ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΣτΕ: Χρηματικά πρόστιμα από 5.000 έως 12.000 στα τέσσερα υπουργεία που αρνούνται εδώ και 13 χρόνια να συμμορφωθούν
Μια δικαστική διαμάχη που διαρκεί δεκαετίες, αλλεπάλληλες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, χρηματικές κυρώσεις σε βάρος του Δημοσίου και πλέον νέες καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Κι όμως, ένα ζήτημα που θα μπορούσε να έχει επιλυθεί με την έκδοση ενός προεδρικού διατάγματος εξακολουθεί να παραμένει ανοιχτό, αφήνοντας χιλιάδες πτυχιούχους μηχανικούς ΤΕΙ σε καθεστώς επαγγελματικής αβεβαιότητας.
Η Ελλάδα καταδικάστηκε στις 12 Νοεμβρίου 2026 από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), στην υπόθεση Serafeim και λοιποί κατά Ελλάδας, επειδή η ελληνική διοίκηση δεν συμμορφώθηκε με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που αφορούσε τον καθορισμό των επαγγελματικών δικαιωμάτων αποφοίτων ΤΕΙ.
Το αξιοσημείωτο είναι ότι δεν πρόκειται για την πρώτη φορά που η συγκεκριμένη εκκρεμότητα φτάνει στο Στρασβούργο. Ούτε, βέβαια, για την πρώτη φορά που η ελληνική διοίκηση καλείται να συμμορφωθεί με αποφάσεις των ανώτατων δικαστηρίων.
Τι αποφάσισε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο
Η νέα καταδίκη αφορά τη μη εκτέλεση της απόφασης 2073/2022 του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία η διοίκηση κλήθηκε να προχωρήσει στις απαιτούμενες ενέργειες για την κανονιστική ρύθμιση των επαγγελματικών δικαιωμάτων των ενδιαφερόμενων πτυχιούχων. Οι προσφεύγοντες υποστήριξαν ότι, παρά την έκδοση της απόφασης του ΣτΕ, η διοίκηση εξακολουθούσε να μην προχωρά στην εφαρμογή της, διατηρώντας ουσιαστικά την ίδια κατάσταση αβεβαιότητας.
Το ΕΔΔΑ διαπίστωσε παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη. Η παραβίαση δεν αφορούσε την ορθότητα ή μη των επαγγελματικών διεκδικήσεων των αποφοίτων ΤΕΙ, αλλά το γεγονός ότι μια δικαστική απόφαση παρέμενε ανεκτέλεστη.
Ουσιαστικά, το ευρωπαϊκό δικαστήριο έκρινε, για πολλοστή φορά, ότι η ελληνική διοίκηση δεν μπορεί να αφήνει επ’ αόριστον ανεκτέλεστες τις αποφάσεις των δικαστηρίων, επικαλούμενη τη δυσκολία ή την πολυπλοκότητα της διαδικασίας, επιδικάζοντας χρηματική ικανοποίηση στους προσφεύγοντες για την ηθική βλάβη που υπέστησαν.
Φυσικά, η καταβολή αποζημίωσης δεν απαλλάσσει το ελληνικό κράτος από την υποχρέωσή του να συμμορφωθεί με την απόφαση του ΣτΕ, αν και είναι αμφίβολο πόσο γρήγορα και αν θα προχωρήσει η συγκεκριμένη υπόθεση, δεδομένου ότι η απόφαση του ΕΔΔΑ δεν είναι άμεσα εκτελεστή στην Ελλάδα και μόνο έμμεσα, μέσω των επιβαλλόμενων προστίμων, μπορεί να πιέσει τη χώρα.
Τι μπορούν να κάνουν σήμερα οι μηχανικοί ΤΕΙ και τι παραμένει στον αέρα
Πρόκειται για ένα πρόβλημα που τραβάει εδώ και δεκαετίες, καθώς αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε ισχύ ένα παλαιό και κατακερματισμένο νομικό πλαίσιο, με πολλές διατάξεις να ισχύουν από τη δεκαετία του ’70.
Ειδικά από τη στιγμή που τα ΤΕΙ έγιναν ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα και πόσο μάλλον πλέον με τη μετατροπή τους σε πανεπιστήμια, τίθεται εδώ και χρόνια το ερώτημα γιατί δεν υφίσταται μια ολοκληρωμένη κανονιστική ρύθμιση που θα αποσαφηνίζει συνολικά το εύρος των επαγγελματικών δραστηριοτήτων των ενδιαφερόμενων ειδικοτήτων.
