Συναγερμός στην Ευρώπη από τις υβριδικές απειλές και τις κυβερνοεπιθέσεις: Τι πρέπει να έχουμε στο σπίτι για τις πρώτες 72 ώρες (λίστα)

Η προετοιμασία των πολιτών για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία, μετά το κύμα υβριδικών απειλών και των κυβερνοεπιθέσεων που έχουν κατακλείσει την Ευρώπη, όπως οι απειλές για βόμβα σε αεροπλάνα και σχολεία, που έφεραν ταραχή τις προηγούμενες μέρες.

Στο επίκεντρο των συστάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού βρίσκεται το λεγόμενο «σακίδιο επιβίωσης», ένα σύνολο βασικών εφοδίων που μπορεί να επιτρέψει σε ένα νοικοκυριό να καλύψει τις ανάγκες του για τις πρώτες 72 ώρες μιας κρίσης.

Η σύσταση δεν αφορά αποκλειστικά το ενδεχόμενο πολέμου. Ένα εκτεταμένο μπλακάουτ, μια σοβαρή κυβερνοεπίθεση σε κρίσιμες υποδομές, ένας σεισμός, μια πλημμύρα ή μια μεγάλη πυρκαγιά μπορούν να προκαλέσουν προσωρινές διακοπές στην ηλεκτροδότηση, την υδροδότηση, τις επικοινωνίες και την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.

Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και επαναλαμβανόμενων απειλών κατά υποδομών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τους πολίτες να εντάξουν την ατομική και οικογενειακή ετοιμότητα στην καθημερινότητά τους.

Το βασικό μήνυμα είναι ότι κάθε νοικοκυριό πρέπει να διαθέτει τα απαραίτητα εφόδια ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στις πρώτες τρεις ημέρες μιας έκτακτης κατάστασης, ακόμη και αν η πρόσβαση σε εξωτερική βοήθεια είναι προσωρινά περιορισμένη.

Τι πρέπει να περιλαμβάνει το σακίδιο επιβίωσης

Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (ΕΕΣ) έχει δημοσιοποιήσει αναλυτικές οδηγίες για τον εξοπλισμό που πρέπει να περιλαμβάνει ένα σακίδιο έκτακτης ανάγκης, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περίπτωση σεισμού, πυρκαγιάς, πλημμύρας ή εντολής εκκένωσης μέσω του 112.

Τα βασικά εφόδια είναι τα εξής:

1. Πόσιμο νερό: Τουλάχιστον 6 λίτρα ανά άτομο, σύμφωνα με τη σχετική σύσταση του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού.
2. Τρόφιμα μακράς διάρκειας: Κονσέρβες, ξηροί καρποί, μπάρες δημητριακών και άλλα τρόφιμα που δεν χρειάζονται ψυγείο ή μαγείρεμα.
3. Φάρμακα: Η απαραίτητη προσωπική φαρμακευτική αγωγή και τυχόν ειδικά ιατρικά είδη.
4. Κουτί πρώτων βοηθειών: Γάζες, επίδεσμοι, αντισηπτικά και βασικά υλικά για την αντιμετώπιση μικροτραυματισμών.
5. Φακός και εφεδρικές μπαταρίες: Για περιπτώσεις διακοπής ηλεκτροδότησης.
6. Φορητό ραδιόφωνο με μπαταρίες: Για τη λήψη επίσημων οδηγιών ακόμη και όταν δεν λειτουργούν το διαδίκτυο ή η τηλεόραση.
7. Φορτιστής κινητού και φορητή μπαταρία (power bank): Για τη διατήρηση της δυνατότητας επικοινωνίας.
8. Μετρητά: Καθώς σε μια εκτεταμένη διακοπή ηλεκτροδότησης ή κυβερνοεπίθεση ενδέχεται να μη λειτουργούν τα ΑΤΜ και οι ηλεκτρονικές πληρωμές.
9. Σημαντικά έγγραφα: Αντίγραφα ταυτότητας, ιατρικών συνταγών και άλλων απαραίτητων εγγράφων, προστατευμένα σε αδιάβροχη θήκη.
10. Ζεστά ρούχα και κουβέρτα επιβίωσης: Για προστασία από το κρύο.
11. Είδη προσωπικής υγιεινής: Σαπούνι, οδοντόκρεμα, χαρτί υγείας και άλλα βασικά προϊόντα.
12. Βασικά εργαλεία: Πολυεργαλείο, ανοιχτήρι κονσερβών και σχοινί.
13. Εφεδρικά κλειδιά: Για την κατοικία και το αυτοκίνητο.
14. Εφεδρικά γυαλιά όρασης: Για όσους τα χρειάζονται.
15. Είδη για παιδιά και κατοικίδια: Βρεφικές τροφές, πάνες, τροφή ζώων και μικρά παιχνίδια για την απασχόληση των παιδιών.

Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός περιλαμβάνει επίσης στις συστάσεις του κεριά και μέσα ανάμματος. Ωστόσο, σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης ο φακός αποτελεί ασφαλέστερη επιλογή φωτισμού, ιδιαίτερα όταν υπάρχει κίνδυνος πυρκαγιάς ή διαρροής αερίου.

Το περιεχόμενο του σακιδίου πρέπει να προσαρμόζεται στη σύνθεση κάθε νοικοκυριού. Οικογένειες με βρέφη, ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία ή ανθρώπους που λαμβάνουν συστηματικά φαρμακευτική αγωγή έχουν πρόσθετες ανάγκες που πρέπει να ληφθούν υπόψη.

Γιατί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει στις 72 ώρες

Στον νέο οδηγό ετοιμότητας που δημοσιοποιήθηκε στις 3 Νοεμβρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναφέρει τη σύσταση για την προετοιμασία κιτ επιβίωσης διάρκειας 72 ωρών.

Η επιλογή του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος δεν είναι τυχαία.

Κατά τις πρώτες τρεις ημέρες μιας μεγάλης κρίσης, οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης ενδέχεται να αντιμετωπίζουν αυξημένο φόρτο, ενώ η αποκατάσταση κρίσιμων υποδομών μπορεί να απαιτήσει χρόνο.

Η ηλεκτροδότηση και η παροχή πόσιμου νερού μπορεί να διακοπούν, τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας και διαδικτύου να παρουσιάσουν προβλήματα και η πρόσβαση σε τρόφιμα, φάρμακα ή τραπεζικές υπηρεσίες να δυσκολέψει.

Σε περίπτωση μεγάλης φυσικής καταστροφής, τα σωστικά συνεργεία ενδέχεται επίσης να μην μπορούν να προσεγγίσουν άμεσα όλες τις πληγείσες περιοχές.

Η λογική της ευρωπαϊκής σύστασης είναι ότι η βασική αυτονομία των νοικοκυριών για 72 ώρες μπορεί να περιορίσει την πίεση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και να επιτρέψει στις Αρχές να δώσουν προτεραιότητα στους ανθρώπους που χρειάζονται άμεση βοήθεια.

Το σακίδιο αποτελεί έναν από τους τέσσερις άξονες του σχεδίου ετοιμότητας. Οι υπόλοιποι αφορούν την εκπαίδευση των πολιτών, την έγκαιρη και αξιόπιστη ενημέρωση και τη μέριμνα για άτομα με ειδικές ανάγκες.

Κυβερνοεπιθέσεις και μπλακάουτ: Γιατί χρειάζονται ραδιόφωνο και μετρητά

Η προετοιμασία για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης δεν αφορά μόνο κινδύνους που προκαλούν άμεσες υλικές καταστροφές.

Μια σοβαρή κυβερνοεπίθεση σε δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, τηλεπικοινωνιών, μεταφορών ή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών μπορεί να επηρεάσει την καθημερινότητα ακόμη και χωρίς φυσικές ζημιές σε κατοικίες.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι πολίτες μπορεί να δυσκολευτούν να πραγματοποιήσουν ηλεκτρονικές πληρωμές, να επικοινωνήσουν μέσω διαδικτύου ή να ενημερωθούν από τις συνηθισμένες ψηφιακές πηγές.

Γι’ αυτό και οι συστάσεις περιλαμβάνουν δύο αντικείμενα που συχνά παραβλέπονται: το φορητό ραδιόφωνο και τα μετρητά.

Το ραδιόφωνο με μπαταρίες επιτρέπει την παρακολούθηση των επίσημων ανακοινώσεων, ενώ ένα μικρό ποσό σε μετρητά μπορεί να διευκολύνει την κάλυψη βασικών αναγκών εάν οι ηλεκτρονικές συναλλαγές δεν είναι διαθέσιμες.

Αντίστοιχα, η ύπαρξη ενός φορτισμένου power bank μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη όταν η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος διακοπεί για πολλές ώρες.

Πού πρέπει να βρίσκεται και κάθε πότε ελέγχεται

Η προετοιμασία δεν εξαντλείται στην αγορά ή στη συγκέντρωση των απαραίτητων ειδών.

Το σακίδιο πρέπει να βρίσκεται σε εύκολα προσβάσιμο σημείο, ώστε να μπορεί να παραληφθεί γρήγορα εάν υπάρξει εντολή εκκένωσης.

Παράλληλα, απαιτείται περιοδικός έλεγχος του περιεχομένου του, με ιδιαίτερη προσοχή στις ημερομηνίες λήξης των τροφίμων και των φαρμάκων, στην κατάσταση των μπαταριών και στη λειτουργία του φακού και του ραδιοφώνου.

