Αποθήκευση: Έρχονται οι λίστες των επιτυχόντων για 4,7 GW-Η μάχη για τις προσφορές σύνδεσης 

Στην τελική ευθεία βρίσκεται η διαδικασία της επιλογής από το Υπουργείο Ενέργειας των επενδυτικών σχεδίων αποθήκευσης που πληρούν τα κριτήρια που έχει θέσει ο διαγωνισμός για όρους σύνδεσης χωρίς επιδότηση.

Σημειώνεται ότι το ενδιαφέρον των υποψήφιων επενδυτών ήταν ιδιαίτερα υψηλό, και οι αιτήσεις που υποβλήθηκαν υπερέβησαν σημαντικά τη διαθέσιμη ισχύ, ειδικά στην κατηγορία των μεγαλύτερων έργων που διεκδικούν σύνδεση στο Σύστημα Μεταφοράς. Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχαν δημοσιοποιηθεί κατά την εξέλιξη της αξιολόγησης, τα αιτήματα προς τον ΑΔΜΗΕ ξεπέρασαν τα 10 GW, ενώ στον ΔΕΔΔΗΕ υποβλήθηκαν περίπου 700 αιτήσεις, συνολικής ισχύος 2,16 GW. Η μεγάλη απόκλιση μεταξύ της των αιτήσεων που κατατέθηκαν και των έργων που θα επιλεγούν κάνει μεγάλο το ενδιαφέρον της αγοράς για τις λίστες προτεραιότητας των επενδυτικών σχεδίων. Την ίδια στιγμή, καθώς υπάρχει έντονη φημολογία για προσφυγές από όσους δεν περιλαμβάνονται σε αυτές, δίνεται μεγάλη προσοχή από το ΥΠΕΝ στην αιτιολόγηση της λίστα προτεραιότητας ώστε να μην αμφισβητηθεί εύκολα.

Οι τελικές λίστες αναμένονται τις  επόμενες μέρες  και θα καθορίζουν ποια από τα έργα θα προχωρήσουν με χορήγηση όρων σύνδεσης. Σημειώνεται ότι πρόκειτια για αυτόνομες μπαταρίες χωρίς επιδότηση (merchant), ούτε στην επένδυση για την υλοποίησή τους ούτες στην τιμή της ενέργειας.. Με την έκδοση των σχετικών καταλόγων θα ολοκληρωθεί ένα κρίσιμο στάδιο της διαδικασίας αξιολόγησης των αιτήσεων, ανοίγοντας τον δρόμο για την έκδοση των Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης από τον ΑΔΜΗΕ και τον ΔΕΔΔΗΕ.

Στη συνέχεια, οι δύο Διαχειριστές θα αρχίσουν να εξετάζουν τα έργα που έχουν προκριθεί, σύμφωνα με τη σειρά προτεραιότητας που θα καθοριστεί, προκειμένου να εκδώσουν τις προσφορές σύνδεσης, τις οποίες θα κληθούν να αποδεχθούν οι επενδυτές. Πρόκειται για ένα καθοριστικό βήμα που θα επιτρέψει στα επιλεγμένα έργα να περάσουν από τη φάση της αδειοδοτικής ωρίμανσης στην υλοποίηση, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιβεβαιωθεί η τεχνική δυνατότητα σύνδεσής τους.

Η ολοκλήρωση της διαδικασίας θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την αγορά αποθήκευσης, καθώς η πρόσκληση αφορά συνολική ισχύ 4,7 GW, εκ των οποίων τα 3,8 GW αντιστοιχούν στο Σύστημα Μεταφοράς του ΑΔΜΗΕ και τα υπόλοιπα 900 MW στο Δίκτυο Διανομής του ΔΕΔΔΗΕ. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα διάθεσης ηλεκτρικού χώρου για αυτόνομες μπαταρίες, το οποίο αναμένεται να διαμορφώσει τον νέο επενδυτικό χάρτη της αποθήκευσης ενέργειας στην Ελλάδα.

Η επιτυχία της διαδικασίας που ξεκίνησε από την άνοιξη του 2025 το Υπουργείο Ενέργειας, θα καθορίσει πόσο γρήγορα θα υλοποιηθούν τα σημαντικά για το ηλεκτρικό σύστημα έργα αποθήκευσης, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από την ενέργεια που παρέγεται σε υψηλές τιμές από τις μονάδες φυσικού αερίου τις βραδινές ώρες, να μειωθεό το ενεργειακό κόστος και να  πιαστεί ο στόχος του Υπουργείου για 4 GW το 2028 και 7 GW το 2030.

