Φυσικό αέριο: «Καμπανάκι» για έλλειμμα 14 δισ. κυβικών στην Ευρώπη – Κίνδυνος νέας εκτίναξης των λογαριασμών τον χειμώνα

Αντιμέτωπη με πιθανό έλλειμμα φυσικού αερίου που φτάνει τα 14 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα βρίσκεται η Ευρώπη ενόψει του χειμώνα 2026-2027, σύμφωνα με έκθεση του Ινστιτούτου Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA), την οποία επικαλείται το Politico. Η ποσότητα αυτή θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες έως και 12 εκατομμυρίων νοικοκυριών, ενώ αντιστοιχεί περίπου στο 7% της πανευρωπαϊκής ζήτησης.

Η προοπτική ενός τόσο μεγάλου ελλείμματος ενισχύει τους φόβους για νέα άνοδο των λογαριασμών ενέργειας και ενδεχόμενη επιβολή μέτρων περιορισμού της κατανάλωσης, εφόσον η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν καταφέρει να εξασφαλίσει επαρκείς πρόσθετες προμήθειες.

Η κατάσταση γίνεται δυσκολότερη εξαιτίας των περιορισμένων αποθεμάτων, των υψηλών διεθνών τιμών και των διαταραχών στην προσφορά που συνδέονται με τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή.

Στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2011 τα αποθέματα για την εποχή

Το φυσικό αέριο παραμένει βασική πηγή ενέργειας για τη θέρμανση κτιρίων, τη λειτουργία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση του IEEFA, τα αποθέματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί για τη συγκεκριμένη περίοδο του έτους από το 2011, όταν άρχισε η συστηματική τήρηση των σχετικών στοιχείων.

Οι αποθήκες φυσικού αερίου βρίσκονται σήμερα λίγο πάνω από το 70% της χωρητικότητάς τους, καθώς οι υψηλές τιμές κατά τους προηγούμενους μήνες έκαναν οικονομικά πιο συμφέρουσα για τους εμπόρους την πώληση ποσοτήτων φυσικού αερίου το καλοκαίρι, αντί της αποθήκευσής τους για τον χειμώνα.

Την ίδια ώρα, οι τιμές του φυσικού αερίου κινούνται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τεσσάρων ετών.

Με την προσφορά να περιορίζεται λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, το IEEFA διαπιστώνει ότι η Ευρώπη διαθέτει περιορισμένες επιλογές για την κάλυψη των αναγκών της, ιδιαίτερα εάν ο επερχόμενος χειμώνας αποδειχθεί εξίσου ψυχρός με τον προηγούμενο.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ΕΕ θα ξεμείνει από φυσικό αέριο. Όπως επισημαίνει το Politico, θα μπορούσε όμως να βρεθεί με 7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα λιγότερου αποθηκευμένου αερίου για την κάλυψη της ζήτησης.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, τα κράτη-μέλη θα χρειαστεί είτε να αγοράσουν πρόσθετες ποσότητες σε υψηλές τιμές από τις ολοένα πιο ασταθείς διεθνείς αγορές είτε, εάν δεν υπάρξουν διαθέσιμες προμήθειες, να ζητήσουν από τους καταναλωτές να περιορίσουν τη χρήση φυσικού αερίου.

IEEFA: Μικρότερο περιθώριο ασφαλείας απέναντι στις διαταραχές

Η επικεφαλής αναλύτρια του IEEFA για την ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, Άνα Χάλερ-Μακαρέβιτς, προειδοποιεί ότι τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης αφήνουν την Ευρωπαϊκή Ένωση με «μικρότερο περιθώριο ασφαλείας» απέναντι στις διαταραχές του παγκόσμιου εφοδιασμού.

Όπως σημειώνει, η εξέλιξη αυτή καθιστά την Ευρώπη «ευάλωτη σε απότομες αυξήσεις των τιμών», καθώς οι δυνατότητες απορρόφησης νέων πιέσεων στην προσφορά περιορίζονται.

Η ίδια επισημαίνει και έναν πρόσθετο κίνδυνο: εάν οι ευρωπαϊκές χώρες αναγκαστούν να εξαντλήσουν μεγάλο μέρος των αποθεμάτων τους κατά τον φετινό χειμώνα, θα χρειαστεί να αναπληρώσουν ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες το επόμενο έτος.

Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορούσε να παραταθεί ο κύκλος των χαμηλών αποθεμάτων και των υψηλών τιμών, καθώς η αυξημένη ανάγκη επαναπλήρωσης των αποθηκών θα διατηρεί την πίεση στην αγορά.

ENTSO-G: Τα αποθέματα μπορεί να υποχωρήσουν έως το 11%

Ανάλογους κινδύνους εντοπίζει και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Αερίου (ENTSO-G), στην έκθεση για τις προοπτικές εφοδιασμού τον χειμώνα 2026-2027, η οποία δημοσιεύθηκε την Πέμπτη.

Ο οργανισμός, που εκπροσωπεί τους διαχειριστές των ευρωπαϊκών δικτύων μεταφοράς φυσικού αερίου, προειδοποιεί ότι σε περίπτωση ιδιαίτερα ψυχρού χειμώνα, τα αποθέματα ενδέχεται να μειωθούν δραστικά.

Σύμφωνα με τα σενάρια της έκθεσης, ακόμη και υπό συνθήκες περιορισμένων ή «βέλτιστων» εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), η πληρότητα των αποθηκών θα μπορούσε να υποχωρήσει έως το 11%.

Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο κατώτατο επίπεδο των στρατηγικών αποθεμάτων, τα οποία δεν μπορούν να αξιοποιηθούν εύκολα.

