Ο Τραμπ πρότεινε ενεργειακή εκεχειρία σε Μόσχα και Κίεβο ενόψει χειμώνα, όμως αμφιβάλει αν Πούτιν τη δεχτεί

Επιφυλάξεις για το κατά πόσο ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα αποδεχθεί μια αμοιβαία παύση των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές της Ρωσίας και της Ουκρανίας πριν από τον χειμώνα διατυπώνει ο Ντόναλντ Τραμπ σε ιδιωτικές συζητήσεις με πρόσωπα του στενού του περιβάλλοντος, σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στην Kyiv Independent.

Οι αμφιβολίες του Αμερικανού προέδρου καταγράφονται ενώ η Ουάσινγκτον ασκεί πιέσεις σε Κίεβο και Μόσχα για να σταματήσουν τα αμοιβαία πλήγματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις. Το ζήτημα αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες των επαφών του Τραμπ με τις δύο πλευρές, καθώς πλησιάζει ο χειμώνας.

Ο ίδιος έχει ζητήσει δημοσίως από την Ουκρανία να αναστείλει τις επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές. Ωστόσο, η Μόσχα δεν έχει μέχρι στιγμής εκδηλώσει σαφή πρόθεση να δεσμευθεί σε αντίστοιχη παύση.

«Ο Ζελένσκι πρέπει να κάνει ένα πράγμα. Πρέπει να σταματήσει να καταστρέφει τα αποθέματα ντίζελ στη Ρωσία», δήλωσε ο Τραμπ στις 13 Σεπτεμβρίου, απευθυνόμενος στον Ουκρανό πρόεδρο.

Από την πλευρά του, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι η Ουκρανία θα υποστήριζε μια συμφωνία για τη διακοπή των επιθέσεων στον ενεργειακό τομέα. Η Ρωσία έχει επίσης χαρακτηρίσει την πρόταση «καλή ιδέα», χωρίς όμως να έχει ανακοινώσει δημοσίως ότι είναι έτοιμη να την αποδεχθεί.

Η επιφυλακτικότητα του Τραμπ διαφοροποιείται από τις πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις των συνεργατών του. Σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, οι απεσταλμένοι του, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, επέστρεψαν από την τελευταία επίσκεψή τους στη Ρωσία θεωρώντας εφικτή μια συμφωνία για την παύση των ενεργειακών επιθέσεων.

«Ο Ντόναλντ δεν είναι τόσο αισιόδοξος όσο η ομάδα του», ανέφερε η ίδια πηγή στην Kyiv Independent.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου υποστήριξε, πάντως, ότι ο Αμερικανός πρόεδρος «παραμένει αισιόδοξος» για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας, χωρίς να σχολιάσει ειδικά τις επιφυλάξεις του για μια εκεχειρία στον ενεργειακό τομέα.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να διαδραματίζουν εποικοδομητικό ρόλο στις συνομιλίες και με τις δύο πλευρές, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου», δήλωσε.

Παράλληλα, πρόσωπο με γνώση του θέματος ανέφερε ότι το Κίεβο έχει λάβει «ορισμένες ενδείξεις από τη Ρωσία» πως η Μόσχα είναι διατεθειμένη να εξετάσει την πρόταση. Η πηγή δεν θέλησε να διευκρινίσει τη φύση αυτών των ενδείξεων.

Οι στόχοι της αμερικανικής πρωτοβουλίας

Οι ενεργειακές εγκαταστάσεις βρίσκονται επανειλημμένα στο στόχαστρο και των δύο πλευρών από την έναρξη του πολέμου.

Η Ουκρανία πλήττει ρωσικές εγκαταστάσεις και υποδομές εξαγωγής ενέργειας, με στόχο να περιορίσει τα έσοδα που χρηματοδοτούν τη ρωσική πολεμική προσπάθεια. Αντίστοιχα, η Ρωσία επιτίθεται σε ουκρανικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και υποσταθμούς, επιδιώκοντας να στερήσει από τον άμαχο πληθυσμό την πρόσβαση σε ηλεκτρικό ρεύμα και θέρμανση.

Για την ουκρανική πλευρά, μια αμοιβαία αναστολή των πληγμάτων θα προσέφερε προστασία στο ενεργειακό σύστημα της χώρας ενόψει χειμώνα.

Για τις ΗΠΑ, η πρωτοβουλία εντάσσεται και στην προσπάθεια να σημειωθεί πρόοδος στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Συνεργάτες του Τραμπ εξακολουθούν να του υπογραμμίζουν τις επιπτώσεις των ουκρανικών επιθέσεων στις τιμές της ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι ο περιορισμός των πληγμάτων στις ρωσικές εγκαταστάσεις έχει σημασία για την ενεργειακή αγορά.

