Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης: Add mononews.gr on Google

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων ετών στο ελληνικό πτωχευτικό δίκαιο επιφέρει ο Ν. 5354/2026 (ΦΕΚ Α΄ 184/09.11.2026), ο οποίος μειώνει από τρία χρόνια σε ένα τη γενική προθεσμία απαλλαγής των φυσικών προσώπων από τις πτωχευτικές οφειλές τους.

Με το άρθρο 299 του νέου νόμου τροποποιείται το άρθρο 192 του Ν. 4738/2020 και καταργείται η μέχρι σήμερα διαφοροποίηση του χρόνου απαλλαγής των οφειλετών ανάλογα με την περιουσιακή τους κατάσταση.

1

Πλέον, η απαλλαγή σε δώδεκα μήνες δεν αποτελεί εξαίρεση για συγκεκριμένη κατηγορία οφειλετών, αλλά τον γενικό κανόνα.

Η εξέλιξη αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ιδιώτες, ελεύθερους επαγγελματίες, επιχειρηματίες και εγγυητές δανείων που βρίσκονται σε μόνιμη και γενική αδυναμία εκπλήρωσης των οικονομικών τους υποχρεώσεων.

Και το σημαντικότερο: η νέα νομοθετική παρέμβαση δεν αφορά αποκλειστικά όσους θα πτωχεύσουν στο μέλλον, αλλά και όσους έχουν ήδη πτωχεύσει και αναμένουν την απαλλαγή τους από τις οφειλές.

Η δικηγόρος Μαρία Μοσχοπούλου, Founder & Managing Partner της MMLEGAL, με εξειδίκευση στο δίκαιο αφερεγγυότητας και την αναγκαστική εκτέλεση, εξηγεί στο mononews τι αλλάζει, ποιους αφορά η νέα ρύθμιση και ποια ζητήματα ανακύπτουν κατά την εφαρμογή της.

Από τους 36 στους 12 μήνες – Τι αλλάζει ουσιαστικά στην πτώχευση.

Μέχρι σήμερα, το άρθρο 192 του Ν. 4738/2020 προέβλεπε δύο διαφορετικές προθεσμίες απαλλαγής από τις πτωχευτικές οφειλές. Η γενική προθεσμία ήταν τριάντα έξι μήνες, ενώ η δυνατότητα απαλλαγής σε ένα έτος αφορούσε αποκλειστικά τους οφειλέτες που πληρούσαν τις ειδικές περιουσιακές προϋποθέσεις του άρθρου 92 παρ. 3 του ίδιου νόμου.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ένας οφειλέτης χωρίς επαρκή περιουσία να πρέπει, κατά γενικό κανόνα, να αναμένει τρία χρόνια για την απαλλαγή του από τις οφειλές.

Με τον νέο νόμο η διαφοροποίηση αυτή καταργείται.

Η προθεσμία απαλλαγής μειώνεται κατά 24 μήνες, δηλαδή κατά τα δύο τρίτα της προηγούμενης γενικής διάρκειάς της, ανεξαρτήτως της περιουσιακής κατάστασης του οφειλέτη.

Όπως εξηγεί η Μαρία Μοσχοπούλου: «Η σημασία της νέας διάταξης δεν περιορίζεται στη χρονική συντόμευση της διαδικασίας απαλλαγής. Για πρώτη φορά στο πλαίσιο του Ν. 4738/2020 καθιερώνεται μία ενιαία γενική προθεσμία για όλα τα φυσικά πρόσωπα, ανεξαρτήτως του εάν διαθέτουν ή όχι ακίνητη περιουσία και ανεξαρτήτως της αξίας αυτής. Πρόκειται για μία ιδιαίτερα σημαντική μεταβολή, ιδίως για τους οφειλέτες που μέχρι σήμερα έπρεπε να αναμένουν τρία ολόκληρα χρόνια για την οικονομική τους επανεκκίνηση.»

Χρέη προς τράπεζες, funds, Εφορία και ΕΦΚΑ.