Το ENTSO-G επισημαίνει ότι, εάν τα κράτη-μέλη επιδιώξουν να διατηρήσουν τα αποθέματά τους στο 30% έως το τέλος του χειμώνα, ώστε να περιορίσουν την έκθεσή τους σε ενδεχόμενα νέα κύματα ψύχους, θα απαιτηθεί προσαρμογή της κατανάλωσης.

Συγκεκριμένα, θα πρέπει είτε να περιοριστεί η ζήτηση είτε να μη διατεθούν στους τελικούς καταναλωτές ποσότητες φυσικού αερίου που αντιστοιχούν περίπου στο 7% της συνολικής ζήτησης.

Η απαγόρευση του ρωσικού LNG αφαιρεί άλλα 7 δισ. κυβικά μέτρα

Στις πιέσεις που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή αγορά προστίθεται και η επικείμενη απαγόρευση των μακροπρόθεσμων συμβολαίων προμήθειας ρωσικού LNG σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το μέτρο, που πρόκειται να τεθεί σε ισχύ τον Ιανουάριο, εκτιμάται ότι θα περιορίσει τις ευρωπαϊκές εισαγωγές φυσικού αερίου κατά επιπλέον 7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, σύμφωνα με το IEEFA.

Η έκθεση υπενθυμίζει ότι το ρωσικό φυσικό αέριο χρησιμοποιούνταν παραδοσιακά για την κάλυψη των διακυμάνσεων της ζήτησης κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Με τη μείωση αυτών των προμηθειών, η Ευρώπη στηρίζεται πλέον περισσότερο στις ποσότητες που έχει αποθηκεύσει τους προηγούμενους μήνες.

«Τώρα η Ευρώπη βασίζεται στα αποθέματα για να βγάλει τον χειμώνα», επισημαίνεται στην έκθεση.

Αυξάνεται η χειμερινή ζήτηση, ενώ οι εισαγωγές παραμένουν στάσιμες

Το IEEFA διαπιστώνει ότι η ζήτηση φυσικού αερίου κατά τους χειμερινούς μήνες έχει αυξηθεί σταδιακά τα τελευταία δύο χρόνια, την ώρα που οι εισαγωγές στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένουν ουσιαστικά αμετάβλητες.

Ως αποτέλεσμα, οι ευρωπαϊκές χώρες εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από τα αποθέματά τους για να καλύψουν τις ανάγκες θέρμανσης και ενέργειας κατά τους ψυχρότερους μήνες.

Η τάση αυτή αποτυπώνεται στις καθαρές αποσύρσεις φυσικού αερίου από τις ευρωπαϊκές αποθήκες κατά τον Ιανουάριο των τελευταίων τριών ετών.

Τον Ιανουάριο του 2026, οι καθαρές αποσύρσεις ανήλθαν σε 22,6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, έναντι 18,8 δισεκατομμυρίων τον αντίστοιχο μήνα του 2025 και 17,8 δισεκατομμυρίων τον Ιανουάριο του 2024.

Η αυξημένη άντληση φυσικού αερίου από τις αποθήκες ενισχύει την ανάγκη για μεγαλύτερες ποσότητες επαναπλήρωσης πριν από κάθε επόμενη χειμερινή περίοδο.

Επιπλέον 3 δισ. ευρώ το κόστος για νέες εισαγωγές LNG

Μία από τις βασικές εναλλακτικές επιλογές για την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η εξασφάλιση πρόσθετων φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Το LNG μεταφέρεται διά θαλάσσης και η Ευρώπη προμηθεύεται ολοένα μεγαλύτερες ποσότητες από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, η λύση αυτή συνοδεύεται από σημαντικά υψηλότερο κόστος.

Σύμφωνα με την έκθεση του IEEFA, με βάση τις σημερινές τιμές, η εισαγωγή των ποσοτήτων που θα χρειαστούν για να καλυφθεί το έλλειμμα θα κόστιζε στους Ευρωπαίους επιπλέον 3 δισεκατομμύρια ευρώ.

Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 12% σε σύγκριση με το κόστος που θα είχε η ίδια ποσότητα φυσικού αερίου πριν από έναν χρόνο.

Μια τέτοια επιβάρυνση θα μπορούσε να μεταφερθεί στους ήδη υψηλούς λογαριασμούς ενέργειας των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.

Παράλληλα, οι δυνατότητες άμεσης αύξησης των αμερικανικών εξαγωγών LNG είναι περιορισμένες.

Όπως δήλωσε στο Politico η Άνα Χάλερ-Μακαρέβιτς, η παραγωγή LNG στις ΗΠΑ βρίσκεται ήδη κοντά στη μέγιστη δυναμικότητά της.

Αυτό σημαίνει ότι μια προσπάθεια της Ευρώπης να εξασφαλίσει ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες από την αμερικανική αγορά θα μπορούσε να ασκήσει πρόσθετη πίεση στη διαθέσιμη προσφορά και, κατ’ επέκταση, στις διεθνείς τιμές.

Έτσι, οι προοπτικές για τον χειμώνα 2026-2027 θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες, τη διαθεσιμότητα πρόσθετων φορτίων LNG και τη δυνατότητα των ευρωπαϊκών χωρών να διαχειριστούν τη ζήτηση χωρίς να εξαντλήσουν τα αποθέματά τους.

 

Διαβάστε επίσης 

Κομισιόν: 46 νέα στρατηγικά έργα για κρίσιμες πρώτες ύλες, ανάμεσά τους και στην Ελλάδα – Στο επίκεντρο τα μέταλλα της πράσινης ενέργειας

Motor Oil: Μεγάλη έκρηξη στο διυλιστήριο στους Αγίους Θεοδώρους – Δύο τραυματίες

Allwyn: To Valea Foundation αγόρασε μετοχές αξίας 11,6 εκατ. ευρώ