Ευρωπαϊκό Ταμείο Κρίσιμων Πρώτων Υλών με 2 δισ. ευρώ για τα κρίσιμα μέταλλα και τα νέα σχέδια της Metlen

Δύο δισ. ευρώ σχεδιάζει να κατευθύνει για πρώτη φορά η Ευρώπη σε ένα ειδικό Ταμείο για την ανάπτυξη των κρίσιμων πρώτων υλών, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο χρηματοδότησης στρατηγικών επενδύσεων στην εξόρυξη, την επεξεργασία και την ανακύκλωση μετάλλων.

Η πρωτοβουλία, για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Κρίσιμων Πρώτων Υλών εγκρίθηκε στις 20 Οκτωβρίου από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Critical Raw Materials Act και δημιουργεί νέες προοπτικές για την ευρωπαϊκή μεταλλουργία και ιδιαίτερα για εταιρείες όπως η METLEN, η οποία έχει ήδη τοποθετηθεί στην παραγωγή γαλλίου και σχεδιάζει τα επόμενα βήματά της στο γερμάνιο, το σκάνδιο και την ανάκτηση κρίσιμων μετάλλων.

Η δημιουργία του Critical Raw Materials Fund, με προτεινόμενη αρχική χρηματοδότηση 2 δισ. ευρώ από τον μελλοντικό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2028-2034 και δυνατότητα κινητοποίησης πρόσθετων κεφαλαίων, αποτελεί σημαντική αλλαγή στην ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική. Η ΕΕ επιχειρεί να περάσει από τη διαπίστωση της εξάρτησής της από τρίτες χώρες και τη δημοσίευση πλαισίων προτροπών , στην δημιουργία κινήτρων στην πράξη και στη χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων που θα δημιουργήσουν ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού.

Σύμφωνα με το προτεινόμενο άρθρο 43aa, παράγραφος 9, το νέο Ταμείο προβλέπεται να λάβει αρχική συνεισφορά 2 δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του σχεδιαζόμενου European Competitiveness Fund, στο πλαίσιο του πολυετούς προϋπολογισμού 2028–2034. Η καταβολή των 2 δισ θα γίνεται σταδιακά, με βάση την επενδυτική στρατηγική του Ταμείου και τις προβλεπόμενες δημοσιονομικές διαδικασίες.

Επιπλέον, το Ταμείο θα μπορεί να κινητοποιεί κεφάλαια από τα κράτη-μέλη, ιδιώτες επενδυτές και τον όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Επομένως, τα 2 δισ. ευρώ αποτελούν την προτεινόμενη αρχική ευρωπαϊκή συνεισφορά και όχι απαραίτητα το τελικό ύψος των κεφαλαίων που θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν. Το νομοθετικό σχέδιο προβλέπει περισσότερα χρηματοδοτικά εργαλεία, οπως συμμετοχές στο κεφάλαιο επιχειρήσεων, δάνεια, εγγυήσεις και άλλα εργαλεία επιμερισμού επενδυτικού κινδύνου.

Το Ταμείο σχεδιάζεται για να στηρίζει επενδύσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, από την εξόρυξη και την επεξεργασία έως την ανακύκλωση κρίσιμων μετάλλων, μέσω δανείων, εγγυήσεων, κεφαλαιακών συμμετοχών και άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων. Η οριστική σύστασή του και οι όροι χρηματοδότησης θα εξαρτηθούν από τις διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο και τις αποφάσεις για τον προϋπολογισμό 2028–2034 και η  Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα καθορίσει τα κριτήρια επιλεξιμότητας και τους κανόνες υλοποίησης.

Η νομοθετική πρόταση προβλέπει και τη δημιουργία αυτοτελούς ευρωπαϊκού οργανισμού, του European Critical Raw Materials Centre.Το Κέντρο θα συντονίζει την παρακολούθηση των εφοδιαστικών αλυσίδων, τις κοινές προμήθειες, τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων και τη χρηματοδοτική υποστήριξη επενδύσεων.Το σχεδιαζόμενο Ευρωπαϊκό Κέντρο Κρίσιμων Πρώτων Υλών (European Critical Raw Materials Centre) θα έχει ρόλο στην αξιολόγηση, επιλογή, χρηματοδότηση και παρακολούθηση των έργων.

