Σταύρος Παπασταύρου: Μηχανισμός στήριξης φωτοβολταϊκών για να μην «κοκκινίσουν» τα δάνεια

Σχέδιο στήριξης των μικρομεσαίων παραγωγών φωτοβολταϊκών, με αναπροσαρμογή των εγγυημένων τιμών αποζημίωσης τα επόμενα χρόνια και ενδεχόμενη παράταση της διάρκειας των συμβάσεών τους, επεξεργάζεται το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι οικονομικές επιπτώσεις των αυξανόμενων περικοπών πράσινης παραγωγής.
Όπως τόνισε χθες ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στο συνέδριο για την αποθήκευση ενέργειας 8ο Renewable & Storage Forum,, στόχος είναι να ενισχυθεί η αξιοπιστία, να υπάρχει βάθος στην αγορά και να παραμείνει η  μικρομεσαία επιχειρηματικότητα στις ΑΠΕ για να μην υπάρξει υπερσυγκέντρωση στον κλάδο.
Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε ότι γίνονται συζητήσεις και εξετάζονται λύσεις και το ΥΠΕΝ έχει ήδη πραγματοποιήσει επαφές με την Ελληνική Ένωση Τραπεζών, αναζητώντας ένα σχήμα που θα επιτρέψει στους παραγωγούς να ανταποκριθούν στις χρηματοοικονομικές τους υποχρεώσεις κατά τη μεταβατική περίοδο των επόμενων δύο έως τριών ετών, μέχρι να αναπτυχθεί επαρκώς η αποθήκευση ενέργειας και να περιοριστούν οι πιέσεις που προκαλεί η υπερπροσφορά ηλεκτρικής ενέργειας τις μεσημβρινές ώρες.

Ο υπουργός παρουσίασε τις δύο βασικές κατευθύνσεις που εξετάζει το υπουργείο για να στηριχθεί και να επιβιώσει η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα.   Πληροφορίες αναφέρουν, ότι ένας από τους προβληματισμούς του υπουργείου είναι πώς ο μηχανισμός που σχεδιάζει θα αφορά μόνο τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και όχι τους μεγάλους ομίλους.

Η πρώτη κατεύθυνση των μέτρων που εξετάζονται,  αφορά τη δυνατότητα εμπροσθοβαρούς καταβολής της λειτουργικής ενίσχυσης, ώστε οι παραγωγοί να λαμβάνουν υψηλότερη αποζημίωση κατά τα επόμενα δύο με τρία χρόνια, χωρίς να αυξηθεί η συνολική ονομαστική ενίσχυση που προβλέπεται για τα έργα τους.

Η δεύτερη κατεύθυνση, που όπως είπε  “είναι πολύ πιο δύσκολη γιατί εντάσσεται στις κρατικές ενισχύσεις, αλλά την επιχειρούμε”, αφορά την πιθανή παράταση της διάρκειας των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης, ώστε να δοθεί μεγαλύτερος χρονικός ορίζοντας για την ανάκτηση των επενδύσεων και την εξυπηρέτηση των δανείων.

Πρόκειται για δύο παρεμβάσεις που βρίσκονται ακόμη υπό εξέταση, χωρίς να έχει οριστικοποιηθεί ο μηχανισμός εφαρμογής τους. Η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα είναι προτεραιότητα τόνισε, και γι αυτό και από το ποσό της ρήτρας διαφυγής ένα ποσό θα κατευθυνθεί για να προστεθεί αποθήκευση στα φωτοβολταϊκά.

Γιατί οι περικοπές απειλούν τη βιωσιμότητα των νέων φωτοβολταϊκών

Το πρόβλημα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει το ΥΠΕΝ συνδέεται με τη ραγδαία αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος φωτοβολταϊκών, η οποία δεν έχει συνοδευτεί από αντίστοιχη ανάπτυξη της αποθήκευσης και των υποδομών που θα επέτρεπαν την πλήρη αξιοποίηση της παραγόμενης ενέργειας.

Τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών κορυφώνεται, η προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας συχνά υπερβαίνει τις δυνατότητες απορρόφησης του συστήματος. Αυτό οδηγεί αφενός σε μηδενικές ή αρνητικές τιμές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και αφετέρου σε αυξημένες περικοπές παραγωγής για λόγους ασφάλειας και ευστάθειας του συστήματος.

Για τους παραγωγούς φωτοβολταϊκών, οι περικοπές μεταφράζονται σε απώλεια εσόδων, καθώς η ενέργεια που δεν εγχέεται στο δίκτυο δεν αποφέρει την προβλεπόμενη αποζημίωση, με κίνδυνο για τη βιωσιμότητά του.

Κι ενώ οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι διαθέτουν περισσότερες δυνατότητες να αντισταθμίσουν τις απώλειες εσόδων από επιμέρους έργα, μέσω διαφοροποιημένων χαρτοφυλακίων, επενδύσεων στην αποθήκευση και μεγαλύτερης χρηματοοικονομικής ευελιξίας, για τους μικρούς παραγωγούς που έχουν επενδύσει σε ένα ή δύο φωτοβολταϊκά πάρκα με τραπεζικό δανεισμό, η παρατεταμένη μείωση των εσόδων μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα ολόκληρης της δραστηριότητάς του.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο για τα νεότερα φωτοβολταϊκά έργα, τα οποία έχουν τεθεί σε λειτουργία τα τελευταία χρόνια και εξακολουθούν να βρίσκονται στην αρχική περίοδο αποπληρωμής των επενδύσεών τους.