Χρήσιμο είναι επίσης όλα τα μέλη της οικογένειας να γνωρίζουν πού βρίσκεται το σακίδιο και ποιες είναι οι βασικές οδηγίες που πρέπει να ακολουθήσουν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Η ύπαρξη ενός τέτοιου εξοπλισμού δεν υποκαθιστά τις οδηγίες της Πολιτικής Προστασίας. Αντίθετα, λειτουργεί συμπληρωματικά προς αυτές.

Έτοιμα σακίδια από 100 έως πάνω από 400 ευρώ

Για όσους δεν επιθυμούν να συγκεντρώσουν μόνοι τους τον απαραίτητο εξοπλισμό, στην αγορά διατίθενται έτοιμα κιτ επιβίωσης.

Σύμφωνα με τις αναφερόμενες τιμές, το κόστος τους ξεκινά από περίπου 100 ευρώ και μπορεί να ξεπεράσει τα 400 ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος, τον αριθμό των ατόμων που καλύπτουν και τα προϊόντα που περιλαμβάνουν.

Ωστόσο, η αγορά ενός έτοιμου σακιδίου δεν αποτελεί προϋπόθεση για την προετοιμασία.

Ένα νοικοκυριό μπορεί να δημιουργήσει το δικό του κιτ σταδιακά, χρησιμοποιώντας βασικά είδη που ήδη διαθέτει και συμπληρώνοντας όσα λείπουν.

Το σημαντικό είναι να καλύπτονται οι πραγματικές ανάγκες των μελών της οικογένειας και να διατηρείται ο εξοπλισμός σε καλή κατάσταση.

Πανευρωπαϊκή άσκηση ετοιμότητας από το 2027

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ορίσει την 23η Οκτωβρίου κάθε έτους ως ημέρα πανευρωπαϊκής άσκησης ετοιμότητας, με την πρώτη άσκηση να προγραμματίζεται για το 2027.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών κοινωνιών απέναντι σε φυσικές καταστροφές, τεχνολογικές απειλές και γεωπολιτικές κρίσεις.

Ήδη από τον Μάρτιο του 2025, η Κομισιόν είχε καλέσει τα κράτη-μέλη να ενθαρρύνουν τους πολίτες να προετοιμάζουν κιτ έκτακτης ανάγκης.

Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχουν προχωρήσει σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες ενημέρωσης.

Η Σουηδία δημοσίευσε τον Νοέμβριο του 2024 οδηγό με τίτλο «Σε περίπτωση κρίσης ή πολέμου», ενώ η Τσεχία υλοποιεί ενημερωτική εκστρατεία με τίτλο «72 h».

Ανάλογες δράσεις έχουν αναπτύξει η Γαλλία, η Γερμανία και η Ολλανδία.

Στην Ελλάδα, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός έχει δημοσιοποιήσει οδηγίες για τη δημιουργία σακιδίου επιβίωσης, ενώ, σύμφωνα με τις διαθέσιμες αναφορές, δεν υπάρχει αντίστοιχο ενιαίο κρατικό σχέδιο προετοιμασίας νοικοκυριών με κιτ 72 ωρών.

Προετοιμασία χωρίς πανικό και παραπληροφόρηση

Παρά τις αυξανόμενες ανησυχίες για πολεμικές συγκρούσεις, κυβερνοεπιθέσεις και άλλες απειλές, η σύσταση για την προετοιμασία ενός σακιδίου επιβίωσης δεν σημαίνει ότι επίκειται κάποια συγκεκριμένη κρίση.

Αποτελεί ένα προληπτικό μέτρο που μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο σε διαφορετικές περιστάσεις.

Κάθε έκτακτη κατάσταση απαιτεί διαφορετική αντιμετώπιση. Οι ενέργειες που ενδείκνυνται σε έναν σεισμό δεν είναι απαραίτητα οι ίδιες με εκείνες που απαιτούνται σε μια πλημμύρα, μια μεγάλη πυρκαγιά ή μια παρατεταμένη διακοπή ηλεκτροδότησης.

Γι’ αυτό και οι πολίτες καλούνται να παρακολουθούν τις επίσημες ανακοινώσεις, να ακολουθούν τις οδηγίες των αρμόδιων Αρχών και να αποφεύγουν τη διάδοση ανεπιβεβαίωτων πληροφοριών.

 

Διαβάστε επίσης 

Ειρήνη Μουρτζούκου: Αρνείται τις κατηγορίες για τον θάνατο των τριών βρεφών η 26χρονη

Αττική: Η τακτική των δραστών που συνελήφθησαν για διαρρήξεις κοσμηματοπωλείων και κλοπές αυτοκινήτων

Πιερρακάκης: Κάθε ευρώ που διαχειρίζεται το κράτος πρέπει να αξιοποιείται με διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και λογοδοσία