ΟΟΣΑ: Θετική η εικόνα για την απασχόληση των νέων στην Ελλάδα – Σταθερό το χάσμα ανάμεσα σε σπουδές και αγορά εργασίας

Σημαντική βελτίωση στις συνθήκες διαβίωσης των νέων στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας διαπιστώνει ο ΟΟΣΑ, έπειτα από τη βαθιά και παρατεταμένη οικονομική κρίση των προηγούμενων ετών. Η συνολική εικόνα, ωστόσο, παραμένει σύνθετη, με την ανεργία να σημειώνει εντυπωσιακή πτώση και τα ποσοστά απασχόλησης να ενισχύονται, όμως η μετάβαση από τις σπουδές σε μια σταθερή θέση εργασίας και, τελικά, στην οικονομική αυτονομία συνεχίζει να είναι πιο δύσκολη συγκριτικά με την πλειονότητα των χωρών του Οργανισμού.

Η ελληνική οικονομία κατέγραψε ανάπτυξη 2,1% το 2025, την ώρα που ο μέσος όρος στην Ευρωζώνη ήταν 1,3%, διατηρώντας την ανώτερη απόδοση των τελευταίων ετών. Παράλληλα, το ποσοστό απασχόλησης για τις ηλικίες 15-29 ετών ανήλθε στο 36% το 2025 από 26% που ήταν το 2013, ενώ η ανεργία υποχώρησε στο 16,5% από το 48,7%. Επιπλέον, έχει περιοριστεί σημαντικά το χάσμα στην ανεργία ανάμεσα στους νέους άνδρες και τις γυναίκες, το οποίο κατά το παρελθόν είχε αγγίξει ακόμη και τις εννέα ποσοστιαίες μονάδες.

Χαμηλές αμοιβές και εργασιακή αβεβαιότητα

Πίσω από τη σημαντική βελτίωση των κρίσιμων δεικτών, ο ΟΟΣΑ υπογραμμίζει ουσιαστικές αδυναμίες. Τόσο τα ποσοστά απασχόλησης όσο και τα επίπεδα ανεργίας των νέων εξακολουθούν να υστερούν σε σχέση με τις περισσότερες χώρες του Οργανισμού, ενώ όσοι καταφέρνουν να αποκατασταθούν επαγγελματικά βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με χαμηλά αμειβόμενες και αβέβαιες θέσεις εργασίας. Οι αποδοχές των νέων εργαζομένων παραμένουν χαμηλότερες συγκριτικά με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ, γεγονός που αποτυπώνει την αργή διαδικασία σύγκλισης των μισθών μετά την περίοδο της κρίσης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τη μερική απασχόληση. Μόλις το 12% των νέων εργάζεται υπό αυτό το καθεστώς —ποσοστό σχεδόν υποδιπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Εντούτοις, η Ελλάδα καταγράφει τη δεύτερη υψηλότερη επίδοση στην ακούσια μερική απασχόληση, καθώς σχεδόν ένας στους δύο νέους που εργάζονται part-time δηλώνει ότι θα επιθυμούσε εργασία πλήρους ωραρίου.

Στο 55% η απασχόληση σε εμπόριο, μεταφορές, τουρισμό και εστίαση

Η διάρθρωση της νεανικής απασχόλησης έχει επίσης μεταβληθεί αισθητά. Τη δεκαπενταετία που πέρασε, οι νέοι μετακινήθηκαν από τους τομείς των κατασκευών και της βιομηχανίας προς το εμπόριο, τις μεταφορές και κυρίως τα καταλύματα και την εστίαση. Οι συγκεκριμένοι κλάδοι συγκέντρωναν το 55% της νεανικής απασχόλησης το 2023, έναντι μόλις 37% κατά μέσο όρο στις ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ. Η μεγάλη αυτή εξάρτηση από τον τουριστικό τομέα δικαιολογεί και την έντονη εποχικότητα που χαρακτηρίζει τη νεανική εργασία στην Ελλάδα.

Ταυτόχρονα, η επιχειρηματικότητα διατηρείται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Το ποσοστό αυτοαπασχόλησης στις ηλικίες 20-29 ετών ανήλθε στο 11% το 2025, καταγράφοντας μία από τις υψηλότερες επιδόσεις στον ΟΟΣΑ. Η έκθεση σημειώνει πάντως ότι η επιλογή αυτή συχνά αποτελεί απόρροια της απουσίας εναλλακτικών επαγγελματικών ευκαιριών και όχι αποκλειστικά αποτέλεσμα αξιοποίησης μιας επιχειρηματικής ιδέας.

Το χάσμα ανάμεσα στις σπουδές και την αγορά εργασίας

Ιδιαίτερα διευρυμένη παραμένει στην Ελλάδα η αναντιστοιχία ανάμεσα στις δεξιότητες του δυναμικού και σε εκείνες που αναζητά η αγορά, γεγονός που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η ισχυρότερη ανάπτυξη των τελευταίων ετών δεν έχει μετουσιωθεί σε αντίστοιχη βελτίωση των προοπτικών για τους νέους.

Περίπου το 24% των εργαζομένων θεωρείται ότι διαθέτει προσόντα ανώτερα από αυτά που απαιτεί η θέση του (έναντι 17% στον ΟΟΣΑ), ενώ το 20% διαθέτει χαμηλότερα προσόντα από τα απαιτούμενα. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι το 39% απασχολείται σε αντικείμενο διαφορετικό από το πεδίο των σπουδών του, έναντι 32% κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ. Το φαινόμενο αυτό καταγράφεται παρά το γεγονός ότι το ποσοστό των νέων 25-34 ετών με πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αυξήθηκε θεαματικά από 25,5% το 2004 σε 44,5% το 2024.