Σε αντίθεση με παλαιότερες εγκαταστάσεις, των οποίων οι ιδιοκτήτες έχουν ήδη αποσβέσει σημαντικό μέρος του αρχικού κόστους ή έχουν περιορίσει αισθητά τον τραπεζικό δανεισμό τους, οι νέοι παραγωγοί έχουν ακόμη μπροστά τους μεγάλο μέρος των δανειακών τους υποχρεώσεων.

Και όταν οι περικοπές παραγωγής ενέργειας, αυξάνονται πέρα από τις αρχικές προβλέψεις, τα πραγματικά έσοδα υποχωρούν, ενώ οι υποχρεώσεις προς τις τράπεζες παραμένουν αμετάβλητες.  Η πίεση αυτή δημιουργεί τον κίνδυνο να εμφανιστούν καθυστερήσεις στην εξυπηρέτηση των δανείων, ιδιαίτερα σε μικρότερους παραγωγούς που δεν διαθέτουν διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο έργων ή επαρκή ίδια κεφάλαια για να καλύψουν τις απώλειες εσόδων.

Πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει η εμπροσθοβαρής ενίσχυση

Το βασικό χαρακτηριστικό της λύσης που εξετάζει το υπουργείο είναι ότι επιχειρεί να προσφέρει οικονομική ανακούφιση στους παραγωγούς χωρίς να αυξήσει τη συνολική ονομαστική ενίσχυση που δικαιούνται βάσει των συμβάσεών τους.

Στην πράξη, η κατεύθυνση αυτή θα μπορούσε να μεταφραστεί σε υψηλότερη τιμή αποζημίωσης για την ενέργεια που παράγεται κατά τα επόμενα δύο ή τρία χρόνια, με αντίστοιχη προσαρμογή της ενίσχυσης σε μεταγενέστερη περίοδο.

Για παράδειγμα, ένα φωτοβολταϊκό που σήμερα εισπράττει συγκεκριμένη εγγυημένη τιμή ανά μεγαβατώρα θα μπορούσε, εφόσον υιοθετηθεί ένα τέτοιο σχήμα, να λαμβάνει υψηλότερη τιμή κατά την περίοδο που οι περικοπές προκαλούν τις μεγαλύτερες απώλειες. Το πρόσθετο αυτό όφελος θα αντισταθμιζόταν στη συνέχεια, ώστε να μην προκύπτει αύξηση της συνολικής συμβατικής ενίσχυσης.

Με αυτόν τον τρόπο, οι παραγωγοί θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις ταμειακές τους ροές σήμερα, όταν η ανάγκη εξυπηρέτησης των δανείων είναι μεγαλύτερη, μεταφέροντας μέρος της οικονομικής επιβάρυνσης σε μεταγενέστερα χρόνια. Η λογική της παρέμβασης βασίζεται στην εκτίμηση ότι μέσα στα επόμενα χρόνια η ανάπτυξη μεγάλου αριθμού συστημάτων αποθήκευσης θα επιτρέψει την απορρόφηση μεγαλύτερου μέρους της φωτοβολταϊκής παραγωγής και θα συμβάλει στον περιορισμό των περικοπών.

Οι επαφές με τις τράπεζες και η παράταση των συμβάσεων

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν στο πλαίσιο αυτό οι επαφές του ΥΠΕΝ με την Ελληνική Ένωση Τραπεζών, στις οποίες αναφέρθηκε ο υπουργός. Η συμμετοχή του τραπεζικού συστήματος στη συζήτηση συνδέεται άμεσα με το γεγονός ότι οι περικοπές παραγωγής επηρεάζουν την ικανότητα των φωτοβολταϊκών να δημιουργούν τις ταμειακές ροές πάνω στις οποίες στηρίχθηκε η αρχική χρηματοδότησή τους.

Μια ενδεχόμενη αναπροσαρμογή των αποζημιώσεων θα μπορούσε να ενισχύσει τη δυνατότητα εξυπηρέτησης των δανείων και να περιορίσει την ανάγκη αναδιάρθρωσής τους, ενώ η παράταση των συμβάσεων θα μπορούσε να προσφέρει πρόσθετο χρονικό περιθώριο για την ανάκτηση της επένδυσης.

Ωστόσο, η δεύτερη αυτή επιλογή είναι περισσότερο σύνθετη. Όπως εξήγησε ο κ. Παπασταύρου, η παράταση των συμβάσεων εμπίπτει στο πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων και απαιτεί ειδική εξέταση, προκειμένου να διαπιστωθεί υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορούσε να εφαρμοστεί.

Η προηγούμενη παρέμβαση δεν απέδωσε τα αναμενόμενα
Η προηγούμενη παρέμβαση για τη λειτουργική ενίσχυση των παραγωγών κατά τις ώρες μηδενικών τιμών δεν είχε το αποτέλεσμα που αναμενόταν,  παραδέχθηκε ο κ. Παπασταύρου, σημειώνοντας ότι, όταν το μέτρο συζητήθηκε την περασμένη άνοιξη, είχε εκτιμηθεί ότι αποτελούσε την αποτελεσματικότερη διαθέσιμη λύση για τη στήριξη των παραγωγών. Ωστόσο, η πραγματική λειτουργία της αγοράς ανέτρεψε τις αρχικές εκτιμήσεις.

«Στην πράξη η αγορά, έτσι όπως λειτούργησε, δεν είχε το όφελος που προσδοκούσαμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η εμπειρία αυτή ανέδειξε ότι η αντιμετώπιση των μηδενικών τιμών δεν αρκεί από μόνη της για να αποκαταστήσει τα έσοδα των παραγωγών, όσο αυξάνονται οι φυσικές περικοπές παραγωγής και παραμένει περιορισμένη η δυνατότητα μεταφοράς της πλεονάζουσας ενέργειας σε ώρες υψηλότερης ζήτησης.