Τα κριτήρια που καθορίζουν ποιοι προηγούνται

Η πρόσκληση, που θεσπίστηκε με την υπουργική απόφαση του Μαρτίου 2025 και τροποποιήθηκε στη συνέχεια,  ορίζει μια διαδικασία προτεραιοποίησης επενδυτικών σχεδίων με βάση συγκεκριμένα τεχνικά, γεωγραφικά και οικονομικά κριτήρια, προκειμένου να κατανεμηθεί ο διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος.

Για τα έργα που θα επιλεγούν για να  συνδεθούν στο Σύστημα Μεταφοράς, ιδιαίτερη σημασία έχει η θέση εγκατάστασης και η απόστασή τους από τους υποσταθμούς ή τα Κέντρα Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ). Προτεραιότητα προβλέπεται, στις σχετικές κατηγορίες, για έργα που μπορούν να συνδεθούν σε ΚΥΤ, ενώ η κατάταξη γίνεται με βάση την ακτινική απόσταση από το αιτούμενο σημείο σύνδεσης, από τη μικρότερη προς τη μεγαλύτερη.

Το κριτήριο αυτό αποτέλεσε ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα της αξιολόγησης, καθώς η εφαρμογή του απαιτεί ακριβή προσδιορισμό των αποστάσεων και έλεγχο των χαρακτηριστικών κάθε έργου. Η σημασία του είναι ιδιαίτερα μεγάλη σε περιοχές όπου περισσότερα επενδυτικά σχέδια διεκδικούν την ίδια περιορισμένη δυνατότητα σύνδεσης.

Παράλληλα, το πλαίσιο προβλέπει ειδικές κατηγορίες προτεραιότητας για μπαταρίες που εξυπηρετούν ενεργοβόρες βιομηχανίες ή άλλες επιχειρήσεις, υπό την προϋπόθεση ύπαρξης μακροχρόνιων δεσμευτικών συμφωνιών, τουλάχιστον οκταετούς διάρκειας. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης που μπορούν να συνδεθούν με πραγματικές ανάγκες κατανάλωσης και να συμβάλουν στη διαχείριση του ενεργειακού κόστους.

Διαφορετική είναι η διαδικασία στο Δίκτυο Διανομής, όπου η σειρά υποβολής πλήρους αιτήματος διαδραματίζει βασικό ρόλο στην κατάταξη των έργων ανά υποσταθμό, με παράλληλη εφαρμογή ορίων για την ισχύ που μπορεί να συνδεθεί σε κάθε σημείο.

Στα κριτήρια περιλαμβάνονται επίσης περιορισμοί συγκέντρωσης ισχύος ανά επενδυτή ή συνδεδεμένες επιχειρήσεις, ώστε να αποφευχθεί η υπερβολική συγκέντρωση ηλεκτρικού χώρου σε περιορισμένο αριθμό ομίλων.

Οι ειδικές κατηγορίες και οι εγγυήσεις των επενδυτών

Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει διακριτές κατηγορίες έργων στο Σύστημα Μεταφοράς, ώστε η διάθεση του ηλεκτρικού χώρου να εξυπηρετεί διαφορετικές ανάγκες. Από τα 3,8 GW του ΑΔΜΗΕ, τα 900 MW προορίζονται για ειδικές κατηγορίες, που περιλαμβάνουν 500 MW για έργα συνδεδεμένα με ενεργοβόρες βιομηχανίες, 100 MW για μπαταρίες που εξυπηρετούν άλλες επιχειρήσεις και 300 MW για έργα που αναπτύσσονται από φορείς σωρευτικής εκπροσώπησης ΑΠΕ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Επιπλέον, προβλέπονται 250 MW για έργα σε πυρήνες Ζωνών Απολιγνιτοποίησης, ενώ η υπόλοιπη διαθέσιμη ισχύς κατανέμεται γεωγραφικά, με ειδικά περιθώρια ανά Περιφέρεια. Μεταξύ άλλων, προβλέπονται 425 MW στη Δυτική Μακεδονία, από 400 MW στην Κεντρική Μακεδονία και την Πελοπόννησο και 300 MW στη Στερεά Ελλάδα.

Σημαντική παράμετρος της διαδικασίας είναι και η οικονομική επάρκεια των επενδυτών. Οι υποψήφιοι πρέπει να έχουν τεκμηριώσει τη δυνατότητα χρηματοδότησης των έργων τους, μέσω τραπεζικής χρηματοδότησης ή ιδίων κεφαλαίων. Παράλληλα, προβλέφθηκαν υψηλές εγγυητικές επιστολές συμμετοχής, ύψους 200.000 ευρώ ανά MW για τα έργα του ΑΔΜΗΕ και 50.000 ευρώ ανά MW για τα έργα του ΔΕΔΔΗΕ, με ειδικές προβλέψεις για περιπτώσεις όπου δεν υποβλήθηκαν τα απαιτούμενα χρηματοδοτικά στοιχεία.

