Γιάννης Στουρνάρας: Η ακρίβεια συνδέεται με τις τιμές σε σχέση με το εισόδημα

Τις μεγάλες προκλήσεις για την ελληνική οικονομία, από την ακρίβεια και τους μισθούς έως την παραγωγικότητα και την τεχνητή νοημοσύνη, σκιαγραφεί ο Γιάννης Στουρνάρας, σε μια συνέντευξη με αναφορές και στις δραματικές ημέρες του 2015. Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος θυμάται τον κίνδυνο εξόδου της χώρας από το ευρώ και το κλείσιμο των τραπεζών, ενώ μιλά για τη δημόσια παιδεία, την ισότητα ευκαιριών και την ανάγκη να μπουν κανόνες στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Ως την πιο αγχωτική περίοδο της θητείας του στην Τράπεζα της Ελλάδος περιέγραψε ο Γιάννης Στουρνάρας το πρώτο εξάμηνο του 2015. «Η Ελλάδα κινδύνευσε να βγει από το ευρώ», ανέφερε, ανακαλώντας τις προσπάθειες για επίτευξη συμφωνίας στο Eurogroup και τις αποφάσεις που ακολούθησαν μετά την προκήρυξη του δημοψηφίσματος.

Όπως είπε, η μαζική ανάληψη μετρητών εκείνο το Σαββατοκύριακο δεν επέτρεπε στις τράπεζες να ανοίξουν κανονικά τη Δευτέρα. Ο ίδιος βρισκόταν στη Βασιλεία όταν ανακοινώθηκε το δημοψήφισμα και επέστρεψε στην Αθήνα για τις συσκέψεις που οδήγησαν στις αποφάσεις του Συμβουλίου Συστημικής Σταθερότητας. Παραδέχθηκε ότι είχε αιφνιδιαστεί, καθώς, όπως ανέφερε, ο τότε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Γιάννης Δραγασάκης τον είχε διαβεβαιώσει προηγουμένως ότι θα επιτυγχανόταν συμφωνία.

Ο διοικητής της ΤτΕ στάθηκε και στην προσπάθεια να συνεχιστεί ο εφοδιασμός των ΑΤΜ με μετρητά όσο οι τράπεζες παρέμεναν κλειστές. Εκτίμησε ότι οι επιπτώσεις των περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων ήταν μικρότερες από αυτές που ανέμεναν ορισμένοι, χάρη, όπως είπε, στην οργάνωση των αρμόδιων υπηρεσιών. Ως στιγμή ικανοποίησης ξεχώρισε τη σταδιακή επιστροφή στην κανονικότητα: την άρση των capital controls το 2019, την αποκλιμάκωση των επιτοκίων και την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας.

Η ακρίβεια και τα εισοδήματα

Αναφερόμενος στην καθημερινή πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά, ο κ. Στουρνάρας υποστήριξε ότι η ακρίβεια πρέπει να εξετάζεται σε σχέση με τα εισοδήματα. «Η ακρίβεια δεν είναι μόνο τιμές. Είναι τιμές σε σχέση με το εισόδημα», είπε, συνδέοντας την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης με την παραγωγικότητα, την ανάπτυξη και τη διανομή του πλούτου.

Κατά τον ίδιο, οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να συμβάλουν διασφαλίζοντας τη σταθερότητα και παρέχοντας συμβουλές, όμως η σχέση τιμών και μισθών αποτελεί κυρίως ζήτημα εθνικής πολιτικής. Προειδοποίησε, πάντως, ότι οι αυξήσεις των μισθών χρειάζονται αντίκρισμα στην παραγωγικότητα, παραπέμποντας στις ανισορροπίες που είχαν προηγηθεί της ελληνικής κρίσης.

