Δημογραφικό: Κατά 44% κατέρρευσαν οι γεννήσεις στην Ελλάδα μέσα σε 20 χρόνια – Στα 65.000 παιδιά ετησίως

Ριζικές αλλαγές έχουν καταγραφεί στη γεννητικότητα και στις αναπαραγωγικές συμπεριφορές στην Ελλάδα κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, σύμφωνα με τις αναλύσεις του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών.

Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Δημογραφίας και διευθυντής του Ινστιτούτου, Βύρων Κοτζαμάνης, οι γεννήσεις στη χώρα έχουν καταρρεύσει, ενώ η ηλικία απόκτησης παιδιών αυξάνεται σταθερά.

Ειδικότερα, από τις 117.600 γεννήσεις ετησίως κατά μέσο όρο την περίοδο 2008-2009, ο αριθμός τους περιορίστηκε σε περίπου 65.000 το 2025-2026, καταγράφοντας πτώση 44%.

Την ίδια στιγμή, η μέση ηλικία τεκνοποίησης αυξήθηκε από τα 30,2-30,3 έτη το 2008-2009 στα 32,2-32,3 έτη το 2025-2026.

Μειώνονται οι γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας

Η πτώση των γεννήσεων, η οποία ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με εξαίρεση μία μικρή ανάκαμψη την περίοδο 2003-2009, αποδίδεται κυρίως στη μείωση της γονιμότητας των γυναικών που γεννήθηκαν μετά το 1960.

Οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1950 απέκτησαν κατά μέσο όρο περίπου δύο παιδιά, ενώ εκείνες που γεννήθηκαν γύρω στο 1985 λιγότερα από 1,5.

Στην πρόσφατη κατάρρευση των γεννήσεων συνέβαλε και η σημαντική μείωση του αριθμού των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας.

Οι γυναίκες ηλικίας 25 έως 44 ετών μειώθηκαν κατά περίπου 480.000, ή κατά 28%, μεταξύ των περιόδων 2008-2009 και 2025-2026.

Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι φτάνουν πλέον σε αναπαραγωγική ηλικία λιγότερα άτομα, λόγω της μείωσης των γεννήσεων μετά το 1980.

Δευτερευόντως, σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε και η μετανάστευση, καθώς κατά την τελευταία δεκαπενταετία έφυγαν από τη χώρα τόσο Έλληνες αυτών των ηλικιών όσο και αλλοδαποί που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα μετά το 1990.

Περισσότερες γεννήσεις μετά τα 40

Παράλληλα, ο συγχρονικός δείκτης γονιμότητας υποχώρησε από τα 1.500 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες το 2008-2009 στα 1.240 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες το 2025-2026.

Το ποσοστό των γεννήσεων εκτός γάμου υπερδιπλασιάστηκε, από 7,4% σε 17,8%, ενώ εκτιμάται ότι πλέον δέκα στα 100 παιδιά γεννιούνται με τη βοήθεια μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Την ίδια στιγμή, 63 στις 100 γεννήσεις πραγματοποιούνται με καισαρική τομή, ενώ μία στις επτά γεννήσεις προέρχεται από αλλοδαπή μητέρα.

Σημαντικές μεταβολές καταγράφονται και στην ηλικιακή κατανομή των μητέρων.

Σήμερα, περίπου το 30% των γεννήσεων προέρχεται από γυναίκες ηλικίας κάτω των 30 ετών, έναντι 43% το 2008-2009 και 78% το 1980.

Αντίθετα, το ποσοστό των γεννήσεων από γυναίκες ηλικίας 40 ετών και άνω σχεδόν τριπλασιάστηκε, από 4,5% το 2008-2009 σε εκτιμώμενο 11,2% το 2025-2026. Σε σύγκριση με το 1980, όταν το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν μόλις σε 1,8%, έχει υπερεξαπλασιαστεί.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μεταξύ 2008-2009 και 2025-2026 οι γεννήσεις αυξήθηκαν μόνο στις ηλικιακές ομάδες 40-44 και 45-49 ετών, ενώ μειώθηκαν σε όλες τις υπόλοιπες.

Η επίδραση της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής

Σύμφωνα με τον κ. Κοτζαμάνη, οι αλλαγές αυτές συνδέονται αφενός με την ταχεία μείωση του αριθμού των παιδιών που αποκτούν οι νεότερες γενιές και αφετέρου με τη συνεχή μετατόπιση της τεκνοποίησης σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Η εξέλιξη αυτή έχει διευκολυνθεί και από τη μεγάλη πρόοδο στις μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, στις οποίες καταφεύγουν ολοένα περισσότερα ζευγάρια που αποφασίζουν να αποκτήσουν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία.