Ταυτόχρονα, προβλέπεται διάκριση μεταξύ του προϋπολογισμού λειτουργίας του Κέντρου και των επενδυτικών κεφαλαίων του Ταμείου. Θα απαιτείται επίσης απολογισμός για τις χρηματοδοτικές δεσμεύσεις, τις πραγματικές εκταμιεύσεις και τα πρόσθετα κεφάλαια που κινητοποιούνται.

Μετά το γάλλιο, γερμάνιο και σκάνδιο

Η χρηματοδότηση νεών επενδύσεων στα κρίσιμα μέταλλα, μπορεί να επιταχύνει επιχειρηματικούς σχεδιασμούς, καθώς η αύξηση της παραγωής κρίσιμων μετάλλων αποτελεί ευρωπαϊκή προτεραιότητα.

Ο όμιλος Metlen μετά την επένδυση στο γάλλιο, που σύντομα ολοκληρώνεται για να ξεκινήσει η παραγωγή των 50 τόνων γαλλίου, σχεδιάζει ήδη τα επόμενα βήματά του   αξιοποιώντας τόσο την παραγωγική βάση της Αλουμίνιον της Ελλάδος όσο και τις δυνατότητες ανακύκλωσης και ανάκτησης μετάλλων από δευτερογενείς πρώτες ύλες. Πριν από λίγες ημέρες εξασφάλισε την περιβαλλοντική έγκριση για τον εκσυγχρονισμό της μονάδας της στη Σίνδο Θεσσαλονίκης, επένδυση ύψους 30 εκατ. ευρώ, με την οποία διευρύνει την παραγωγική της δραστηριότητα σε πέντε μέταλλα: χαλκό, ψευδάργυρο, κοβάλτιο, νικέλιο και μαγγάνιο.

Ταυτόχρονα η εταιρεία εξετάζει ήδη νέες ευκαιρίες στο γερμάνιο και το σκάνδιο, με στόχο να αξιοποιήσει την τεχνογνωσία που έχει αποκτήσει και να ενισχύσει την παρουσία της στην ευρωπαϊκή αγορά κρίσιμων πρώτων υλών, όπως επιβεβαίωσε ο πρόεδρος και εκτελεστικός επικεφαλής της εταιρείας, Ευάγγελος Μυτιληναίος, μιλώντας στο Financial Times Energy Transition Summit στο Λονδίνο.

Πρόκειται για δύο πρώτες ύλες με υψηλή στρατηγική σημασία. Το γερμάνιο χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, στις οπτικές ίνες, στα υπέρυθρα οπτικά συστήματα, στους ημιαγωγούς και σε διαστημικές εφαρμογές, ενώ το σκάνδιο αξιοποιείται κυρίως σε ειδικά κράματα αλουμινίου υψηλών επιδόσεων, με εφαρμογές στην αεροδιαστημική βιομηχανία και σε προηγμένες τεχνολογίες.

Η METLEN βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της τεχνολογικής και επενδυτικής διερεύνησης των συγκεκριμένων μετάλλων, χωρίς να έχει ανακοινώσει τελικές επενδυτικές αποφάσεις ή συγκεκριμένη παραγωγική δυναμικότητα. Ωστόσο, η πρόοδος των ερευνητικών της ομάδων δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να ακολουθήσουν νέες πρωτοβουλίες το επόμενο διάστημα.

Κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής της είναι η αξιοποίηση της υφιστάμενης βιομηχανικής δραστηριότητας για την παραγωγή νέων προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας. Το μοντέλο αυτό έχει ήδη εφαρμοστεί στο γάλλιο, όπου η εταιρεία ανέπτυξε δική της τεχνογνωσία ανάκτησης από την παραγωγική διαδικασία της αλουμίνας, περιορίζοντας την ανάγκη δημιουργίας μιας εντελώς νέας βιομηχανικής υποδομής.