Άλλωστε, η εκκρεμότητα αυτή έχει άμεσες συνέπειες στην επαγγελματική δραστηριότητα των πτυχιούχων, καθώς δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς τις μελέτες που μπορούν να αναλαμβάνουν, τις τεχνικές εργασίες που μπορούν να επιβλέπουν και τα όρια της επαγγελματικής τους ευθύνης.
Η διαμάχη που ξεκίνησε πριν από δεκαετίες
Η ιστορία των επαγγελματικών δικαιωμάτων των μηχανικών ΤΕΙ δεν ξεκίνησε ούτε το 2022 ούτε με την πρόσφατη καταδίκη της Ελλάδας.
Ήδη από τη δεκαετία του 1990, η Πολιτεία είχε επιχειρήσει να ρυθμίσει το ζήτημα με το Π.Δ. 318/1994, το οποίο αφορούσε τις επαγγελματικές δραστηριότητες πτυχιούχων συγκεκριμένων τεχνολογικών ειδικοτήτων. Το διάταγμα, ωστόσο, προσβλήθηκε δικαστικά και κρίσιμες διατάξεις του ακυρώθηκαν από το Συμβούλιο της Επικρατείας, με αποτέλεσμα να μην επιτευχθεί η επιδιωκόμενη συνολική ρύθμιση. Έκτοτε, το ζήτημα επανέρχεται διαρκώς στη δικαιοσύνη, με τους εκπροσώπους των πτυχιούχων να ζητούν την έκδοση νέου κανονιστικού πλαισίου και τη διοίκηση να μην ολοκληρώνει τις απαιτούμενες διαδικασίες.
Στο υπόβαθρο βρίσκεται και η διαχρονική αντιπαράθεση μεταξύ του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) και των εκπροσώπων των μηχανικών τεχνολογικής εκπαίδευσης, κυρίως της Επιστημονικής Ένωσης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης Μηχανικών (ΕΕΤΕΜ). Μια αντιπαράθεση που δεν αφορά απλώς την επαγγελματική εκπροσώπηση των δύο κατηγοριών μηχανικών, αλλά το πολύ ουσιαστικότερο ζήτημα του ποιος έχει δικαίωμα να υπογράφει μελέτες, να επιβλέπει κατασκευές και να αναλαμβάνει την ευθύνη τεχνικών έργων.
Από την πλευρά του, το ΤΕΕ έχει υποστηρίξει ότι τα επαγγελματικά δικαιώματα πρέπει να διαφοροποιούνται ανάλογα με το περιεχόμενο και τη διάρκεια των σπουδών και ότι δεν μπορεί να υπάρξει πλήρης εξομοίωση των αποφοίτων ΤΕΙ με τους διπλωματούχους μηχανικούς των πολυτεχνικών σχολών. Με αυτό το σκεπτικό είχε προσφύγει στο ΣτΕ κατά του Π.Δ. 318/1994, υποστηρίζοντας ότι οι προβλεπόμενες αρμοδιότητες οδηγούσαν ουσιαστικά σε εξίσωση των δύο κατηγοριών. Η προσφυγή οδήγησε στην απόφαση 678/2005 της Ολομέλειας του ΣτΕ, με την οποία ακυρώθηκε η κρίσιμη διάταξη του διατάγματος.
Στον αντίποδα, η ΕΕΤΕΜ υποστηρίζει ότι οι πτυχιούχοι μηχανικοί ΤΕΙ, παρά την ολοκλήρωση αναγνωρισμένων σπουδών ανώτατης εκπαίδευσης, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αδικαιολόγητους περιορισμούς και επαγγελματική αβεβαιότητα. Έτσι, δεν διεκδικεί απλώς μια τυπική αναγνώριση των πτυχίων τους, αλλά ένα σαφές πλαίσιο που θα τους επιτρέπει να ασκούν αυτοτελώς συγκεκριμένες δραστηριότητες, ανάλογα με την ειδικότητα και τις γνώσεις τους, χωρίς να εξαρτώνται από αμφισβητούμενες ερμηνείες παλαιότερων διατάξεων.
Πίσω, επομένως, από τη μακροχρόνια αδυναμία ρύθμισης των επαγγελματικών δικαιωμάτων βρίσκεται και μια σύγκρουση για τα όρια των επαγγελματικών αρμοδιοτήτων, με προφανείς συνέπειες στην αγορά τεχνικών υπηρεσιών. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι η ευθύνη για τη μη έκδοση του απαιτούμενου προεδρικού διατάγματος μπορεί να αποδοθεί αυτομάτως σε κάποιον επαγγελματικό φορέα. Η υποχρέωση κανονιστικής ρύθμισης ανήκει στην Πολιτεία, η οποία, παρά τις επανειλημμένες δικαστικές αποφάσεις, εξακολουθεί να μην έχει δώσει οριστική λύση.
