Ιστορίες της Ναυτιλίας. Λόγια της πλώρης και της πρύμνης. Μύθοι, θρύλοι, παραδόσεις, πραγματικά γεγονότα και ιστορίες που πέρασαν, αποσπασματικά, στην καθημερινή γλώσσα, αποτυπωμένα σε φράσεις που μπορεί να χρησιμοποιούμε καθημερινά, χωρίς όμως να γνωρίζουμε την προέλευσή τους.
Ο Σάββας Αθανασίου σε μια διαφορετική ξενάγηση στον χώρο της Ναυτιλίας που αποκαλύπτει πόσο βαθιά στη ζωή μας είναι τελικά ριζωμένη η ναυτοσύνη, ακόμη κι αν κινούμαστε σε διαφορετικούς χώρους και δεν το έχουμε συνειδητοποιήσει.
Στο σημερινό βίντεο, ο Σάββας Αθανασίου μάς εξηγεί τι ήταν η «λίνγκουα φράνκα» των ναυτικών και μας διηγείται την ιστορία του «ονοματολογίου της Αμαλίας».
Η πολυγλωσσία που κυριαρχούσε στα ιστιοφόρα της Ανατολικής Μεσογείου ήταν γνωστή ως «λίνγκουα φράνκα» (lingua franca), που ήταν ένα μίγμα από ισπανικές, αγγλικές, βενετσιάνικες, γενοβέζικες, αραβικές λέξεις.
Στα μετέπειτα χρόνια, οι καθαρευουσιάνοι επιχείρησαν να διαμορφώσουν τον «εθνικόν ονοματολόγιον», μια προσπάθεια που ξεκίνησε το 1830 με το βιβλίο «Τα χρέη του πλοιάρχου και των υπ’ αυτόν αξιωματικών και υπαξιωματικών» που τυπώθηκε στην Αίγινα.
Αργότερα, στις 19 Ιουνίου του 1856, ο τότε υπουργός Ναυτικών Αθανάσιος Μιαούλης, γιος του ξακουστού ναυάρχου Ανδρέα Μιαούλη, συγκρότησε επιτροπή που την αποτελούσαν οι πλοίαρχοι Α. Παλάσκας, Αλ. Κουμελάς και ο καθηγητής Πανεπιστημίου Φίλιππος Ιωάννου, προκειμένου να συντάξουν το ναυτικό ονοματολόγιον.
Το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας παρουσιάσθηκε το 1.858 και περιλάμβανε 72 σελίδες με 1.882 λέξεις.
Η υπογραφή της βασίλισσας Αμαλίας προσέδιδε κύρος στον εξελληνισμό της ναυτικής ορολογίας.
Ωστόσο, στην πρώτη προσπάθεια εφαρμογής του νέου ναυτικού ονοματολογίου που έγινε στο πλοίο «Αμαλία» με πλοίαρχο τον Α. Παλάσκα έγιναν κωμικοτραγικές σκηνές.
Τα πληρώματα των πλοίων, ως γνωστόν ήταν Αρβανίτες που δεν μιλούσαν την ελληνική γλώσσα, παρά μόνο την μητρική τους και την γλώσσα των καραβιών που γνώρισαν στα χρόνια της πειρατείας, του ρεσάλτο και του αγώνα.
Έτσι, όταν ο πλοίαρχος άρχισε τα παραγγέλματα, οι ναύτες δεν καταλάβαιναν.
Οπότε ακούστηκε από τον ύπαρχο του πλοίου, το περίφημο: «Σύγχυσις γλωσσών και ιδεών κύριε κυβερνήτα. Ερμηνεύσω ουν Αλβανιστί».
Δεν μπορούσαν να καταλάβουν οι ναύτες τα νέα ναυτικά παραγγέλματα, οπότε ο ένας ρωτούσε τον άλλον στα αρβανίτικα «τσε θοτ ρε;», δηλαδή «τι λέει ρε;». Πού να καταλάβουν οι αγράμματοι και ταλαιπωρημένοι ναύτες τι σημαίνουν «έτοιμοι για αναστροφήν» (να γυρίσει), «Άγε δη» (πρόσταγμα για δύο ταυτόχρονες ενέργειες), «κεστρωτάς αγκύλας» (αγκύλες στην άκρη του σχοινιού – γάσες), «μέρμιθον» (ο σπάγκος), «κηρωτός μανδύας» (νιτσεράδα), «πόντισον την άγκυρα» (φουντάρισε την άγκυρα). Η επίσημη γλώσσα καθιερώθηκε μόνο στο Πολεμικό Ναυτικό, ενώ στο Εμπορικό Ναυτικό, οι ναυτικοί εξακολουθούσαν να χρησιμοποιούν τη «δική τους αργκό».
Ποτέ δεν την αποδέχθηκαν, ούτε και την αφομοίωσαν ποτέ. Η ναυτική γλώσσα που κυριάρχησε στο Εμπορικό Ναυτικό είναι αυτή που έφθασε παραφρασμένη μέχρι σήμερα στα βαπόρια και σιγά-σιγά επεκτάθηκε και στην καθημερινή μας ζωή.
Δείτε επίσης:
Ιστορίες Ναυτιλίας: Γνωρίζετε τι σημαίνει «ναυαγιστής»;
Ιστορίες Ναυτιλίας: Ποιο ελληνικό νησί υπήρξε «άντρο της ακολασίας» την εποχή των πειρατών
Ιστορίες Ναυτιλίας: Από πού βγήκε η φράση «έγινε της Πόπης»
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ
- Οδηγούμε το Fiat 600
- ΗΠΑ: Ο Λευκός Οίκος κατέσχεσε τα τηλέφωνα των δημοσιογράφων στο προεδρικό αεροσκάφος κατά την αναχώρηση του από την Κίνα
- Έλον Μασκ: Πόσο «ανόητος» που ξόδεψα πάνω από $445 εκατ. στις ενδιάμεσες εκλογές
- CrediaPantelakis για ElvalHalcor: Τιμή στόχος 6,50 ευρώ και περιθώριο ανόδου 83% – Ισχυρά περιθώρια στο αλουμίνιο και νέα ώθηση από τις επενδύσεις
Μοιραστείτε την άποψή σας
ΣχόλιαΓια να σχολιάσετε χρησιμοποιήστε ένα ψευδώνυμο. Παρακαλούμε σχολιάζετε με σεβασμό. Χρησιμοποιείτε κατανοητή γλώσσα και αποφύγετε διατυπώσεις που θα μπορούσαν να παρερμηνευτούν ή να θεωρηθούν προσβλητικές. Με την ανάρτηση σχολίου, συμφωνείτε να τηρείτε τους Όρους του ιστότοπου contact Δημιουργήστε το account σας εδώ, για να κάνετε like, dislike ή report ακατάλληλα/προσβλητικά σχόλια.