Για το κοινό νόμισμα, επικαλέστηκε στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου σύμφωνα με τα οποία το 74% των Ελλήνων εμπιστεύεται το ευρώ. Υποστήριξε επίσης ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είχε πετύχει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού πριν από τις νεότερες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Από τον Ζολώτα στη δημόσια παιδεία

Η συνέντευξη είχε ως αφετηρία τον Ξενοφώντα Ζολώτα, τον οποίο ο κ. Στουρνάρας χαρακτήρισε, μέσα από την αναδρομή του, πρόσωπο μιας εποχής όπου η οικονομική επιστήμη συνδεόταν στενά με την ιστορία και την κοινωνία. Διάβασε αποσπάσματα από τις δύο γνωστές ομιλίες του Ζολώτα στα αγγλικά, οι οποίες είχαν συνταχθεί σχεδόν αποκλειστικά με λέξεις ελληνικής προέλευσης, και αναφέρθηκε στις διαφορετικές οικονομικές έμφασεις των ομιλιών του 1957 και του 1959.

Με αφορμή αυτή την πορεία, υποστήριξε ότι οι σπουδές στα οικονομικά πρέπει να προσφέρουν στους νέους ευρύ υπόβαθρο. «Τα οικονομικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε, είναι κοινωνική επιστήμη», τόνισε, προσθέτοντας ότι τα μαθηματικά μοντέλα χρειάζονται, αλλά δεν αρκούν από μόνα τους για την κατανόηση της οικονομίας.

Μιλώντας για τη δική του διαδρομή, θυμήθηκε ότι ένα βιβλίο του οικονομολόγου Μιχάλ Καλέτσκι, το οποίο διάβασε όταν ήταν μαθητής, τον έκανε να επιλέξει τα οικονομικά αντί για το Πολυτεχνείο. Αναφέρθηκε ακόμη στον πατέρα του, έναν διωκόμενο αριστερό που εργαζόταν ως λογιστής και επέμενε να σπουδάσει ο γιος του, ώστε να έχει περισσότερες ευκαιρίες.

Αυτή η προσωπική εμπειρία, είπε, ενισχύει την πεποίθησή του ότι η δημόσια παιδεία είναι κρίσιμη για την ισότητα των ευκαιριών. «Θα ήθελα το παιδί από το Ζεφύρι και το παιδί από την Εκάλη να έχουν τις ίδιες ευκαιρίες», ανέφερε. Ζήτησε βελτίωση του μέσου επιπέδου των δημόσιων σχολείων και εθνική συναίνεση στην εκπαιδευτική πολιτική, ενώ συμπεριέλαβε τη δημόσια υγεία στους βασικούς παράγοντες μιας κοινωνίας με περισσότερη ισότητα.

Η τεχνητή νοημοσύνη και οι μισθοί

Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο διοικητής της ΤτΕ αναφέρθηκε στις αλλαγές που μπορεί να φέρουν η τεχνητή νοημοσύνη και οι κβαντικοί υπολογιστές. Εκτίμησε ότι η συμβολή τους στην παραγωγικότητα μπορεί να είναι μεγάλη, επισήμανε όμως ότι τα οφέλη δεν θα κατανεμηθούν απαραίτητα σε όλους με τον ίδιο τρόπο.

Εάν η τεχνητή νοημοσύνη υποκαταστήσει σε μεγάλη έκταση την ανθρώπινη εργασία, είπε, είναι πιθανό να αυξηθούν το ΑΕΠ και τα κέρδη χωρίς αντίστοιχη άνοδο των μισθών. Εάν, αντίθετα, χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσει τους εργαζομένους, «τότε θα ωφεληθούμε όλοι».

Γι’ αυτό, κατέληξε, κυβερνήσεις και θεσμοί οφείλουν να θέσουν κανόνες για τη χρήση των νέων τεχνολογιών. Διαφορετικά, προειδοποίησε, η ήδη υπάρχουσα ανισότητα στην κατανομή του εισοδήματος μπορεί να ενταθεί.

Διαβάστε επίσης:

Σταύρος Παπασταύρου: Tους πρώτους μήνες του 2027 η γεώτρηση της ExxonMobil

ΦΠΑ και φόρος εισοδήματος έφεραν νέα υπερέσοδα πάνω από 1,3 δις ευρώ στο οκτάμηνο

Εθνική Σύνταξη 2026: Ποιοι χάνουν έως και 134 ευρώ τον μήνα – Οι 3 «κόφτες» και όλα τα ποσά