Πράσινο φως για τη νέα παραγωγική δραστηριότητα στη Σίνδο

Ένα ακόμη σημαντικό βήμα στη διεύρυνση της παρουσίας της METLEN στα κρίσιμα μέταλλα αποτελεί η πρόσφατη περιβαλλοντική αδειοδότηση της μονάδας της στη Βιομηχανική Περιοχή Θεσσαλονίκης, στη Σίνδο, η οποία εντάσσεται στη δραστηριότητα Circular Metals.

Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας – Θράκης εξέδωσε την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων για τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση της υφιστάμενης μονάδας παραγωγής μη σιδηρούχων μετάλλων, ανοίγοντας τον δρόμο για τη διεύρυνση της δραστηριότητάς της.

Πρόκειται για επένδυση ύψους 30 εκατ. ευρώ, η οποία αναπτύσσεται σε έκταση περίπου 19.232 τετραγωνικών μέτρων. Το επενδυτικό σχέδιο είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τον Μάιο του 2025 και πλέον εξασφάλισε την απαραίτητη περιβαλλοντική έγκριση.

Η αναβάθμιση προβλέπει τη συνέχιση και βελτιστοποίηση της παραγωγής χαλκού και ψευδαργύρου, καθώς και την επέκταση στην ανάκτηση τριών επιπλέον μετάλλων, του κοβαλτίου, του νικελίου και του μαγγανίου. Με βάση τους εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους, η ημερήσια παραγωγική δυναμικότητα της μονάδας μπορεί να φθάνει τους 22,11 τόνους χαλκού, τους 17,2 τόνους ψευδαργύρου, τους 8,87 τόνους κοβαλτίου, τους 5,84 τόνους νικελίου και τους 7,49 τόνους μαγγανίου.

Σημαντικό στοιχείο της επένδυσης είναι ότι η διεύρυνση του παραγωγικού αντικειμένου δεν προβλέπει αύξηση της συνολικής ημερήσιας ποσότητας των εισερχόμενων πρώτων υλών, αλλά αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των υλικών που επεξεργάζεται η εγκατάσταση και δυνατότητα ανάκτησης περισσότερων μετάλλων από αυτά.

Η μονάδα στηρίζεται σε τεχνολογία που έχει αναπτυχθεί από την ίδια τη METLEN, ύστερα από πολυετή έρευνα και ανάπτυξη, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων η εταιρεία έχει κινηθεί και προς την κατοχύρωση σχετικών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.

Ο εκσυγχρονισμός περιλαμβάνει νέες γραμμές προεπεξεργασίας, θραύσης και άλεσης υλικών, καθώς και πρόσθετες υποδομές για την ασφαλή διαχείριση των πρώτων υλών και των καταλοίπων της παραγωγικής διαδικασίας.

Πρόκειται ουσιαστικά για ένα μοντέλο δευτερογενούς μεταλλουργικής παραγωγής, καθώς αντί για την αποκλειστική αξιοποίηση πρωτογενών ορυκτών πρώτων υλών, η εγκατάσταση ανακτά μέταλλα από βιομηχανικά κατάλοιπα και άλλα δευτερογενή υλικά. Με τον τρόπο αυτό, η METLEN συνδέει τη δραστηριότητα της μεταλλουργίας με την κυκλική οικονομία και δημιουργεί μια πρόσθετη πηγή παραγωγής μετάλλων βιομηχανικής και στρατηγικής σημασίας.

Η σημασία της επένδυσης ενισχύεται από τη ζήτηση για μέταλλα που χρησιμοποιούνται στις μπαταρίες, στις τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας και σε ειδικές βιομηχανικές εφαρμογές. Το κοβάλτιο και το νικέλιο αποτελούν βασικές πρώτες ύλες για συγκεκριμένους τύπους μπαταριών, ενώ το μαγγάνιο χρησιμοποιείται τόσο στη μεταλλουργία όσο και σε εφαρμογές συσσωρευτών.

Η νέα περιβαλλοντική αδειοδότηση δεν σημαίνει ότι η μονάδα έχει ήδη αναπτύξει στο σύνολό της τις νέες παραγωγικές δυνατότητες, αποτελεί όμως ένα ουσιαστικό βήμα για την υλοποίηση του επενδυτικού σχεδιασμού.