Τι αλλάζει στην προαιρετική ασφάλιση μακροχρόνια ανέργων – Ποιοι κερδίζουν, πόσο επηρεάζει τις συντάξεις

Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς της προαιρετικής ασφάλισης των μακροχρόνια ανέργων θέτει σε εφαρμογή ο e-ΕΦΚΑ, με νέα εγκύκλιο που εξειδικεύει τις διατάξεις του άρθρου 67 του νόμου 5239/2025. Οι νέες ρυθμίσεις αναμορφώνουν ένα πλαίσιο που παρέμενε ουσιαστικά αμετάβλητο επί σειρά ετών και προσαρμόζουν τους κανόνες στις αλλαγές που έχουν επέλθει στο ασφαλιστικό σύστημα.

Η σημαντικότερη παρέμβαση αφορά την κατάργηση των παλαιών ηλικιακών ορίων για την ένταξη στην προαιρετική ασφάλιση, καθώς πλέον η δυνατότητα υπαγωγής συνδέεται με το πραγματικό όριο συνταξιοδότησης κάθε ασφαλισμένου. Παράλληλα, εισάγονται νέες δυνατότητες για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση αλλά υπολείπονται ασφαλιστικού χρόνου, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν πλασματικά έτη και να επισπεύσουν την απονομή της σύνταξής τους.

Η προαιρετική ασφάλιση αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για τους μακροχρόνια ανέργους, καθώς επιτρέπει τη συνέχιση της ασφαλιστικής τους κάλυψης ακόμη και όταν έχουν αποχωρήσει από την αγορά εργασίας. Το ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο της συγκεκριμένης ρύθμισης είναι ότι οι ασφαλιστικές εισφορές δεν επιβαρύνουν τον ίδιο τον ασφαλισμένο, αλλά καλύπτονται από πόρους της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ), διασφαλίζοντας τη συνέχιση της ασφαλιστικής πορείας χωρίς πρόσθετο οικονομικό βάρος.

Τέλος στα σταθερά ηλικιακά όρια

Μέχρι σήμερα, η ένταξη στο καθεστώς της προαιρετικής ασφάλισης προϋπέθετε τη συμπλήρωση συγκεκριμένων ηλικιακών ορίων, τα οποία είχαν θεσπιστεί πριν από τις διαδοχικές ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις.

Αρχικά, οι άνδρες μπορούσαν να ενταχθούν από το 60ό έτος της ηλικίας τους και οι γυναίκες από το 55ο. Στη συνέχεια, μετά τις αλλαγές στα όρια συνταξιοδότησης, οι προϋποθέσεις αυτές προσαρμόστηκαν, οδηγώντας στις περισσότερες περιπτώσεις σε όριο τα 62 έτη και στα 57 έτη για ασφαλισμένους που υπάγονταν στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα.

Ο e-ΕΦΚΑ επισημαίνει ότι τα συγκεκριμένα όρια δεν ανταποκρίνονταν πλέον στη σημερινή ασφαλιστική πραγματικότητα, καθώς διαφορετικές κατηγορίες ασφαλισμένων θεμελιώνουν δικαίωμα σύνταξης σε διαφορετικές ηλικίες.

Το νέο κριτήριο

Με το νέο πλαίσιο εγκαταλείπεται η λογική των ενιαίων ηλικιακών ορίων. Πλέον, βασική προϋπόθεση είναι ο ασφαλισμένος να απέχει έως πέντε χρόνια από το ελάχιστο όριο ηλικίας που απαιτείται για τη λήψη πλήρους σύνταξης γήρατος, σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν για την κατηγορία στην οποία υπάγεται.

Με τον τρόπο αυτό η προαιρετική ασφάλιση προσαρμόζεται στα πραγματικά δεδομένα κάθε ασφαλισμένου, είτε πρόκειται για παλαιό είτε για νέο ασφαλισμένο, είτε για εργαζόμενο που υπάγεται σε ειδικές διατάξεις.

Παραδείγματα εφαρμογής

Η εγκύκλιος περιλαμβάνει χαρακτηριστικά παραδείγματα για την εφαρμογή του νέου συστήματος.

Για τους περισσότερους νέους ασφαλισμένους, όπου η πλήρης σύνταξη καταβάλλεται στο 67ο έτος, η δυνατότητα υπαγωγής στην προαιρετική ασφάλιση ξεκινά πλέον από το 62ο έτος της ηλικίας.

Για ασφαλισμένους στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα, οι οποίοι μπορούν να λάβουν πλήρη σύνταξη στα 62, η ένταξη είναι δυνατή από το 57ο έτος.

