ΔΝΤ: Κίνδυνος άτακτης εκτίναξης των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων λόγω χρέους, πληθωρισμού και AI

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) προειδοποίησε την Τρίτη ότι οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων ενδέχεται να αυξηθούν απότομα και με άτακτο τρόπο, καθώς ο πληθωρισμός ενισχύεται, το χρέος διογκώνεται και ο δανεισμός που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη ασκεί πιέσεις στις αγορές κρατικών ομολόγων.

Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων σε αρκετές ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν ανέλθει σε υψηλά πολλών δεκαετιών, λόγω του αυξημένου ενεργειακού κόστους που προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, αλλά και των προσδοκιών για αυστηρότερη νομισματική πολιτική, καθώς οι κεντρικές τράπεζες επιδιώκουν να αναχαιτίσουν την αναζωπύρωση του πληθωρισμού, αναφέρει το CNBC.

Το υψηλό δημόσιο χρέος και οι κίνδυνοι αναχρηματοδότησής του καθιστούν την αγορά ομολόγων «ευάλωτη σε συχνότερους δημοσιονομικούς και πληθωριστικούς κλυδωνισμούς», αναφέρει η έκθεση. Την περασμένη εβδομάδα, το ΔΝΤ είχε προειδοποιήσει ότι το παγκόσμιο δημόσιο χρέος είχε φτάσει κοντά στο υψηλότερο επίπεδό του από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και αναμένεται σύντομα να ξεπεράσει το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ.

«Οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι σοβαρές, δεδομένης της θεμελιώδους σημασίας των αγορών κρατικών ομολόγων», ανέφερε την Τρίτη το ΔΝΤ.

Μια απότομη άνοδος των αποδόσεων θα μείωνε τις αποτιμήσεις των περιουσιακών στοιχείων, λόγω των υψηλότερων προεξοφλητικών επιτοκίων, συμπεριλαμβανομένων των περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, θα υποβάθμιζε την αξία των κρατικών ομολόγων που χρησιμοποιούνται ως εξασφαλίσεις.

Το ΔΝΤ έκανε ειδική αναφορά στον αυξανόμενο δανεισμό των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες ανταγωνίζονται τα κρατικά ομόλογα για την προσέλκυση επενδυτικών κεφαλαίων, ως έναν πρόσθετο παράγοντα πίεσης στις αγορές ομολόγων.

Σύμφωνα με την έκθεση, το μερίδιο των μεγάλων εταιρειών υποδομών υπολογιστικού νέφους (hyperscalers) στις παγκόσμιες εκδόσεις εταιρικών ομολόγων επενδυτικής βαθμίδας έχει αυξηθεί στο 10% από λιγότερο από 1% το 2024.

Η παγκόσμια επέκταση των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης έχει οδηγήσει τεχνολογικούς κολοσσούς, όπως η Google της Alphabet Inc., η Meta Platforms, μεγάλες εταιρείες υποδομών cloud και εργαστήρια AI, να αντλήσουν φέτος εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια μέσω δανεισμού.

«Οι εκδόσεις ομολόγων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, πολλές από τις οποίες έχουν μακροχρόνια διάρκεια, έχουν πλέον αυξηθεί τόσο πολύ, ώστε ανταγωνίζονται τα κρατικά ομόλογα για την προσέλκυση επενδυτικών κεφαλαίων, ακόμη κι αν δεν φαίνεται να αποτελούν τον κυρίαρχο παράγοντα που καθορίζει τις αποδόσεις», δήλωσε ο Μαρκ Σάιντνερ, επικεφαλής επενδύσεων (CIO) για τις μη παραδοσιακές στρατηγικές στην Pacific Investment Management.

Οι ανησυχίες για τα hedge funds

Η αυξανόμενη έκθεση των hedge funds στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα καθιστά την αγορά «ευάλωτη σε μια άτακτη απομόχλευση και μαζική έξοδο από θέσεις», προειδοποίησε το ΔΝΤ.