Στόχος των αυστηρών αυτών προϋποθέσεων είναι να περιοριστεί η δέσμευση ηλεκτρικού χώρου από επενδυτικά σχέδια χωρίς επαρκή χρηματοδοτική προετοιμασία και να προκριθούν έργα με μεγαλύτερη πιθανότητα υλοποίησης.

Το επόμενο βήμα για ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ

Μετά τη δημοσίευση των καταλόγων, το ενδιαφέρον θα μεταφερθεί στους δύο Διαχειριστές, οι οποίοι θα κληθούν να εξετάσουν κατά προτεραιότητα τα επιλεγμένα έργα και να προχωρήσουν στη χορήγηση Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης.

Η ένταξη ενός έργου στη λίστα προτεραιότητας δεν συνεπάγεται αυτομάτως και εξασφάλιση σύνδεσης. Ο ΑΔΜΗΕ και ο ΔΕΔΔΗΕ πρέπει προηγουμένως να ελέγξουν την τεχνική δυνατότητα σύνδεσης κάθε εγκατάστασης. Εφόσον αυτή δεν είναι εφικτή, το αίτημα μπορεί να απορριφθεί και να εξεταστεί το επόμενο έργο της λίστας.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τους επενδυτές, καθώς η Οριστική Προσφορά Σύνδεσης αποτελεί βασική προϋπόθεση για την περαιτέρω χρηματοδότηση και κατασκευή των εγκαταστάσεων. Μετά την έκδοσή της, κάθε επενδυτής θα πρέπει να αξιολογήσει τους τεχνικούς και οικονομικούς όρους και να αποφασίσει εάν θα την αποδεχθεί.

Το πλαίσιο προβλέπει ότι οι επενδυτές που θα αποδεχθούν την προσφορά θα πρέπει να υποβάλουν δήλωση ετοιμότητας εντός 18 μηνών από την αποδοχή της. Παράλληλα, η εγγυητική συμμετοχής αντικαθίσταται από εγγυητική καλής εκτέλεσης και λειτουργίας, η οποία απομειώνεται κατά 50% μετά τα τρία πρώτα έτη λειτουργίας και επιστρέφεται μετά τη συμπλήρωση έξι ετών.

Το στοίχημα της εμπορικής βιωσιμότητας

Πέρα από τη διαδικασία επιλογής και τη χορήγηση ηλεκτρικού χώρου, το επόμενο μεγάλο στοίχημα για την αγορά αφορά την οικονομική βιωσιμότητα των merchant μπαταριών. Σε αντίθεση με τα έργα που εντάχθηκαν στους προηγούμενους διαγωνισμούς της ΡΑΑΕΥ και λαμβάνουν ενίσχυση, οι συγκεκριμένοι σταθμοί θα πρέπει να εξασφαλίζουν τα έσοδά τους από τη συμμετοχή στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.

Το επιχειρηματικό μοντέλο βασίζεται κυρίως στο arbitrage, δηλαδή στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας όταν οι τιμές είναι χαμηλές και στην πώλησή της όταν οι τιμές αυξάνονται,   και σε δεύτερη φάση και στην παροχή υπηρεσιών εξισορρόπησης και ευελιξίας στο ηλεκτρικό σύστημα.

Ωστόσο, η αυξανόμενη διείσδυση της αποθήκευσης αναμένεται να μεταβάλει τις συνθήκες της αγοράς, καθώς η λειτουργία περισσότερων μπαταριών θα περιορίζει σταδιακά τις διαφορές τιμών μεταξύ των ωρών χαμηλής και υψηλής ζήτησης, συμπιέζοντας δυνητικά τα περιθώρια κέρδους των επενδυτών.

Από την άλλη πλευρά, η ανάπτυξη των συγκεκριμένων έργων θεωρείται απαραίτητη για την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ, τον περιορισμό των περικοπών πράσινης παραγωγής, τη διάχυσή της και τις βραδινές ώρες και τη μείωση των τιμών ενέργειας.

Διαβάστε επίσης

Δαίδαλος: Από το Λαύριο στην πρώτη γραμμή της AI – Τι αλλάζει για την Ελλάδα

Τι είδαν οι αναλυτές στο εργοστάσιο της Cener, όλο το παρασκήνιο – Τι συμβαίνει με Τιτάν, Jumbo και ΜΟΗ

Πολεοδομίες: Στο τραπέζι η προαιρετική συνένωσή τους – «Ειλημμένη η απόφαση Μητσοτάκη» για το κτηματολόγιο