Ανάλογες μεταβολές καταγράφονται και στις υπόλοιπες ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες, αν και με διαφορετική ένταση και ταχύτητα.

Μεταξύ των κοινών παραγόντων συγκαταλέγονται η ενίσχυση του ατομικισμού και της επιθυμίας για προσωπική ολοκλήρωση, η ταχεία αστικοποίηση, η μαζική είσοδος των γυναικών στην αγορά εργασίας και η μεγαλύτερη παραμονή των νεότερων γενεών στο εκπαιδευτικό σύστημα.

Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι δυσκολίες σταθερής επαγγελματικής αποκατάστασης, η περιορισμένη πρόσβαση σε κατοικία, τα εμπόδια στον συνδυασμό οικογενειακής ζωής και σταδιοδρομίας, οι έμφυλες διακρίσεις και το αυξημένο κόστος ανατροφής ενός παιδιού.

Στις αλλαγές αυτές συνέβαλε και η υποχώρηση του παραδοσιακού οικογενειακού μοντέλου προς όφελος του μοντέλου των δύο εργαζόμενων γονέων, είτε εντός γάμου είτε σε καθεστώς συμβίωσης.

Η εξέλιξη αυτή συνοδεύτηκε από αύξηση των γεννήσεων εκτός γάμου, αλλά και από ταχεία άνοδο των μονογονεϊκών νοικοκυριών.

Η Ελλάδα μεταξύ των χωρών με τη μεγαλύτερη πτώση

Η Ελλάδα διαφοροποιείται, πάντως, από πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες ως προς την ένταση των μεταβολών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου, κατέγραψε τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση γεννήσεων μεταξύ των χωρών της ΕΕ των 27, εξαιρουμένων των πρώην σοσιαλιστικών κρατών, τόσο μεταξύ 1980 και 2008-2009 όσο και μεταξύ 2008-2009 και 2025-2026.

Οι αντίστοιχες μειώσεις ανήλθαν σε 20% και 45%.

Η χώρα περιλαμβάνεται επίσης στη μικρή ομάδα ευρωπαϊκών κρατών που παρουσίασαν τη μεγαλύτερη μείωση του αριθμού των παιδιών που απέκτησαν οι γυναίκες μεταξύ των γενεών που γεννήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1950 και εκείνων που γεννήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1980.

Παράλληλα, καταγράφηκε μία από τις ταχύτερες αυξήσεις της μέσης ηλικίας τεκνοποίησης, η οποία ενισχύθηκε κατά περισσότερο από πέντε έτη μεταξύ των γυναικών που γεννήθηκαν το 1952 και εκείνων που γεννήθηκαν το 1982.

Ανεργία, εισόδημα και στεγαστική κρίση

Ο κ. Κοτζαμάνης τονίζει ότι η μείωση της γονιμότητας, σε συνδυασμό με την αύξηση της ηλικίας απόκτησης παιδιών, οδήγησε στη νέα κατάρρευση των γεννήσεων μετά το 2008-2009.

Η τάση αυτή επιταχύνθηκε από τη μαζική μετανάστευση μετά το 2010, η οποία περιόρισε ακόμη περισσότερο τον ήδη μειούμενο αριθμό των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας.

Παράλληλα, η απουσία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την απόκτηση του επιθυμητού αριθμού παιδιών επηρέασε καθοριστικά τις νεότερες γενιές που βρίσκονται σε ηλικία δημιουργίας οικογένειας.

Η αύξηση της ανεργίας, οι δυσκολίες σταθερής ένταξης στην αγορά εργασίας, η μείωση των πραγματικών εισοδημάτων και, μετά το 2020, η στεγαστική κρίση, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, ενίσχυσαν την ανασφάλεια για το μέλλον.

Η ανασφάλεια αυτή επηρεάζει τόσο την απόφαση δημιουργίας οικογένειας όσο και τη δυνατότητα των ζευγαριών να αποκτήσουν τον αριθμό παιδιών που επιθυμούν.

Διαβάστε επίσης 

Συντάξεις: Το πακέτο της ΔΕΘ για 2,5 εκατ. συνταξιούχους – Οι 4 παρεμβάσεις που εξετάζει η κυβέρνηση

Δημοσκόπηση GPO: Σταθερά μπροστά η ΝΔ, δεύτερος ο Τσίπρας – «Καμπανάκι» για το ΠΑΣΟΚ ως αντιπολίτευση

Σαμ Νιλ: Πέθανε ο αγαπημένος ηθοποιός από το «Jurassic Park» σε ηλικία 78 ετών