Η απαλλαγή του άρθρου 192 του Ν. 4738/2020 αφορά τις οφειλές προς τους πτωχευτικούς πιστωτές, ανεξαρτήτως του εάν οι απαιτήσεις τους έχουν αναγγελθεί στην πτωχευτική διαδικασία, με την επιφύλαξη των ειδικών εξαιρέσεων του νόμου.

Στο πεδίο εφαρμογής της μπορούν να εμπίπτουν, μεταξύ άλλων, οφειλές από στεγαστικά, καταναλωτικά και επιχειρηματικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες, προσωπικές εγγυήσεις, φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις, καθώς και εμπορικές οφειλές προς τρίτους.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρύθμιση για πρώην επιχειρηματίες, οι οποίοι, παρά τη διακοπή της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας, εξακολουθούν να βαρύνονται προσωπικά με σημαντικές οικονομικές υποχρεώσεις.

Από πότε ξεκινά να υπολογίζεται το δωδεκάμηνο           

Ένα από τα σημαντικότερα πρακτικά ζητήματα αφορά τη χρονική αφετηρία της νέας προθεσμίας. Σύμφωνα με τη νέα διατύπωση του άρθρου 192 παρ. 1 του Ν. 4738/2020, η δωδεκάμηνη προθεσμία εκκινεί από την ημερομηνία κήρυξης της πτώχευσης ή, κατά περίπτωση, από την καταχώριση του οφειλέτη στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας, σύμφωνα με το άρθρο 77 παρ. 4 του ίδιου νόμου. Ιδιαίτερη σημασία έχει η περίπτωση των οφειλετών που δεν διαθέτουν επαρκή περιουσιακά στοιχεία ή εισοδήματα για την κάλυψη των εξόδων της πτωχευτικής διαδικασίας και για τους οποίους διατάσσεται η καταχώρισή τους στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας.

Και για τους συγκεκριμένους οφειλέτες η γενική προθεσμία απαλλαγής είναι πλέον δώδεκα μήνες.

Τι ισχύει για όσους έχουν ήδη πτωχεύσει – Η κρίσιμη ημερομηνία της 9ης Νοεμβρίου 2027.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μεταβατική διάταξη του άρθρου 299 παρ. 3 του Ν. 5354/2026.

Ο νομοθέτης δεν περιορίζει την εφαρμογή της νέας ρύθμισης στις μελλοντικές πτωχεύσεις, αλλά καταλαμβάνει και τις ήδη κηρυχθείσες πτωχεύσεις στις οποίες δεν έχει ακόμη επέλθει απαλλαγή του οφειλέτη.

Υπάρχει, ωστόσο, μία κρίσιμη διαφοροποίηση ως προς τον υπολογισμό του χρόνου. Για τις νέες πτωχεύσεις, το δωδεκάμηνο υπολογίζεται από την κήρυξη της πτώχευσης ή την αντίστοιχη καταχώριση στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας. Για τις προγενέστερες περιπτώσεις στις οποίες δεν έχει επέλθει απαλλαγή, η μεταβατική διάταξη ορίζει ως αφετηρία την έναρξη ισχύος του νέου νόμου, δηλαδή την 9η Νοεμβρίου 2026. Κατά συνέπεια, για τις τελευταίες αυτές περιπτώσεις, η νέα δωδεκάμηνη προθεσμία συμπληρώνεται, καταρχήν, στις 9 Νοεμβρίου 2027.

Ενδεικτικά, ένας οφειλέτης που κηρύχθηκε σε πτώχευση τον Ιούνιο του 2026 και υπαγόταν στην προηγούμενη γενική τριετή προθεσμία θα ανέμενε, υπό το προϊσχύσαν καθεστώς, την απαλλαγή του έως τον Ιούνιο του 2029.

Με τη νέα μεταβατική ρύθμιση, η προθεσμία αυτή συμπληρώνεται, καταρχήν, τον Νοέμβριο του 2027.

Το ερμηνευτικό ζήτημα για όσους βρίσκονται κοντά στην απαλλαγή τους.

