Πνινάτ Γιανάι: Η δικηγόρος, το σκάνδαλο και η Αθήνα ως ενεργειακό πεδίο της νέας πρέσβειρας του Ισραήλ

Η νέα πρέσβης του Ισραήλ στην Αθήνα, Πνινάτ Γιανάι, δεν είναι διπλωμάτης καριέρας. Δεν έχει περάσει δεκαετίες σε πρεσβείες και υπουργικά γραφεία, και η διαδρομή της δεν είναι καθόλου τυπική. Είναι δικηγόρος, σύμβουλος επιχειρήσεων, πολιτική και νομική αναλύτρια στην τηλεόραση και, τα τελευταία χρόνια, ένα από τα δημόσια πρόσωπα του Ισραήλ.

Η Πνινάτ Γιανάι έφτασε στην Αθήνα στις 17 Αυγούστου, διαδεχόμενη τον Νόαμ Κατς, ο οποίος ολοκλήρωσε μια τετραετή θητεία που συνέπεσε σχεδόν εξ ολοκλήρου με την περίοδο μετά την τραυματική 7η Οκτωβρίου 2023. Η επιλογή της, που έγινε από τον υπουργό Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκίντεον Σάαρ, και εγκρίθηκε από την ισραηλινή κυβέρνηση, αποτελεί κάτι περισσότερο από μια αλλαγή προσώπου.

Είναι ένδειξη του τρόπου με τον οποίο το Ισραήλ αντιλαμβάνεται τη διπλωματία όχι μόνο ως διαπραγμάτευση μεταξύ κυβερνήσεων, αλλά ως μάχη για την κοινή γνώμη, την επιχειρηματική επιρροή, την τεχνολογία, την ασφάλεια και τον έλεγχο του διεθνούς αφηγήματος, ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο στη Γάζα.

Η ίδια δήλωσε με την άφιξή της πως η Ελλάδα είναι «βασικός εταίρος» του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο. Και πρόσθεσε ότι βλέπει τη θέση της ως ευκαιρία να απευθυνθεί απευθείας στην ελληνική κοινωνία και να αντιμετωπίσει τα «fake news» για το Ισραήλ. Xαρακτήρισε την ανάληψη των καθηκόντων της ως «ένα νέο ταξίδι» και τόνισε ότι «η Ελλάδα είναι στην καρδιά της».

Η Γιανάι υπογράμμισε τους ιστορικούς δεσμούς, τη φιλία και τις κοινές αξίες μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ. Παράλληλα, εξέφρασε την πρόθεσή της να έρθει πιο κοντά στην ελληνική κοινωνία και να συμβάλει στην περαιτέρω ενίσχυση των ανθρώπινων και διμερών σχέσεων. Δήλωσε ότι προσβλέπει σε στενή συνεργασία με τους Έλληνες ομολόγους της σε τομείς όπως η άμυνα, η ενέργεια και ο πολιτισμός.

Με τις πιο πάνω δηλώσεις, η νέα Πρέσβης έθεσε τον τόνο για τη θητεία της.

Από τις δικαστικές αίθουσες στις τηλεοπτικές

Η Γιανάι είναι δικηγόρος με νομικές σπουδές στο πανεπιστήμιο Bar-Ilan του Τελ Αβίβ και μεταπτυχιακή εκπαίδευση στο δημόσιο και διεθνές δίκαιο στο Πανεπιστήμιο του Tel Aviv σε συνεργασία με τη Νομική Σχολή Pritzker του Πανεπιστημίου Northwestern στο Σικάγο. Η επαγγελματική της πορεία ξεκίνησε στον χώρο του ποινικού δικαίου, με έμφαση σε σύνθετες υποθέσεις εταιρικού δικαίου και οικονομικού εγκλήματος (white collar defense).

