογική διάσταση. Ξεκινώντας από μια επιφάνεια κορεσμένη με γραφίτη, ο καλλιτέχνης δεν προσθέτει τόσο όσο αφαιρεί, πιέζει, ξύνει, χαράζει και απογυμνώνει το χαρτί, μέχρι να εμφανιστεί σταδιακά η εικόνα.

«Το χαρτί γίνεται έδαφος, σκαμμένο χώμα. Η εικόνα βρίσκεται ήδη μέσα στην ύλη, σαν εύρημα που περιμένει να ανασυρθεί», γράφει χαρακτηριστικά ο ιστορικός τέχνης .

Η ανασκαφή γίνεται έτσι μέθοδος ζωγραφικής. Στα Test Pits, τα έργα παραπέμπουν στους δοκιμαστικούς λάκκους μιας αρχαιολογικής ανασκαφής, ενώ στα Sites η επιφάνεια οργανώνεται με κάνναβο, σαν αρχαιολογικό σκάμμα.

Στο τετράπτυχο edge along below, που δανείζει τον τίτλο του στην έκθεση, η διαδικασία περνά στις τρεις διαστάσεις με την επιφάνεια να σκάβεται σε διαφορετικά βάθη και, στο τελευταίο στάδιο, εξαφανίζεται για να δώσει τη θέση της σε έναν μαύρο, γυαλιστερό καθρέφτη.

Η ανασκαφή αντιστρέφεται και ο καλλιτέχνης και ο θεατής έρχονται αντιμέτωποι με το είδωλό τους.

Ίσως η πιο εύστοχη περιγραφή της νέας του ενότητας να βρίσκεται τελικά στα λόγια του ίδιου του καλλιτέχνη, όπως τα μεταφέρει ο Χριστόφορος Μαρίνος: «Δουλεύοντας προς τα μπροστά, γυρνάω προς τα πίσω». Μια φράση που συνοψίζει την παράδοξη χρονικότητα της έκθεσης.

Όσο δηλαδή η ζωγραφική προχωρά, τόσο βαθύτερα επιστρέφει στο παρελθόν, αναζητώντας τα δικά της απολιθώματα μέσα στην ύλη.

Νίκος Τοπαλίδης

Ο Νίκος Τοπαλίδης (γεν. 1985) είναι απόφοιτος της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών. Ζει κι εργάζεται στην Αθήνα. Το έργο του εστιάζει στην τοπιογραφία κι εκφράζεται μέσα από την αποσπασματική απεικόνιση ενός φανταστικού τοπίου που αποδίδεται με το ανάγλυφο και το πυκνά δουλεμένο σχέδιο με γραφίτη.

Το 2023 παρουσίασε την πρώτη του ατομική έκθεση στην γκαλερί Ζουμπουλάκη με τίτλο “A walk along the shore”. Το έργο του έχει παρουσιαστεί σε ομαδικές εκθέσεις, μεταξύ των οποίων: “Η κρυμμένη εικόνα” (Γκαλερί Ζουμπουλάκη, Αθήνα, 2026), “Υπογαία”(Αρχοντικό Χρυσανθόπουλου, Πύργος Κύμης, 2025), “Το τέλος του τοπίου” (Γκαλερί Ζουμπουλάκη, Αθήνα, 2024), “Encore- Νέα ελληνική ζωγραφική” (Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, 2023)”, “À fleur d’image- Oeuver à travers la matière” (La Châtaigneraie, Flamalle, Belgium, 2023), “Thalassa – The sea in Greek art from antiquity until today”, (Μουσείο της Σανγκάης, 2022), “The Rooms 2016” (Ξενοδοχείο St George Lycabettus, Αθήνα, 2016), “Kodra Fresh” (Στρατόπεδο Κόδρα, Θεσσαλονίκη, 2011) κ.ά.

Τον Σεπτέμβριο του 2014 συμμετείχε, σε συνεργασία με την Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών της Αμβέρσας, στο σεμινάριο με τίτλο “Time and Tide” στο Εσκάλ της Γαλλίας. Έχει βραβευτεί από την ARTWORKS (2022) και είναι Fellow του Προγράμματος Υποστήριξης Καλλιτεχνών Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Η έκθεση “edge along below” είναι η δεύτερη του ατομική έκθεση στην γκαλερί Ζουμπουλάκη.

Νίκος Τοπαλίδης — edge along below

Γκαλερί Ζουμπουλάκη, Πλ. Κολωνακίου 20

Εγκαίνια: Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026, 18.00–21.00

Διάρκεια: 15 Οκτωβρίου–7 Νοεμβρίου 2026

Ώρες λειτουργίας: Τρ., Πέμ. & Παρ. 11.00–20.00, Τετ. & Σάβ. 11.00–15.00. Κυριακή & Δευτέρα κλειστά

Διαβάστε επίσης:

Kapopoulos Fine Arts: Για πρώτη φορά στην έκθεση Moderne Art Fair στο Παρίσι 

Ένα διαφορετικό είδος ποπ: Τα έργα του Γιώργου Ιωάννου 1960–1970 στο Λονδίνο 

Erdem: O οπερατικός σχεδιαστής μόδας δεν παρουσίασε φέτος τη συλλογή του στο Βρετανικό Μουσείο