New York Times: Κοντά σε συμφωνία Ιράν και Ομάν για τα Στενά του Ορμούζ – Άρση του αποκλεισμού και «τέλη υπηρεσιών»

Κοντά σε συμφωνία για την επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται το Ιράν και το Ομάν, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, το οποίο επικαλείται Ιρανούς και Αμερικανούς αξιωματούχους. Εφόσον υλοποιηθεί, η συμφωνία αναμένεται να αποκαταστήσει την εμπορική κίνηση σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως, ενώ παράλληλα ενδέχεται να ενισχύσει τον ρόλο της Τεχεράνης στον έλεγχο της περιοχής.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες της εφημερίδας, εξετάζεται η δημιουργία δύο προσωρινών θαλάσσιων διαδρόμων. Τα πλοία που θα εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο θα κινούνται μέσω διαδρόμου κοντά στις ιρανικές ακτές, ο οποίος θα τελεί υπό τον έλεγχο της Τεχεράνης, ενώ όσα εξέρχονται θα χρησιμοποιούν διαδρομή πλησιέστερα στις ακτές του Ομάν.

«Τέλη υπηρεσιών» αντί διοδίων

Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι δεν προβλέπεται επιβολή διοδίων, αλλά η καταβολή «τέλους υπηρεσιών», το οποίο θα καλύπτει το περιβαλλοντικό κόστος της ναυσιπλοΐας, την ασφάλεια των εμπορικών πλοίων και των δεξαμενόπλοιων, καθώς και τις λειτουργικές δαπάνες του συστήματος.

Κατά τις ίδιες πηγές, τα έσοδα θα κατανέμονται ισόποσα μεταξύ Ιράν και Ομάν.

Από αμερικανικής πλευράς, ωστόσο, αξιωματούχος που συμμετέχει στις διαβουλεύσεις χαρακτήρισε την περιγραφή αυτή «ανακριβή», επισημαίνοντας ότι οι προσωρινοί διάδρομοι που εξετάζονται δεν θα απαιτούν άδεια από το Ιράν ούτε θα συνοδεύονται από οποιαδήποτε οικονομική επιβάρυνση για τα διερχόμενα πλοία.

Η άρση του αποκλεισμού ως βασική προϋπόθεση

Σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία, τα Στενά του Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξουν πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Περσικό Κόλπο.

Παράλληλα, η Τεχεράνη ζητά την πλήρη επιστροφή των δύο πλευρών στο πλαίσιο των 14 σημείων του Μνημονίου Κατανόησης της Ισλαμαμπάντ.

Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν, από την πλευρά τους, ότι οι πιέσεις στις διεθνείς αγορές θα μπορούσαν να περιοριστούν περαιτέρω εφόσον η Ουάσιγκτον προχωρήσει σε εξαιρέσεις από το καθεστώς κυρώσεων, επιτρέποντας στο Ιράν να επανεκκινήσει νόμιμα τις εξαγωγές πετρελαίου.

Η μάχη για τον έλεγχο των Στενών

Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι το μεγαλύτερο διακύβευμα της συμφωνίας δεν αφορά μόνο την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας, αλλά κυρίως το ποιος θα ασκεί τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.

Σύμφωνα με τους New York Times, η Τεχεράνη αντιμετωπίζει τη συμφωνία ως ευκαιρία να κατοχυρώσει θεσμικά έναν ενισχυμένο ρόλο σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του πλανήτη, αποκτώντας στρατηγικό πλεονέκτημα που, όπως εκτιμούν Ιρανοί αξιωματούχοι, δεν είχε αξιοποιήσει πριν από τον πόλεμο.

Η προοπτική αυτή συγκρούεται με τη θέση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος έχει επανειλημμένα τονίσει ότι τα Στενά πρέπει να επανέλθουν στο καθεστώς ελεύθερης διεθνούς ναυσιπλοΐας που ίσχυε πριν από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Όπως έχει δηλώσει χαρακτηριστικά, «αν δημιουργήσουμε το προηγούμενο ότι ένα κράτος μπορεί να αποφασίζει πως θα ελέγχει μια διεθνή θαλάσσια οδό, θα επιβάλλει τέλη και, αν δεν πληρωθεί, θα ανατινάζει πλοία, τότε δημιουργούμε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο που μπορεί να επαναληφθεί και σε άλλες περιοχές του κόσμου».