Αργότερα, η καριέρα της πήρε μια διαφορετική κατεύθυνση. Μεταξύ 2012 και 2020 εκπροσώπησε μεγάλες ισραηλινές εταιρείες στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας, της κυβερνοασφάλειας και της ενέργειας, αναπτύσσοντας επαφές με κυβερνήσεις και ανώτατους αξιωματούχους, ιδιαίτερα στην Αφρική.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, δημιούργησε εκτεταμένα δίκτυα επαφών με Αφρικανούς αρχηγούς κρατών και υπουργούς, συνδυάζοντας τις επαγγελματικές της δραστηριότητες στον επιχειρηματικό τομέα με τα τοπικά της ανθρωπιστικά ενδιαφέροντα. Ίδρυσε και οργάνωσε τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό «Τα παιδιά του Ισραήλ για τα παιδιά της Αφρικής», μια πρωτοβουλία που συγκεντρώνει χρήματα για την κατασκευή κατοικιών για ορφανοτροφεία στη Δυτική Αφρική.

Ίδρυσε τη δική της εταιρεία στρατηγικής συμβουλευτικής που λειτουργεί παράλληλα με το δικηγορικό της γραφείο. Το αντικείμενό της είναι πολύ κοντά σε αυτό που σήμερα θα ονομάζαμε «πολιτική οικονομία της διπλωματίας», δηλαδή διαχείριση κρίσεων, κυβερνητικές σχέσεις, στρατηγική επικοινωνία, επιχειρηματική ανάπτυξη και διαπραγματεύσεις.

Ως τηλεοπτικό πρόσωπο συμμετείχε σε πολιτικές και νομικές συζητήσεις, σχολίασε θέματα άμυνας και ασφάλειας και απέκτησε μια δημόσια παρουσία πολύ διαφορετική από εκείνη ενός παραδοσιακού διπλωμάτη.

Η ίδια η ισραηλινή πρεσβεία την παρουσιάζει ως δημιουργό και παρουσιάστρια της εκπομπής «The Main Issue with Adv. Pninat Yanay» με θέματα νομικά, αμυντικά και πολιτικά. Η νέα πρέσβειρα είναι επίσης αρθρογράφος και παρουσιάστρια podcast για την ισραηλινή εφημερίδα Maariv.

Η Αθήνα, επομένως, δεν υποδέχθηκε απλώς μια νομικό που έγινε διπλωμάτης, αλλά μια επαγγελματία της επικοινωνίας με ισχυρό νομικό υπόβαθρο που έγινε διπλωμάτης.

Μια οικογένεια με επιχειρηματικό αποτύπωμα

Η Γιανάι είναι η μεγαλύτερη από οκτώ αδέλφια. Ο αδελφός της Οφέρ Γιανάι είναι ένας από τους πιο γνωστούς Ισραηλινούς επιχειρηματίες της νέας γενιάς, ιδρυτής και βασικός μέτοχος της εισηγμένης εταιρείας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας Nofar Energy, αλλά και ιδιοκτήτης της ομάδας μπάσκετ Hapoel Tel Aviv.

Η Nofar δραστηριοποιείται στις ανανεώσιμες πηγές και την αποθήκευση ενέργειας σε Ισραήλ, Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες. Η οικογένεια, συνεπώς, δεν έχει μόνο πολιτικές και επικοινωνιακές διασυνδέσεις αλλά και έκθεση στους δύο τομείς που βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο της ελληνοϊσραηλινής σχέσης: την ενέργεια και την τεχνολογία.

Ένας ακόμα λόγος να βρεθεί στην Αθήνα

Οι ελληνοϊσραηλινές σχέσεις έχουν προ πολλού ξεπεράσει τον στενό πυρήνα της πολιτικής συνεργασίας. Άμυνα, ενέργεια, επενδύσεις, τουρισμός, τεχνολογία και κυβερνοασφάλεια αποτελούν πλέον ένα ενιαίο πλέγμα στρατηγικών και οικονομικών στόχων.

Η νέα πρέσβης γνωρίζει καλά αυτό το περιβάλλον.

Sex scandal σε υπόθεση προδοσίας του Ισραήλ

Υπάρχει, όμως, ένα κεφάλαιο στο βιογραφικό της που δύσκολα παραλείπεται.