Η διατύπωση της μεταβατικής διάταξης αναδεικνύει, ωστόσο, ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον νομικό ζήτημα. Τι συμβαίνει με τους οφειλέτες των οποίων η προηγούμενη προθεσμία απαλλαγής συμπληρώνεται πριν από την 9η Νοεμβρίου 2027;

Για παράδειγμα, ένας οφειλέτης που κηρύχθηκε σε πτώχευση τον Φεβρουάριο του 2024 και υπαγόταν στην τριετή προθεσμία ανέμενε, καταρχήν, την απαλλαγή του τον Φεβρουάριο του 2027.

Η γραμματική εφαρμογή της μεταβατικής διάταξης θα μπορούσε να οδηγήσει στη μετάθεση της απαλλαγής του στον Νοέμβριο του 2027.

Δηλαδή, σε επιμήκυνση αντί συντόμευσης της προθεσμίας απαλλαγής.

Κατά τη Μαρία Μοσχοπούλου, το ζήτημα αυτό χρήζει ιδιαίτερης προσοχής: «Ο σκοπός της νομοθετικής παρέμβασης είναι σαφώς ευνοϊκός για τους οφειλέτες. Κατά την άποψή μου, θα ήταν αντιφατικό μία διάταξη που αποσκοπεί στην επιτάχυνση της δεύτερης ευκαιρίας να καταλήγει, για ορισμένους ήδη πτωχεύσαντες οφειλέτες, στην παράταση του χρόνου απαλλαγής τους. Η τελολογική ερμηνεία της διάταξης, σε συνδυασμό με την αρχή της ασφάλειας δικαίου, συνηγορεί υπέρ της διατήρησης της ευνοϊκότερης προθεσμίας. Το ζήτημα αυτό, ωστόσο, χρειάζεται περαιτέρω ερμηνευτική ή νομοθετική αποσαφήνιση.»

Η απαλλαγή από τα χρέη και οι προϋποθέσεις της.

Η συντόμευση της προθεσμίας δεν σημαίνει ότι καταργούνται οι λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις απαλλαγής. Εξακολουθεί να υφίσταται η δυνατότητα άσκησης προσφυγής κατά της απαλλαγής από πρόσωπο που έχει έννομο συμφέρον, σύμφωνα με το άρθρο 193 του Ν. 4738/2020. Παράλληλα, διατηρείται η ειδική πρόβλεψη του άρθρου 192 παρ. 3 για τους οφειλέτες που έχουν ήδη απαλλαγεί από οφειλές τους, συμπεριλαμβανομένης της απαλλαγής στο πλαίσιο του Ν. 3869/2010, γνωστού ως Νόμου Κατσέλη.

Εφόσον η νέα δωδεκάμηνη προθεσμία συμπληρώνεται εντός πενταετίας από την προηγούμενη απαλλαγή, η νέα απαλλαγή επέρχεται κατά την πέμπτη επέτειο της προηγούμενης. Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 192 παρ. 4, μετά την παρέλευση της νόμιμης προθεσμίας, ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση στον εισηγητή δικαστή για την έκδοση της πράξης με την οποία διαπιστώνεται η επέλευση της απαλλαγής του, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.

Η έκδοση της συγκεκριμένης πράξης έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία για την αναγνώριση της απαλλαγής έναντι των πιστωτών, της φορολογικής διοίκησης και των φορέων κοινωνικής ασφάλισης.

Η δεύτερη ευκαιρία αποκτά ουσιαστικότερο περιεχόμενο

Η καθιέρωση της ενιαίας δωδεκάμηνης προθεσμίας απαλλαγής συνιστά σημαντική εξέλιξη για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους στην Ελλάδα. Για χιλιάδες φυσικά πρόσωπα που παραμένουν εγκλωβισμένα σε οφειλές τις οποίες αδυνατούν αντικειμενικά να εξυπηρετήσουν, η δυνατότητα ταχύτερης απαλλαγής μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μίας νέας οικονομικής και επαγγελματικής πορείας. Η αποτελεσματικότητα της νέας ρύθμισης θα κριθεί, μεταξύ άλλων, από την ομοιόμορφη εφαρμογή της μεταβατικής διάταξης, την ταχύτητα έκδοσης των διαπιστωτικών πράξεων απαλλαγής και την έγκαιρη αναγνώριση των συνεπειών τους από τους πιστωτές και τις αρμόδιες αρχές.