Οι εξαγωγές αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο ανακάμπτουν στο 75% των προπολεμικών επιπέδων

Μία εβδομάδα μετά την υπογραφή της προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι εξαγωγές αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο έχουν ανακάμψει τουλάχιστον στο 75% των προπολεμικών επιπέδων, καταγράφοντας μια εύθραυστη αλλά αξιοσημείωτη επάνοδο έπειτα από μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές στη ναυσιπλοΐα των τελευταίων δεκαετιών.

Ωστόσο, αυτό ενδέχεται να ήταν το εύκολο μέρος.

Από τα σχεδόν 13 εκατ. βαρέλια ημερησίως αργού που έφυγαν από την περιοχή στο τριήμερο έως την Τετάρτη, σύμφωνα με υπολογισμούς του Bloomberg, μεγάλο μέρος προήλθε από συσσωρευμένα φορτία που είχαν παραμείνει ακινητοποιημένα και τα οποία το Ιράν και άλλες χώρες άρχισαν να αποδεσμεύουν. Αν και οι ροές πετρελαίου κινούνται περίπου 40% υψηλότερα από τον μέσο όρο του πρώτου μισού του Ιουνίου, το βασικό ερώτημα πλέον είναι αν η ανάκαμψη μπορεί να διατηρηθεί και πόσα δεξαμενόπλοια θα είναι διατεθειμένα να επιστρέψουν στον Κόλπο, ώστε η ναυσιπλοΐα να επανέλθει σε πιο κανονικούς ρυθμούς.

Καθώς οι ΗΠΑ και το Ιράν επεξεργάζονται τις λεπτομέρειες της συμφωνίας τους, μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες μέχρι να υπάρξει πιο καθαρή εικόνα. Το πραγματικό επίπεδο των εξαγωγών μετά τη συμφωνία παραμένει επίσης δύσκολο να αποτιμηθεί, καθώς ορισμένα «σκοτεινά» δεξαμενόπλοια εξακολουθούν να λειτουργούν χωρίς να μεταδίδουν σήμα εντοπισμού. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν τις ροές σε πολύ υψηλότερα επίπεδα.

Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ειδικότερα, αναμένεται να είναι δύσκολη και με διακυμάνσεις. Βρετανική ναυτική ομάδα ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι έλαβε αναφορά πως πλοίο χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα στην περιοχή, λίγες ώρες αφότου αρκετά φορτηγά πλοία έκαναν αναστροφή ενώ επιχειρούσαν να διασχίσουν τη θαλάσσια δίοδο.

Ακόμη και λαμβάνοντας υπόψη την αβεβαιότητα για τον πραγματικό όγκο της κυκλοφορίας, η ανάκαμψη δείχνει ότι το σύστημα εξαγωγών πετρελαίου του Κόλπου αποδείχθηκε ανθεκτικό. Ένα σχέδιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού για την εκκένωση πλοίων μπορεί να συμβάλει περαιτέρω στο άνοιγμα του Ορμούζ, ενώ η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συνεχίζουν να βασίζονται σε εφεδρικές διαδρομές αγωγών που παρακάμπτουν πλήρως τα Στενά.

Οι ροές μετά την ειρηνευτική συμφωνία αντανακλούν τρεις βασικές κατηγορίες: ιρανικό και μη ιρανικό αργό που κινείται ξανά μέσω του Ορμούζ, σαουδαραβικές εξαγωγές από το λιμάνι Γιάνμπου στην Ερυθρά Θάλασσα και φορτία από τη Φουτζέιρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, καθώς και προσωρινή αύξηση ιρανικών φορτίων που είχαν εγκλωβιστεί έξω από το λιμάνι Τσαμπαχάρ, κοντά στα σύνορα με το Πακιστάν.

Το Bloomberg παρακολούθησε δεξαμενόπλοια που διέσχιζαν τα Στενά του Ορμούζ χρησιμοποιώντας συνδυασμό αυτοματοποιημένων σημάτων θέσης, δορυφορικών εικόνων και δεδομένων από εμπορικούς παρόχους ναυτιλιακών πληροφοριών. Στα στοιχεία προστέθηκαν πλοία που αναχωρούσαν από το Γιάνμπου στη Σαουδική Αραβία, τη Φουτζέιρα στα ΗΑΕ και το Τσαμπαχάρ στο Ιράν, ώστε να προκύψει μια συνολική εικόνα των εξαγωγών αργού από τον Περσικό Κόλπο.