Το 1998, όταν ήταν νεαρή δικηγόρος, η Γιανάι συμμετείχε στην υπεράσπιση του Ναχούμ Μανμπάρ, του Ισραηλινού επιχειρηματία που καταδικάστηκε σε 16 χρόνια φυλάκιση για συναλλαγές με το Ιράν σχετικά με υλικά που συνδέονταν με την παραγωγή χημικών όπλων, τα οποία προορίζονταν για την υποστήριξη του προγράμματος χημικού πολέμου του Ιράν.

Η δίκη ήταν μία από τις πιο ευαίσθητες υποθέσεις εθνικής ασφάλειας στο Ισραήλ. Ήταν επίσης μια υπόθεση που άγγιζε το σκοτεινό παρελθόν των σχέσεων Ισραήλ–Ιράν.

Ο Μανμπάρ υποστήριζε ότι οι ισραηλινές αρχές γνώριζαν τις δραστηριότητές του και ότι οι επαφές του με το Ιράν είχαν χρησιμοποιηθεί και για την απόκτηση πληροφοριών. Η κατηγορούσα πλευρά, αντίθετα, υποστήριξε ότι είχε παραβιάσει την ισραηλινή νομοθεσία και είχε θέσει σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια.

Μια πολύκροτη δικαστική και πολιτική διαμάχη

Ο δικηγόρος του Μανμπάρ, Αμνόν Ζιχρόνι, ισχυρίστηκε ότι ο δικαστής της υπόθεσης, Αμνόν Στράσνοβ, είχε προσωπική σχέση με τη Γιανάι, η οποία είχε προηγουμένως εργαστεί ως ασκούμενη στο γραφείο του. Διατυπώθηκαν επίσης ισχυρισμοί ότι η Γιανάι μετέφερε πληροφορίες σχετικά με τη δίκη στον δικαστή. Διατυπώθηκε επίσης ότι, την ίδια περίοδο, διατηρούσε στενούς δεσμούς με εκπρόσωπο του γραφείου του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Ο Νετανιάχου έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στην υπόθεση Μανμπάρ, ζητώντας από το δικαστήριο να του επιβάλει αυστηρή ποινή, κάτι που προκάλεσε την έντονη αντίδραση του δικαστηρίου.

Οι ισχυρισμοί διαψεύστηκαν. Η υπόθεση διερευνήθηκε και τελικά δεν οδήγησε σε δίωξη της Γιανάι ή του δικαστή. Ο τότε γενικός εισαγγελέας, Ελιέζερ Ρουμπινστάιν, έκλεισε την υπόθεση, κρίνοντας ότι δεν υπήρχαν αποδείξεις που να τεκμηριώνουν τις καταγγελίες.

Το περιστατικό, ωστόσο, άφησε ένα αποτύπωμα στην ισραηλινή δημόσια ζωή και στο βιογραφικό της. Σύμφωνα με δημοσίευμα του BBC, της 16ης Ιουλίου 1998, με τίτλο Sex scandal in Israel treason trial, η Γιανάι απολύθηκε από την ομάδα υπεράσπισης, αν και αρνήθηκε όλες τις κατηγορίες.

Παραδέχθηκε ότι γνώριζε τον δικαστή Αμνόν Στρασνόφ, καθώς εργαζόταν στο γραφείο του. Ωστόσο, χαρακτήρισε τις κατηγορίες για ανάρμοστη προσωπική σχέση μαζί του ως «μια άθλια και απεχθή πράξη βαρβαρότητας». Η άποψή της ήταν ότι η ομάδα υπεράσπισης την κατηγόρησε επειδή έχασε τη δικαστική υπόθεση.

Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι είχε δεσμούς με το γραφείο του Νετανιάχου, η Γιανάι υποστήριξε ότι ποτέ δεν συζήτησε τη δίκη με τον βοηθό του, σύμφωνα με το δημοσίευμα.

Στις 16 Ιουλίου 1998, ο Ισραηλινός επιχειρηματίας καταδικάστηκε ομόφωνα από το Επαρχιακό Δικαστήριο του Τελ Αβίβ για συνεργασία και παροχή πληροφοριών στον εχθρό.