Ακόμη χαμηλότερο μπορεί να είναι το ηλικιακό όριο για εργαζόμενους σε ειδικές κατηγορίες, όπως όσοι απασχολούνται σε υπόγειες στοές μεταλλείων, λιγνιτωρυχείων ή σε εναέριες και υποθαλάσσιες εργασίες, όπου η προαιρετική ασφάλιση μπορεί να ξεκινήσει ακόμη και από το 52ο έτος.

Για τους παλαιούς ασφαλισμένους, κάθε αίτηση θα εξετάζεται ξεχωριστά από τις υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ, καθώς τα όρια συνταξιοδότησης διαφοροποιούνται ανάλογα με τις μεταβατικές διατάξεις που ισχύουν.

Ταχύτερη έξοδος στη σύνταξη

Ιδιαίτερη σημασία έχει μία ακόμη αλλαγή που αφορά ασφαλισμένους οι οποίοι έχουν ήδη συμπληρώσει το απαιτούμενο ηλικιακό όριο για πλήρη σύνταξη, αλλά εξακολουθούν να συμμετέχουν στην προαιρετική ασφάλιση επειδή δεν έχουν ακόμη συγκεντρώσει τις απαιτούμενες 4.500 ημέρες ασφάλισης.

Η εγκύκλιος προβλέπει ότι οι ασφαλισμένοι αυτοί μπορούν πλέον, εφόσον το επιθυμούν, να διακόψουν την προαιρετική ασφάλιση με έγγραφη δήλωσή τους και να συμπληρώσουν τον υπολειπόμενο ασφαλιστικό χρόνο μέσω αναγνώρισης πλασματικών ετών, όπου αυτό επιτρέπεται από τη νομοθεσία.

Η δυνατότητα αυτή εκτιμάται ότι θα μειώσει σημαντικά τον χρόνο αναμονής για την έκδοση της σύνταξης σε πολλές περιπτώσεις, καθώς δεν θα απαιτείται η συνέχιση της προαιρετικής ασφάλισης μέχρι τη συμπλήρωση του ελάχιστου απαιτούμενου χρόνου.

Κάλυψη και για αναπηρία ή θάνατο

Η εγκύκλιος υπενθυμίζει ότι ο χρόνος της προαιρετικής ασφάλισης δεν αξιοποιείται μόνο για τη θεμελίωση σύνταξης γήρατος.

Μπορεί επίσης να ληφθεί υπόψη για τη χορήγηση σύνταξης αναπηρίας ή σύνταξης λόγω θανάτου, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της ασφαλιστικής νομοθεσίας.

Ειδικά στις περιπτώσεις σύνταξης αναπηρίας, διευκρινίζεται ότι ο ασφαλισμένος θα πρέπει να καταστεί ανάπηρος με ποσοστό τουλάχιστον 67% μετά την υπαγωγή του στην προαιρετική ασφάλιση, ώστε ο συγκεκριμένος χρόνος να μπορεί να προσμετρηθεί για τη θεμελίωση του δικαιώματος.

Τεχνικές αλλαγές

Η εγκύκλιος προχωρά και σε προσαρμογές της ορολογίας, ώστε αυτή να συμβαδίζει με τη σημερινή δομή της ΔΥΠΑ.

Έτσι, η αναφορά στην «κάρτα ανεργίας» αντικαθίσταται από τον όρο «ψηφιακή κάρτα ΔΥΠΑ», ενώ η χρηματοδότηση της προαιρετικής ασφάλισης δεν συνδέεται πλέον με τον πρώην ΛΑΕΚ του ΟΑΕΔ αλλά γενικά με τους πόρους της ΔΥΠΑ.

Οι αλλαγές αυτές δεν επηρεάζουν τη διάρκεια, την έναρξη, την αναστολή ή τη λήξη της προαιρετικής ασφάλισης, καθώς εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι υφιστάμενες διατάξεις.

Οι νέες ρυθμίσεις εφαρμόζονται από τις 17 Οκτωβρίου 2025, ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου 5239/2025, και σύμφωνα με τον e-ΕΦΚΑ στόχος τους είναι η απλοποίηση του θεσμικού πλαισίου, η προσαρμογή του στις σύγχρονες συνταξιοδοτικές διατάξεις και η ουσιαστική διευκόλυνση των μακροχρόνια ανέργων που βρίσκονται ένα βήμα πριν από τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

Διαβάστε επίσης:

Έρχεται το… «προφίλ συνέπειας» – Πώς θα βαθμολογούνται μισθωτοί, επαγγελματίες, συνταξιούχοι και επιχειρήσεις με βάση τις οφειλές τους

ΔΝΤ για Γαλλία: Αυξάνεται το έλλειμμα λόγω πολέμου στο Ιράν – Καθοδικοί κίνδυνοι για την οικονομία

Παπαχρήστου – Σταμπουλίδης (Growthfund): Απτό όφελος για την κοινωνία η διαχείριση του Ολυμπιακού Κωπηλατοδρομίου