Ο ρόλος του Τραμπ και το πυρηνικό πρόγραμμα

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανέβαλε το περασμένο Σαββατοκύριακο νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν.

Οι συνομιλίες προβλέπεται να διαρκέσουν 60 ημέρες, διάστημα κατά το οποίο αναμένεται να επανεκκινήσουν και οι διαπραγματεύσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το απόθεμα περίπου 11 τόνων εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η Τεχεράνη, μεταξύ των οποίων περίπου μισός τόνος υλικού εμπλουτισμένου σε επίπεδο που πλησιάζει εκείνο που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν την αραίωση του συγκεκριμένου αποθέματος ώστε να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί για στρατιωτικούς σκοπούς και στη συνέχεια τη μεταφορά του σε τρίτη χώρα ή στις ΗΠΑ, όπου θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για ειρηνικές χρήσεις ή να καταστραφεί.

Επιφυλάξεις σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη

Παρά την αισιοδοξία που επικρατεί στον Λευκό Οίκο, στο Πεντάγωνο αρκετοί ανώτεροι αξιωματούχοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί, θεωρώντας ότι μια τέτοια συμφωνία θα ισοδυναμούσε με σημαντική παραχώρηση προς την Τεχεράνη.

Παράλληλα, επισημαίνουν ότι ακόμη και η διέλευση μέσω των χωρικών υδάτων του Ομάν εξακολουθεί να ενέχει κινδύνους λόγω της ύπαρξης ναρκών, γεγονός που θα απαιτούσε έναν βαθμό συντονισμού με το Ιράν για την ασφαλή ναυσιπλοΐα.

Αντίστοιχες επιφυλάξεις εκφράζονται και στο εσωτερικό του Ιράν, όπου ορισμένοι αξιωματούχοι αμφισβητούν κατά πόσο η συμφωνία μπορεί να αποτρέψει νέες αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Ο ανώτερος σύμβουλος του βασικού Ιρανού διαπραγματευτή, Μεχντί Μοχαμαντί, επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες με το Ομάν για τη διαχείριση των Στενών βρίσκονται σε εξέλιξη, διευκρινίζοντας ότι διεξάγονται ανεξάρτητα από τον πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής διευθυντής του προγράμματος Μέσης Ανατολής της International Crisis Group, Άλι Βάεζ, εκτίμησε ότι η Τεχεράνη θεωρεί τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ το σημαντικότερο στρατηγικό όφελος που αποκόμισε από τον πόλεμο.

«Οποιαδήποτε λύση αφήνει το Ιράν να ελέγχει τα Στενά θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να γίνει αποδεκτή από τον Τραμπ. Από την άλλη, δεν υπάρχει στρατιωτική λύση που να μπορεί να αφαιρέσει από το Ιράν αυτόν τον έλεγχο», ανέφερε, καταλήγοντας ότι «οι επιλογές του Τραμπ βρίσκονται ανάμεσα σε έναν πόλεμο που δεν μπορεί να κερδηθεί και σε μια ειρήνη που δύσκολα μπορεί να γίνει αποδεκτή».

 

Διαβάστε επίσης 

Χτυπήθηκε πλοίο του εφοπλιστή Μύρωνα Τσατσάκη στα Στενά του Ορμούζ – Αγνοείται ναυτικός

Μπαράζ παραβιάσεων από τουρκικά drones, πρώτη φορά μετά το 2023 – Αναχαιτίστηκαν από την Πολεμική Αεροπορία

ΗΠΑ – Ιράν: Ο Τραμπ επιμένει ότι διεξάγονται διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη – Νέο χτύπημα στο Ορμούζ