Από τον Μανμπάρ στον Νετανιάχου

Το ενδιαφέρον είναι ότι η υπόθεση Μανμπάρ δεν την απομάκρυνε από τις πιο φορτισμένες δικαστικές υποθέσεις του Ισραήλ.

Η Γιανάι έχει ασκήσει δημόσια έντονη κριτική στις δικαστικές διαδικασίες και τις υποθέσεις διαφθοράς εναντίον του Νετανιάχου. Έχει υποστηρίξει συχνά σε τηλεοπτικές εκπομπές ότι το δικαστικό σύστημα και η Εισαγγελία έχουν μεταχειριστεί τον Πρωθυπουργό άδικα, επαναλαμβάνοντας τη ρητορική του ίδιου του Νετανιάχου ότι οι κατηγορίες αποτελούν απόπειρα να τον εκδιώξουν πολιτικά από τη θέση του.

Στα σχόλιά της στα ΜΜΕ, έχει κατηγορήσει τους πολιτικούς αντιπάλους ότι χρησιμοποιούν ευαίσθητα ζητήματα, όπως οι διαπραγματεύσεις για τους ομήρους ή το χρονοδιάγραμμα της δίκης του Νετανιάχου, ως όπλα, για να προκαλέσουν διχασμό και να προσπαθήσουν να ανατρέψουν την κυβέρνηση συνασπισμού.

Λόγω της ισχυρής ταύτισής της με τη ρητορική της κυβέρνησης, η επιλογή της στα τέλη του 2025 ως πρέσβειρας του Ισραήλ στην Ελλάδα από τον υπουργό Εξωτερικών, Γκιντεόν Σαάρ, χαρακτηρίστηκε από εγχώριους επικριτές όπως και κάποια ισραηλινά μέσα, μεταξύ άλλων η TheMarker, ως πολιτικός διορισμός με στόχο την επιβράβευση μιας εξέχουσας δημόσιας υποστηρίκτριας της κυβέρνησης με ισχυρές επικοινωνιακές ικανότητες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Γιανάι είναι κομματικό στέλεχος. Σημαίνει, όμως, ότι δεν πρόκειται για μια ουδέτερη τεχνοκράτη που μετακινείται από το υπουργείο Εξωτερικών σε μια ξένη πρωτεύουσα. Έχει ήδη διαμορφώσει ένα δημόσιο πολιτικό προφίλ και αυτό θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντικό για την Ελλάδα.

Η Αθήνα ως πεδίο δράσης

Μέσα στις πρώτες εβδομάδες της στην Αθήνα, η νέα Πρέσβης κινήθηκε γρήγορα.

Συναντήθηκε με τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, στρατηγό Δημήτρη Χούπη, με στόχο την εμβάθυνση της αμυντικής και στρατηγικής συνεργασίας και τον διάλογο για τα εξοπλιστικά προγράμματα, συμπεριλαμβανομένης της «Ασπίδας του Αχιλλέα».

Λίγες ημέρες αργότερα, η Αμερικανίδα πρέσβης Κίμπερλι Γκίλφοϊλ την υποδέχθηκε δημοσίως, δηλώνοντας ότι προσβλέπει σε στενή συνεργασία μαζί της για την περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια και την προστασία των πολιτών.

Αμερική-Ισραήλ: Μια εικόνα με ενδιαφέρον

Δύο πρέσβειρες με ισχυρό δημόσιο προφίλ, εκτός της κλασικής διπλωματικής διαδρομής, βρίσκονται στην Αθήνα την ίδια περίοδο. Και οι δύο αντιλαμβάνονται τη διπλωματία όχι μόνο ως μηχανισμό διακυβερνητικών επαφών αλλά και ως πλατφόρμα δημόσιας αλλά και επιχειρηματικής επικοινωνίας. Προέρχονται και οι δύο από τον νομικό κλάδο με έντονη παρουσία στα μέσα.