Οι αποφάσεις του ΣτΕ που έμειναν στα χαρτιά και οι διαδοχικές χρηματικές κυρώσεις
Η δικαστική περιπέτεια των πτυχιούχων μηχανικών ΤΕΙ έχει μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πτυχή. Το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν έχει περιοριστεί σε μία απόφαση που υποχρεώνει τη διοίκηση να ρυθμίσει τα επαγγελματικά τους δικαιώματα. Έχει επανέλθει επανειλημμένα στο ίδιο ζήτημα, ακυρώνοντας την παράλειψη έκδοσης του απαιτούμενου προεδρικού διατάγματος και επιβάλλοντας πρόστιμα, χωρίς όμως να επιτυγχάνεται η συμμόρφωση του Δημοσίου.
Η αρχή έγινε το 2012, όταν με την απόφαση 4917/2012 το ΣτΕ έκρινε αντισυνταγματική την παράλειψη της διοίκησης να προχωρήσει στην έκδοση του προεδρικού διατάγματος για τον καθορισμό των επαγγελματικών δικαιωμάτων των πτυχιούχων μηχανικών ΤΕΙ. Η διοίκηση όφειλε πλέον να προβεί στις απαιτούμενες κανονιστικές ενέργειες. Ωστόσο, τα χρόνια περνούσαν χωρίς να εκδίδεται το διάταγμα.
Οι ενδιαφερόμενοι προσέφυγαν τότε στο Συμβούλιο Συμμόρφωσης του ΣτΕ, το οποίο ελέγχει κατά πόσο η διοίκηση εφαρμόζει τις δικαστικές αποφάσεις και μπορεί, βάσει του ν. 3068/2002, να επιβάλει χρηματικές κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Το 2018 επιβλήθηκε η πρώτη χρηματική κύρωση, ύψους 5.000 ευρώ ανά αιτούντα, όμως παρά την κύρωση, το προεδρικό διάταγμα δεν εκδόθηκε. Ακολούθησε νέα προσφυγή και το 2021 επιβλήθηκε δεύτερη χρηματική κύρωση, αυτή τη φορά 10.000 ευρώ ανά αιτούντα. Το ίδιο ποσό επιβλήθηκε εκ νέου το 2023, καθώς η διοίκηση εξακολουθούσε να μην έχει συμμορφωθεί.
Η υπόθεση, όμως, δεν σταμάτησε εκεί. Με την απόφαση 20/2025, το Συμβούλιο Συμμόρφωσης επέβαλε για τέταρτη φορά χρηματική κύρωση για τη μη εκτέλεση της απόφασης του 2012, ανεβάζοντας το ποσό στις 12.000 ευρώ ανά αιτούντα. Είχαν πλέον περάσει 13 χρόνια από την αρχική δικαστική απόφαση, χωρίς η διοίκηση να έχει ολοκληρώσει τη ρύθμιση.
Στο μεταξύ, είχαν εκδοθεί και άλλες αποφάσεις του ΣτΕ για την ίδια κανονιστική εκκρεμότητα. Με την 2040/2017 ακυρώθηκε εκ νέου η παράλειψη έκδοσης του διατάγματος, ενώ η μη συμμόρφωση οδήγησε σε πρόσθετες χρηματικές κυρώσεις το 2019 και το 2021. Το 2022 ακολούθησαν οι αποφάσεις 2073/2022 και 2407–2409/2022, με τις οποίες το ΣτΕ επανήλθε στο ζήτημα και ακύρωσε την παράλειψη της διοίκησης να καθορίσει τα επαγγελματικά δικαιώματα των ενδιαφερόμενων πτυχιούχων.
Οι κυρώσεις επιβλήθηκαν σε βάρος του Δημοσίου και συγκεκριμένα των υπουργείων Παιδείας, Υποδομών και Μεταφορών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ανάπτυξης, τα οποία εμπλέκονται στη διαδικασία κανονιστικής ρύθμισης των επαγγελματικών δικαιωμάτων.
Η διαμάχη είχε, πάντως, περάσει πλέον και τα ελληνικά σύνορα. Στις 23 Οκτωβρίου 2025, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε την Ελλάδα στην υπόθεση Sakellaris και λοιποί κατά Ελλάδας, διαπιστώνοντας παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη εξαιτίας της μη εκτέλεσης δικαστικής απόφασης για το ίδιο ζήτημα.
