Κάθε φορά που έρχομαι στη Θεσσαλονίκη, έχω καθιερώσει, την τελευταία ημέρα πριν από την αναχώρησή μου, να αφήνω το δικό μου μικρό αποτύπωμα: μια φωτογραφία από το ξενοδοχείο που μένω . Από εκεί ψηλά, όπου η πόλη καθρεφτίζεται στη θάλασσα και ο Θερμαϊκός αγκαλιάζει τη Θεσσαλονίκη, τη διαχρονικά όμορφη «νύφη» του Βορρά.

Η Θεσσαλονίκη δεν είναι απλώς μια μεγάλη πόλη. Είναι ένας τόπος φορτωμένος Ιστορία, μνήμες, πολιτισμό και αντιθέσεις. Πάνω απ’ όλα, όμως, είναι οι άνθρωποί της: αυθόρμητοι, άμεσοι, πληθωρικοί, με δυνατό ταμπεραμέντο. Άνθρωποι που διαθέτουν το χάρισμα να σε κάνουν να αισθάνεσαι δικός τους από την πρώτη στιγμή.

Από κάθε επίσκεψή μου εδώ έχω πολλά να θυμάμαι — και ακόμη περισσότερα να διηγηθώ.

Αυτές τις ημέρες, βεβαίως, η Θεσσαλονίκη κινείται στους ρυθμούς της Διεθνούς Εκθέσεως. Από μακριά, η ΔΕΘ μπορεί να μοιάζει απλώς με ένα ακόμη πολιτικό σκηνικό: ένα βήμα εξαγγελιών, υποσχέσεων και εντυπώσεων, όπου οι εκάστοτε κυβερνώντες και οι αρχηγοί των κομμάτων παρουσιάζουν το ετήσιο πολιτικό τους «σόου».

Όμως η πραγματικότητα είναι πολύ μεγαλύτερη από την τηλεοπτική εικόνα και τις πολιτικές φιέστες. Η ΔΕΘ αποτελεί έναν τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό πνεύμονα για τη Θεσσαλονίκη. Δημιουργεί κίνηση, εργασία και εισόδημα. Γεμίζει τα ξενοδοχεία, τα εστιατόρια και τα καταστήματα. Ενισχύει τα ταξί, τις μεταφορές και δεκάδες επαγγελματικούς κλάδους. Δίνει στην πόλη προβολή, εξωστρέφεια και διεθνή παρουσία. Γι’ αυτό και πρέπει να προστατευθεί ως θεσμός — όχι μόνο από την πολιτική υπερβολή, αλλά και από την εμπορική απληστία.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη αιχμή.

Ορισμένοι επαγγελματίες της φιλοξενίας και της εστίασης οφείλουν επιτέλους να συγκρατήσουν τις ξέφρενες τιμές που επιβάλλουν την περίοδο της Εκθέσεως. Είναι απολύτως κατανοητό ότι η αυξημένη ζήτηση οδηγεί σε μια λογική αναπροσαρμογή. Αυτό το γνωρίζουν και το αποδέχονται όλοι. Όταν, όμως, οι αυξήσεις φθάνουν στο 40% και στο 50%, τότε δεν πρόκειται για εύλογη προσαρμογή της αγοράς. Πρόκειται για βάναυση εκμετάλλευση μιας συγκυρίας και, τελικά, για κοροϊδία σε βάρος του επισκέπτη.

Σε πολλές μεγάλες πόλεις του κόσμου πραγματοποιούνται διεθνείς εκθέσεις, συνέδρια, αθλητικές διοργανώσεις και γεγονότα παγκόσμιας ακτινοβολίας. Υπάρχουν αυξήσεις τιμών, ασφαλώς. Υπάρχουν, όμως, και όρια. Διότι ο σοβαρός επαγγελματίας δεν αντιμετωπίζει τον επισκέπτη ως μια ευκαιρία στιγμιαίας αρπαχτής, αλλά ως άνθρωπο που θέλει να επιστρέψει. Η πραγματική φιλοξενία δεν μετριέται μόνο στο χαμόγελο της υποδοχής· μετριέται και στον σεβασμό με τον οποίο τιμολογείται η εμπιστοσύνη του πελάτη.

Η αισχροκέρδεια μπορεί να γεμίσει πρόσκαιρα ένα ταμείο, αλλά αδειάζει σταδιακά μια πόλη από την καλή της φήμη. Και όταν ο επισκέπτης αισθανθεί ότι τον εξαπάτησαν, δεν διαμαρτύρεται πάντοτε. Απλώς δεν επιστρέφει.

Ας αναλογιστούν, λοιπόν, όλοι όσοι επωφελούνται από τη ΔΕΘ ότι κανένας θεσμός δεν είναι αιώνιος και καμία διοργάνωση δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Κάθε μεγάλο γεγονός έχει την ακμή του, αλλά μπορεί να γνωρίσει και την παρακμή του. Και η παρακμή αρχίζει συνήθως όταν η προσφορά μετατρέπεται σε αρπαχτή, η φιλοξενία σε εκμετάλλευση και ο επισκέπτης σε εύκολο θύμα.

Η Θεσσαλονίκη αξίζει καλύτερα. Αξίζει να υποδέχεται τον κόσμο με την ανοιχτή καρδιά των ανθρώπων της — όχι με έναν τιμοκατάλογο που τον διώχνει.

* Ο Σωτήρης Μ. Τζούμας είναι Επικοινωνιολόγος/Αναλυτής