Στο πλαίσιο αυτό, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι επιδιώκουν να μεσολαβήσουν για μια συμφωνία που θα δεσμεύει και τις δύο χώρες να σταματήσουν τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις.

Η Ουάσινγκτον φαίνεται να προσανατολίζεται σε μια συμφωνία περιορισμένου εύρους, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει ένδειξη προόδου χωρίς να προϋποθέτει την επίλυση όλων των διαφορών που παραμένουν στις ειρηνευτικές συνομιλίες.

Η παύση των ενεργειακών επιθέσεων και το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας του διαδρόμου μεταφοράς σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα αναμένεται να βρεθούν στην ατζέντα πιθανής τριμερούς συνάντησης Ουκρανίας, Ρωσίας και ΗΠΑ. Η συνάντηση ενδέχεται να πραγματοποιηθεί ακόμη και την επόμενη εβδομάδα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

«Είμαστε η μόνη χώρα στον κόσμο που μπορεί να διαδραματίσει αυτόν τον διαμεσολαβητικό ρόλο», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος για τις τριμερείς συνομιλίες.

Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα, Ουκρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν ήδη παρουσιάσει στη Μόσχα το σχέδιό τους για τη συνέχεια της διαδικασίας. Όπως ανέφεραν, «η μπάλα βρίσκεται στη ρωσική πλευρά».

Οι επαφές συνεχίστηκαν μέσω του απεσταλμένου του Πούτιν, Κίριλ Ντμίτριεφ, ο οποίος επισκέφθηκε τις ΗΠΑ την περασμένη εβδομάδα και συναντήθηκε με τους Γουίτκοφ και Κούσνερ. Αμερικανός αξιωματούχος με γνώση των συνομιλιών επιβεβαίωσε ότι εξετάστηκαν προτάσεις για εκεχειρία στον ενεργειακό τομέα.

Η Ουάσινγκτον και το Κίεβο αναμένουν πλέον από τον Ντμίτριεφ να ενημερώσει την ανώτερη ρωσική ηγεσία και να μεταφέρει τη σαφή θέση της Μόσχας για την προοπτική τριμερών διαπραγματεύσεων.

Η ουκρανική πλευρά, πάντως, αποκλείει το ενδεχόμενο μονομερούς αναστολής των επιθέσεων. Όπως δήλωσαν Ουκρανοί αξιωματούχοι, οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να προβλέπει αμοιβαίες δεσμεύσεις, με τη Ρωσία να σταματά επίσης τα πλήγματα στις ενεργειακές εγκαταστάσεις της Ουκρανίας.

Τα οφέλη και το κόστος για την Ουκρανία

Μια ενδεχόμενη συμφωνία θα προστάτευε το ουκρανικό ενεργειακό δίκτυο, αλλά θα στερούσε ταυτόχρονα από το Κίεβο ένα μέσο πίεσης που έχει συμβάλει στον περιορισμό των ρωσικών εξαγωγών ενέργειας.

«Υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Το προφανές πλεονέκτημα για εμάς είναι η προστασία του ενεργειακού μας συστήματος και η σωτηρία ανθρώπινων ζωών», δήλωσε στην Kyiv Independent ο Ολεξάντρ Μερέζκο, επικεφαλής της επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του ουκρανικού κοινοβουλίου.

«Από την άλλη πλευρά, όμως, τα πλήγματα μεγάλης εμβέλειας που πραγματοποιούμε είναι πολύ επώδυνα για τη Ρωσία και την πολεμική της μηχανή. Επομένως, υπάρχουν και ορισμένα μειονεκτήματα… Παρ’ όλα αυτά, κλίνω υπέρ μιας τέτοιας εκεχειρίας», πρόσθεσε.

Οι όροι για μια εφαρμόσιμη εκεχειρία

Ένα ενδεχόμενο που εξετάζεται είναι η συμφωνία να έχει αρκετά περιορισμένο πεδίο εφαρμογής, ώστε να διευκολύνεται ο έλεγχος της τήρησής της.

Η Ντάρα Μασικότ, ανώτερη ερευνήτρια στο Πρόγραμμα για τη Ρωσία και την Ευρασία του Carnegie Endowment for International Peace, εκτίμησε ότι μια περιορισμένη ενεργειακή εκεχειρία θα μπορούσε να συμφωνηθεί ευκολότερα. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι οι δύο πλευρές ενδέχεται απλώς να στρέψουν τις επιθέσεις τους σε διαφορετικούς στόχους.

«Μια πλήρης κατάπαυση των αεροπορικών επιθέσεων θα καθιστούσε πολύ ευκολότερη την παρακολούθηση της συμμόρφωσης», ανέφερε.