Την περίοδο γύρω από την υπογραφή της ειρηνευτικής συμφωνίας, 13 δεξαμενόπλοια αναχώρησαν από το Τσαμπαχάρ μεταφέροντας περίπου 23 εκατ. βαρέλια αργού, έπειτα από μήνες ακινητοποίησης λόγω του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ. Η εξέλιξη αυτή συνέβαλε ώστε οι μέσες εξαγωγές να ξεπεράσουν τα 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως στο τριήμερο έως την Κυριακή.

Η αύξηση αυτή οφειλόταν κυρίως στην αποδέσμευση πετρελαίου που είχε παραμείνει εγκλωβισμένο σε δεξαμενόπλοια εντός και γύρω από τον Περσικό Κόλπο, και όχι σε νέα παραγωγή από κοιτάσματα και εξαγωγικούς τερματικούς σταθμούς της περιοχής. Η Σαουδική Αραβία, για παράδειγμα, μόλις άρχισε να επανεκκινεί τις δραστηριότητες στο Ρας Τανούρα, τον βασικό της εξαγωγικό τερματικό στον Κόλπο, ενώ το Ιράκ δυσκολεύεται να εξασφαλίσει αρκετά δεξαμενόπλοια για τη φόρτωση του αργού του.

Οι ροές μέσω Ορμούζ είχαν σχεδόν μηδενιστεί αφότου η Τεχεράνη κήρυξε κλειστή τη θαλάσσια δίοδο μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα στα τέλη Φεβρουαρίου. Για περίπου έξι εβδομάδες, μόνο πλοία που συνδέονταν με το Ιράν πραγματοποιούσαν διελεύσεις. Και αυτά όμως σταμάτησαν στα μέσα Απριλίου, όταν το αμερικανικό ναυτικό απέκλεισε ιρανικά λιμάνια, παγιδεύοντας στον Κόλπο του Ομάν πλοία που είχαν προσεγγίσει εκεί.

Η κυκλοφορία μέσω των Στενών άρχισε να ανακάμπτει τον Ιούνιο, με έναν μικρό στόλο δεξαμενόπλοιων να μεταφέρει αργό των Εμιράτων σε πλοία που περίμεναν στον Κόλπο του Ομάν. Παρ’ όλα αυτά, οι ροές μέσω Ορμούζ παραμένουν μόλις στο ένα τρίτο του προπολεμικού μέσου όρου τους, περίπου στα 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Αντίθετα, μεγάλο μέρος της ανάκαμψης εξακολουθεί να βασίζεται στα εναλλακτικά σχέδια που εφαρμόστηκαν κατά το κλείσιμο της διόδου. Η Σαουδική Αραβία αναδρομολόγησε αργό μέσω αγωγού προς το λιμάνι Γιάνμπου στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ τα ΗΑΕ χρησιμοποίησαν τον αγωγό τους προς τη Φουτζέιρα στον Κόλπο του Ομάν, επιτρέποντας και στις δύο χώρες να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ.

Οι διαδρομές αυτές απέτρεψαν την πλήρη κατάρρευση των εξαγωγών. Η Σαουδική Αραβία διατήρησε τις αποστολές αργού προς ξένους αγοραστές περίπου στα 3,75 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο, τον Απρίλιο και τον Μάιο, δηλαδή περίπου στο 55% των προπολεμικών εξαγωγών, σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων του Bloomberg. Μέχρι στιγμής τον τρέχοντα μήνα, οι αποστολές διαμορφώνονται κατά μέσο όρο γύρω στα 4,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ή στο 60% των προπολεμικών επιπέδων.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα τα πήγαν ακόμη καλύτερα, με τις εξαγωγές να διαμορφώνονται σχεδόν στα δύο τρίτα των προπολεμικών επιπέδων κατά την ίδια τρίμηνη περίοδο, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία.

Το πραγματικό τεστ είναι αν νέα δεξαμενόπλοια θα επιστρέψουν στην περιοχή για να φορτώσουν νέα φορτία. Μόνο τότε θα φανεί αν οι εξαγωγές μπορούν να αποκατασταθούν στα προπολεμικά επίπεδα.

Μέχρι στιγμής, αυτό δεν έχει συμβεί. Από την ειρηνευτική συμφωνία και μετά, πολύ λιγότερα δεξαμενόπλοια έχουν εισέλθει στον Κόλπο σε σχέση με όσα έχουν αποπλεύσει.

Διαβάστε επίσης

Μάρκο Ρούμπιο: Η επιβολή τελών στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ δεν θα γίνει αποδεκτή

Ομάν: Στις μελλοντικές ρυθμίσεις για τα Στενά του Ορμούζ δεν περιλαμβάνονται «τέλη διέλευσης»

UKMTO: Φορτηγό πλοίο χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα ανοιχτά του Ομάν