Η Γιανάι, πάντως, έχει ακόμη έναν λόγο να ενδιαφέρεται για την οικονομική πλευρά της σχέσης. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, η Ελλάδα και το Ισραήλ υπέγραψαν συμφωνία περίπου €3 δισ. για το νέο πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας της Ελλάδας, την «Ασπίδα του Αχιλλέα». Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αμυντική συμφωνία στην ιστορία των διμερών σχέσεων.

Σε αυτό το περιβάλλον, η πρέσβης δεν χρειάζεται να είναι ειδικός μόνο στην κλασική διπλωματία. Χρειάζεται να μπορεί να μιλήσει ταυτόχρονα τη γλώσσα της κυβέρνησης, της άμυνας, της επιχειρηματικότητας και των μέσων ενημέρωσης.

Και το βιογραφικό της λειτουργεί ως ένα κομμάτι στο παζλ της τρέχουσας γεωπολιτικής εικόνας.

Το στοίχημα για τη νέα Πρέσβη

Η πρόκληση για τη Γιανάι είναι, ωστόσο, μεγαλύτερη από την υποστήριξη αμυντικών προγραμμάτων. Η Ελλάδα παραμένει ένας από τους στενότερες στρατηγικές εταίρους του Ισραήλ στην Ευρώπη. Όμως η ελληνική κοινωνία είναι πολύ πιο σύνθετη απ’ ό,τι αποτυπώνεται στο επίπεδο των κυβερνητικών σχέσεων.

Η Γάζα, οι απώλειες αμάχων, οι διεθνείς κατηγορίες εναντίον του Ισραήλ και η συζήτηση για την αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον στο οποίο η δημόσια διπλωματία γίνεται δυσκολότερη καθώς έχει να αντιμετωπίσει μια ολοένα και πιο πολωμένη κοινωνία.

Η ίδια δεν κρύβει τη στρατηγική της. Θέλει να μιλήσει απευθείας στους Έλληνες, να υπερασπιστεί την ισραηλινή πλευρά των γεγονότων και να αντιμετωπίσει όσα θεωρεί παραπληροφόρηση. Η ερώτηση είναι αν αυτό θα μεταφραστεί σε επιρροή.

Γιατί η Γιανάι δεν μπορεί να δει την Αθήνα του 2026 ως έναν σταθμό για την ισραηλινή διπλωματία. Η ελληνική πρωτεύουσα είναι κόμβος άμυνας, ενέργειας, τεχνολογίας και περιφερειακής στρατηγικής σε μια Ανατολική Μεσόγειο όπου το Ισραήλ, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Τουρκία και οι Ηνωμένες Πολιτείες επαναπροσδιορίζουν συνεχώς τις ισορροπίες.

Η Πνινάτ Γιανάι φτάνει λοιπόν στην Αθήνα με ένα ασυνήθιστο αλλά κατάλληλο βιογραφικό. Είναι επαγγελματίας που έχει περάσει μεγάλο μέρος της καριέρας της μέσα σε μερικές από τις πιο αμφιλεγόμενες πολιτικές και δικαστικές συγκρούσεις του Ισραήλ.

Το ερώτημα είναι αν μπορεί να μετατρέψει τις ικανότητές της σε μια σχέση που είναι ήδη στρατηγική και να τη διατηρήσει πολιτικά ανθεκτική, οικονομικά χρήσιμη και κοινωνικά αποδεκτή – αν το τελευταίο την ενδιαφέρει.

Διαβάστε επίσης:

Πνινάτ Γιανάι: «Γόνιμο έδαφος» για ενίσχυση της συνεργασίας Ελλάδας–Ισραήλ η καινοτομία, η έρευνα και η επιχειρηματικότητα

«Ασπίδα του Αχιλλέα»: Ο Δαυίδ της Rafael προστατεύει τον ελληνικό ουρανό – Το εντυπωσιακό βίντεο AI 

Νέα πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα η δικηγόρος Πνινάτ Γιανάι – «Ανυπομονώ να συνεργαστώ στενά με τους Έλληνες φίλους μας»