Σύμφωνα με τη Μασικότ, μια πιθανή επιλογή θα ήταν η απαγόρευση πληγμάτων σε μεγάλο βάθος πίσω από το μέτωπο, για παράδειγμα σε απόσταση άνω των 200 χιλιομέτρων από τη γραμμή επαφής.

Η ίδια αναφέρθηκε και στον πρόσφατα υπογεγραμμένο νόμο περί κυρώσεων ως πιθανό εργαλείο πίεσης για την εφαρμογή μιας συμφωνίας.

«Εάν οι Ρώσοι τηρήσουν μια συμφωνία, τότε, για παράδειγμα, δεν θα μπορούν να επιβληθούν επιπλέον κυρώσεις στο πλαίσιο της συμφωνίας», δήλωσε. «Εάν δεν τηρήσουν τη συμφωνία, τότε ο συγκεκριμένος νόμος περί κυρώσεων καθιστά εύκολη την άσκηση πρόσθετης πίεσης».

Η προηγούμενη συμφωνία και οι επιφυλάξεις του Κιέβου

Η Ουκρανία έχει πρόσφατη εμπειρία από μια αντίστοιχη προσπάθεια. Στις αρχές του 2025, Κίεβο και Μόσχα συμφώνησαν, με αμερικανική διαμεσολάβηση, σε περιορισμένη παύση των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές.

Η συμφωνία προβλεπόταν να διαρκέσει 30 ημέρες, αλλά κατέρρευσε σύντομα, με τις δύο πλευρές να ανταλλάσσουν κατηγορίες για παραβιάσεις.

Είχε προκύψει από χωριστές συνομιλίες των ΗΠΑ με τη Ρωσία και την Ουκρανία τον Μάρτιο του 2025 και κάλυπτε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, υποσταθμούς, αγωγούς, διυλιστήρια και άλλες ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Οι διαφωνίες για τους όρους εφαρμογής εμφανίστηκαν από την αρχή. Η Μόσχα υποστήριζε ότι η αναστολή των επιθέσεων τελούσε υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και μπορούσε να ακυρωθεί σε περίπτωση παραβίασης από οποιαδήποτε πλευρά. Το Κίεβο κατηγορούσε τη Ρωσία ότι «χειραγωγούσε» τους όρους της συμφωνίας.

Μέχρι τα μέσα Απριλίου, η Ουκρανία ανέφερε ότι είχαν καταγραφεί περισσότερα από 30 ρωσικά πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές της μετά την επίτευξη της συμφωνίας.

Το προηγούμενο αυτό καθορίζει και τις σημερινές συζητήσεις για τις εγγυήσεις που θα απαιτούσε μια νέα εκεχειρία.

Η Οξάνα Κουζάν, συνιδρύτρια και επικεφαλής του τμήματος ανάλυσης του Ουκρανικού Κέντρου Ασφάλειας και Συνεργασίας, υπογράμμισε ότι μια νέα συμφωνία θα χρειαζόταν παρακολούθηση σε 24ωρη βάση και σαφείς διαδικασίες επιβεβαίωσης των παραβιάσεων.

Όπως ανέφερε, οι ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στον έλεγχο της εφαρμογής της.

«Από τις ΗΠΑ θα μπορούσε να αναμένεται δορυφορική παρακολούθηση της κατάστασης, ενώ και άλλοι στενοί διεθνείς εταίροι έχουν ενημερωθεί και έχουν καταθέσει τις προτάσεις τους σχετικά με την εφαρμογή της συγκεκριμένης συμφωνίας», δήλωσε.

Ωστόσο, ακόμη και με τέτοιους μηχανισμούς, Ουκρανοί αξιωματούχοι εξακολουθούν να αμφισβητούν κατά πόσο η Μόσχα θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της. Ο Μερέζκο επικαλέστηκε το ιστορικό παραβίασης συμφωνιών από τον Ρώσο πρόεδρο.

«Υπάρχει 100% βεβαιότητα, με βάση την εμπειρία, ότι ο Πούτιν δεν τηρεί ποτέ τις συμφωνίες. Ανά πάσα στιγμή, εφόσον τον συμφέρει, μπορεί εύκολα να τις παραβιάσει», δήλωσε.

Διαβάστε επίσης

Γερμανία: Εξετάζει αλλαγές στους κανόνες εξαγορών μετά την περίπτωση UniCredit -Commerzbank

Politico: Οι ευρωπαϊκές χώρες συμφώνησαν πώς θα απαντήσουν στις πιέσεις Τραμπ για το ντίζελ – Οι 3 άξονες

Μακρόν: Θα επικοινωνήσει με G7 για μέτρα στις διεθνείς αγορές – Ζήτησε από την ΕΕ να απελευθερώσει 50 εκατ. βαρέλια ντίζελ