Την ίδια στιγμή, το 80% των εργοδοτών στην Ελλάδα αναφέρει δυσκολία στην κάλυψη κενών θέσεων με κατάλληλο προσωπικό, με τις μεγαλύτερες ελλείψεις να εντοπίζονται στις δεξιότητες πληροφορικής και δεδομένων, καθώς και στις πωλήσεις, το μάρκετινγκ, τη μηχανική και τη μεταποίηση. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι τέτοιες αναντιστοιχίες δεν περιορίζουν μόνο τους μισθούς και τις προοπτικές εξέλιξης των νέων, αλλά επιβαρύνουν συνολικά την παραγωγικότητα, καθώς το ανθρώπινο δυναμικό δεν συνδέεται αποτελεσματικά με τις κατάλληλες θέσεις.

Ακόμη, ο ΟΟΣΑ συνδέει μέρος του προβλήματος με τις αδυναμίες της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΚ). Παρότι από το 2020 έχουν εφαρμοστεί σημαντικές μεταρρυθμίσεις, η συμμετοχή παραμένει χαμηλή και η ανεργία μεταξύ των αποφοίτων υψηλή. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εμφανίζονται συχνά διστακτικές ως προς τα προγράμματα μαθητείας εξαιτίας της γραφειοκρατίας και του κόστους, ενώ οι περιορισμένοι δημόσιοι πόροι δυσχεραίνουν τις επενδύσεις σε εγκαταστάσεις και εξοπλισμό.

Επαγγελματικός προσανατολισμός: Μεγάλη απόσταση από τον ΟΟΣΑ

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόσταση στον επαγγελματικό προσανατολισμό. Το 2022 λιγότεροι από τους μισούς 15χρονους στην Ελλάδα φοιτούσαν σε σχολεία που παρείχαν σχετικές υπηρεσίες, όταν ο μέσος όρος στον ΟΟΣΑ άγγιζε το 82%. Παράλληλα, περισσότερο από το 60% των μαθητών εκτιμά ότι το σχολείο συνέβαλε ελάχιστα στην προετοιμασία του για την ενήλικη ζωή μετά την αποφοίτηση – επίδοση που αποτελεί τη δεύτερη χειρότερη ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Μεγάλη είναι η απόσταση και στη σύνδεση σπουδών με την εργασία. Μόλις το 4% των νέων στην Ελλάδα συνδυάζει την εκπαίδευση με την απασχόληση, έναντι 14% στον ΟΟΣΑ. Ακόμη πιο έντονη είναι η διαφοροποίηση στην επαγγελματική εκπαίδευση, όπου μόνο το 15% των πρόσφατων αποφοίτων ΕΕΚ είχε εμπειρία μάθησης στον χώρο εργασίας, έναντι 65% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το στεγαστικό καθυστερεί την ανεξαρτησία

Η αγορά εργασίας συνιστά μόνο τη μία πλευρά του ζητήματος. Ο ΟΟΣΑ θεωρεί την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία καθοριστικό παράγοντα για την οικονομική ανεξαρτησία των νέων. Τα υψηλά ενοίκια, η περιορισμένη διαθεσιμότητα και οι δυσκολίες αγοράς κατοικίας έχουν ως αποτέλεσμα η πλειονότητα των νέων ενηλίκων στην Ελλάδα να συγκατοικεί με τους γονείς της μέχρι τα τέλη της δεκαετίας των 20. Αυτή η καθυστερημένη αυτονόμηση συνδέεται και με το δημογραφικό, καθώς δυσκολεύει τη δημιουργία οικογένειας σε μια περίοδο κατά την οποία η γονιμότητα συνεχίζει να υποχωρεί.

Οι προτάσεις του ΟΟΣΑ

Ο Οργανισμός αναγνωρίζει τις παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια στους τομείς της απασχόλησης, της κατάρτισης, της οικογενειακής πολιτικής, της επιχειρηματικότητας και της στέγασης, θεωρεί όμως αναγκαίες περισσότερες και καλύτερα συντονισμένες δράσεις.

Δίνει έμφαση στην αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης, την καθολική πρόσβαση στον επαγγελματικό προσανατολισμό και τη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών για τη σύνδεση σπουδών και εργασίας. Ζητεί επίσης πληρέστερη αξιολόγηση των προγραμμάτων κατάρτισης και επιδότησης της εργασίας, καθώς και μεγαλύτερη στήριξη της βιώσιμης νεανικής επιχειρηματικότητας. Στο στεγαστικό, προτείνει την ενίσχυση της προσιτής και κοινωνικής κατοικίας, τη βελτίωση των συνθηκών στην ιδιωτική αγορά ενοικίων και την προσεκτική αξιολόγηση των υφιστάμενων προγραμμάτων στήριξης.

Το συμπέρασμα είναι ότι η Ελλάδα έχει καλύψει μεγάλη απόσταση από τα χρόνια της κρίσης, όμως η εξασφάλιση μιας σταθερής και καλά αμειβόμενης εργασίας, καθώς και η απόκτηση δικής τους στέγης, παραμένουν δύο από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την οικονομική ανεξαρτησία των νέων.

Διαβάστε επίσης:

Γαλλία: Απροσδόκητη επιδείνωση της οικονομικής δραστηριότητας με φόντο το φονικό κύμα καύσωνα

Ευρωζώνη: Άνοδος της επιχειρηματικής δραστηριότητας με οδηγό τη μεταποίηση

Reuters: 9 βασικοί εταίροι του Ιράν κινδυνεύουν από την «D-Day» του Τραμπ – Ανάμεσά τους και η Τουρκία