Το μερίδιο των hedge funds στην αγορά αμερικανικών treasuries αυξήθηκε περίπου στο 9% το 2025, από περίπου 4% το 2022, κυρίως μέσω στρατηγικών που βασίζονται σε συναλλαγές αρμπιτράζ με υψηλή μόχλευση, σύμφωνα με το ΔΝΤ, το οποίο επικαλέστηκε στοιχεία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ.

Ο Κάιο Φερέιρα, αναπληρωτής επικεφαλής τμήματος του ΔΝΤ για την εποπτεία και τη ρύθμιση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, δήλωσε ότι η ανησυχία οφείλεται στην αυξανόμενη μόχλευση των hedge funds και στην ολοένα μεγαλύτερη επικάλυψη των θέσεών τους. Αυτό σημαίνει ότι πολλά κεφάλαια διατηρούν τις ίδιες συναλλαγές, γεγονός που θα μπορούσε να ενισχύσει τις επιπτώσεις μιας ταυτόχρονης μαζικής εξόδου από αυτές.

Στα θετικά, η ρευστότητα έχει διατηρηθεί σε ικανοποιητικά επίπεδα στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με το ΔΝΤ. Η Ιαπωνία αποτελεί εξαίρεσh.

Η «κυκλική» χρηματοδότηση της τεχνητής νοημοσύνης

Το ΔΝΤ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για ένα σύνολο συμφωνιών «κυκλικής» χρηματοδότησης μεταξύ εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης.

Από το 2023, συνολικά 14 συμφωνίες που έχουν δημοσιοποιηθεί διοχέτευσαν περίπου 300 δισ. δολάρια σε μετοχικά κεφάλαια, με πρωταγωνιστές τις μεγάλες εταιρείες υποδομών cloud, προς οικονομικά ασθενέστερες εταιρείες AI. Οι επενδύσεις αυτές συνοδεύτηκαν από δανεισμό ύψους 650 δισ. δολαρίων.

Σε αντάλλαγμα, οι επενδυτές εξασφάλισαν «μελλοντικές δεσμεύσεις εσόδων» ύψους 1,4 τρισ. δολαρίων, μέσω συμφωνιών για την παροχή υπηρεσιών ή την αγορά τσιπ, σύμφωνα με το ΔΝΤ.

Οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις μελλοντικών εσόδων είναι εκείνες που διαφοροποιούν αυτές τις συμφωνίες, δήλωσε ο Τζέισον Γου, αναπληρωτής διευθυντής του τμήματος νομισματικών και κεφαλαιαγορών του ΔΝΤ, σε ενημέρωση δημοσιογράφων την Τρίτη.

«Αυτό που καθιστά αυτές τις συμφωνίες κάπως ασυνήθιστες σε σύγκριση με προηγούμενες είναι οι δεσμεύσεις για μελλοντικά έσοδα και, συνεπώς, ο κυκλικός χαρακτήρας τους», ανέφερε.

Εάν η εμπορική αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης δεν ανταποκριθεί στις προσδοκίες, οι απώλειες θα μπορούσαν να εκδηλωθούν ταυτόχρονα.

«Εάν υπάρξουν αμφιβολίες σχετικά με τη δυνατότητα εμπορικής αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης, η αξία των μετοχικών επενδύσεων θα μειωθεί, η εξυπηρέτηση του χρέους μπορεί να καταστεί δύσκολη και οι μελλοντικές δεσμεύσεις εσόδων ενδέχεται να μην υλοποιηθούν», δήλωσε ο Γου, περιγράφοντας αυτό που χαρακτήρισε «τριπλό πλήγμα».

Σύμφωνα με την έκθεση, τόσο η εκτεταμένη χρηματοδότηση όσο και οι δεσμεύσεις μελλοντικών εσόδων συγκεντρώνονται σε έναν περιορισμένο αριθμό εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης.

Λόγω αυτής της συγκέντρωσης, «υπάρχουν συγκεκριμένες εταιρείες και κρίσιμοι κόμβοι του συστήματος που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι», δήλωσε ο Γου. «Εάν παρουσιαστούν προβλήματα σε αυτές τις οντότητες, τότε ο κυκλικός χαρακτήρας της χρηματοδότησης θα μπορούσε να δημιουργήσει κινδύνους για την αγορά».