Έναν χρόνο αργότερα ακολούθησε η νέα καταδίκη στην υπόθεση Serafeim και λοιποί κατά Ελλάδας, αυτή τη φορά ειδικά για τη μη εκτέλεση της απόφασης 2073/2022 του ΣτΕ. Μάλιστα, ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου η ελληνική κυβέρνηση δεν αμφισβήτησε ότι η απόφαση παρέμενε ανεκτέλεστη, επικαλέστηκε όμως την πολυπλοκότητα της διοικητικής διαδικασίας για να δικαιολογήσει την καθυστέρηση.
Το επιχείρημα δεν έγινε δεκτό, καθώς το ΕΔΔΑ έκρινε ότι οι ελληνικές αρχές δεν είχαν καταβάλει όλες τις αναγκαίες προσπάθειες για την πλήρη και έγκαιρη εκτέλεση της απόφασης, υπογραμμίζοντας ότι η σχετική υποχρέωση εξακολουθεί να υφίσταται.
Έτσι, μια υπόθεση που ξεκίνησε ως διαφωνία για τα επαγγελματικά δικαιώματα συγκεκριμένων κατηγοριών μηχανικών έχει εξελιχθεί σε χαρακτηριστικό παράδειγμα διαχρονικής μη συμμόρφωσης της ελληνικής διοίκησης με τις αποφάσεις της δικαιοσύνης. Παρά τις αλλεπάλληλες ακυρωτικές αποφάσεις, τις χρηματικές κυρώσεις και τις δύο καταδίκες στο Στρασβούργο, το επίμαχο προεδρικό διάταγμα εξακολουθεί να μην έχει εκδοθεί.
Γιατί δεν εκδίδεται το προεδρικό διάταγμα;
Η απάντηση στο ερώτημα αυτό βρίσκεται στον πυρήνα αυτής της μακροχρόνιας υπόθεσης. Ο καθορισμός των επαγγελματικών δικαιωμάτων των μηχανικών δεν είναι μια απλή διοικητική πράξη. Απαιτεί κανονιστική επεξεργασία, συνεργασία των συναρμόδιων υπουργείων και συγκεκριμένες επιλογές για το εύρος των αρμοδιοτήτων κάθε ειδικότητας.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η πολυπλοκότητα του ζητήματος μπορεί να δικαιολογεί απεριόριστες καθυστερήσεις, ιδίως όταν έχουν προηγηθεί δεσμευτικές δικαστικές αποφάσεις.
Η αντιπαράθεση μεταξύ των επαγγελματικών φορέων εξηγεί ένα μέρος της δυσκολίας, χωρίς από μόνη της να αποδεικνύει ποιος ευθύνεται για τη συνεχιζόμενη αδράνεια. Διότι, ακόμη και αν υπάρχουν ουσιαστικές διαφωνίες για το εύρος των επαγγελματικών δικαιωμάτων, αυτές πρέπει κάποια στιγμή να επιλυθούν μέσα από την προβλεπόμενη θεσμική διαδικασία.
Όταν η διοίκηση εξακολουθεί να μην εφαρμόζει δικαστικές αποφάσεις, παρά τις επανειλημμένες κυρώσεις και τις διεθνείς καταδίκες, το ζήτημα δεν αφορά πλέον τα δικαιώματα εκείνων που προσέφυγαν στη δικαιοσύνη. Αφορά την ίδια την αποτελεσματικότητα της δικαστικής προστασίας και, τελικά, τη λειτουργία του κράτους δικαίου.
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ
- Bally’s Intralot: Στην τελική ευθεία για evoke – Τον Ιανουάριο του 2027 η ολοκλήρωση του deal
- Από τον Γκάλη και τον Πρέλεβιτς… στον Μυστακίδη και στον Σιάο! ΠΑΟΚ εναντίον Άρη όπως παλιά…
- Οι αλαζόνες υπουργοί που απειλούν δημοσιογράφους, η δήλωση Καραμανλή στο Room, ο ΚΜ παίζει GTA 6, το μήνυμα Πιέρρ και η μάζωξη με νόημα της Ντόρας
- Ευρωπαϊκά κονδύλια με το σταγονόμετρο για νέους δρόμους – Οι προτεραιότητες και τι θα γίνει με τα έργα της Αττικής
Μοιραστείτε την άποψή σας
ΣχόλιαΓια να σχολιάσετε χρησιμοποιήστε ένα ψευδώνυμο. Παρακαλούμε σχολιάζετε με σεβασμό. Χρησιμοποιείτε κατανοητή γλώσσα και αποφύγετε διατυπώσεις που θα μπορούσαν να παρερμηνευτούν ή να θεωρηθούν προσβλητικές. Με την ανάρτηση σχολίου, συμφωνείτε να τηρείτε τους Όρους του ιστότοπου contact Δημιουργήστε το account σας εδώ, για να κάνετε like, dislike ή report ακατάλληλα/προσβλητικά σχόλια.