CNN: Αυτό είναι το πλήρες προσχέδιο της συμφωνίας ΗΠΑ και Ιράν – Τα γκρίζα σημεία για Ορμούζ και ουράνιο

Λίγες ημέρες πριν από την προγραμματισμένη υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στην Ελβετία, το CNN φέρνει στο φως προσχέδιο του Μνημονίου Κατανόησης που, σύμφωνα με το δίκτυο, αποτυπώνει το πλαίσιο της εκεχειρίας και τα βασικά σημεία της μεταπολεμικής διευθέτησης.

Η αποκάλυψη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμππ, διαμηνύει ότι η Ουάσιγκτον διατηρεί το δικαίωμα να επανέλθει στρατιωτικά εάν κρίνει ότι η τελική συμφωνία δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες της.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το προσχέδιο περιλαμβάνει 14 σημεία και καθορίζει τους βασικούς όρους της εκεχειρίας, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, οικονομικές διευκολύνσεις προς την Τεχεράνη και τη δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Το CNN αναφέρει ότι εξασφάλισε αντίγραφο του κειμένου από Αμερικανό αξιωματούχο, ενώ το περιεχόμενό του επιβεβαιώθηκε από διπλωματικές πηγές που συμμετείχαν ή είχαν γνώση των διαπραγματεύσεων στο περιθώριο της συνόδου της G7 στη Γαλλία. Σύμφωνα πάλι με τον ίδιο, το κείμενο είναι ακριβώς το ίδιο που υπογράφηκε στη Γενεύη πριν από λίγες ημέρες.

Αμερικανοί αξιωματούχοι επιχείρησαν να υποβαθμίσουν τη σημασία του εγγράφου, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται κυρίως για ένα πολιτικό πλαίσιο αρχών και όχι για το πλήρες σύνολο των δεσμεύσεων που έχουν συμφωνηθεί μεταξύ των δύο πλευρών.

Από την άλλη πλευρά, το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim News Agency χαρακτήρισε τις διαρροές ανακριβείς, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι πληροφορίες που κυκλοφορούν δεν αντανακλούν πλήρως το περιεχόμενο της συμφωνίας.

Πετρέλαιο, κυρώσεις και αναπτυξιακό ταμείο 300 δισ. δολαρίων

Βάσει του σχεδίου, οι ΗΠΑ προτίθενται να επιτρέψουν εκ νέου στο Ιράν την εξαγωγή πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή σημαντικών ποσοτήτων ιρανικού αργού στις διεθνείς αγορές.

Παράλληλα, η Τεχεράνη προβλέπεται να αποκτήσει πρόσβαση σε αναπτυξιακό ταμείο ύψους 300 δισ. δολαρίων, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρήσει τις δεσμεύσεις που σχετίζονται με το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Τα γκρίζα σημεία

Ωστόσο, το προσχέδιο δεν δίνει σαφείς απαντήσεις για ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα των διαπραγματεύσεων, δηλαδή το μέλλον των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει το Ιράν.

Επιπλέον, στο μνημόνιο δεν γίνεται καμία ρητή αναφορά στο Στενό του Ορμούζ, παρά το γεγονός ότι η θαλάσσια οδός αναδείχθηκε ως το κεντρικό ζήτημα στις διαπραγματεύσεις. Ενώ το κείμενο ορίζει ότι η ναυτιλιακή κίνηση μεταξύ του Περσικού Κόλπου και του Κόλπου του Ομάν θα επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών, δεν αναφέρεται στο μελλοντικό καθεστώς αυτού του στρατηγικού στενού για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν απορρίψει τις εικασίες ότι η συμφωνία παραχωρεί στο Ιράν τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι θα συνεχίσει να ρυθμίζει τη διέλευση και να εισπράττει τέλη. Το κείμενο αναφέρει ότι η θαλάσσια κυκλοφορία θα επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα «από την πλευρά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν», διατύπωση που αφήνει ανοιχτό σε ερμηνείες το μελλοντικό καθεστώς του στενού.

Τέλος, το έγγραφο δεν κάνει καμία αναφορά στη στήριξη του Ιράν προς περιφερειακές μαχητικές ομάδες που έχουν επιτεθεί σε συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, ούτε στους βαλλιστικούς πυραύλους που εκτόξευσε εναντίον των γειτόνων του, παρά το γεγονός ότι αξιωματούχοι των ΗΠΑ ισχυρίζονταν το αντίθετο πριν από τη σύναψη της συμφωνίας

Το πλήρες κείμενο

1. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τους συμμάχους τους στον τρέχοντα πόλεμο, δηλώνουν, με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας, την άμεση και μόνιμη παύση του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και δεσμεύονται ότι από εδώ και στο εξής δεν θα προβούν σε καμία εχθρική ενέργεια η μία εναντίον της άλλης και θα απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας η μία εναντίον της άλλης. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τις διατάξεις του παρόντος άρθρου και των υπόλοιπων άρθρων.
2. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να σέβονται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της άλλης πλευράς και να απέχουν από την παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης πλευράς.
3. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να διαπραγματευτούν και να καταλήξουν σε τελική συμφωνία εντός προθεσμίας 60 ημερών το πολύ, η οποία μπορεί να παραταθεί κατόπιν αμοιβαίας συναίνεσης.
4. Αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και θα αποτρέψουν οποιαδήποτε παρέμβαση ή παρεμπόδιση εις βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, και θα αποκαταστήσουν την κυκλοφορία εντός 30 ημερών το πολύ, η κυκλοφορία των πλοίων θα είναι ανάλογη με αυτή που ίσχυε προπολεμικά από την πλευρά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν, επίσης, να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από τις γύρω περιοχές εντός 30 ημερών από την τελική συμφωνία.
5. Με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα λάβει αμέσως μέτρα για να διασφαλίσει ότι η κυκλοφορία εμπορικών πλοίων από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντίστροφα θα φτάσει σε προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη άρσης των τεχνικών εμποδίων και την εξουδετέρωση των ναρκών από το Ιράν.
6. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν, από κοινού με τους περιφερειακούς εταίρους τους, να καταρτίσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, το οποίο θα έχει συμφωνηθεί από τα δύο μέρη, για την αποκατάσταση και την οικονομική ανάπτυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, εξασφαλίζοντας παράλληλα χρηματοδότηση ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο μηχανισμός εφαρμογής του εν λόγω σχεδίου, ως μέρος της τελικής συμφωνίας, θα διαμορφωθεί εντός 60 ημερών.
7. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να άρουν, σύμφωνα με χρονοδιάγραμμα που θα συμφωνηθεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας, κάθε είδους κυρώσεις που επιβάλλονται επί του παρόντος στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και του Διοικητικού Συμβουλίου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), καθώς και όλων των μονομερών κυρώσεων των ΗΠΑ, τόσο των πρωτογενών όσο και των δευτερογενών.
8. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν επαναλαμβάνει ότι δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφώνησαν ότι η τύχη του εμπλουτισμένου υλικού και η τύχη όλων των άλλων αμοιβαία συμφωνηθέντων ζητημάτων που σχετίζονται με τον πυρηνικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών αναγκών του Ιράν, θα κριθούν σε μια τελική συμφωνία· η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τις διατάξεις του παρόντος άρθρου.
9. Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι, εν αναμονή μιας τελικής συμφωνίας, θα διατηρήσουν το status quo: το Ιράν θα διατηρήσει το status quo όσον αφορά το πυρηνικό του πρόγραμμα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις στο Ιράν ούτε θα ενισχύσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή.
10. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν τη δέσμευση ότι, αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας και έως την ημερομηνία άρσης των κυρώσεων, το Υπουργείο Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών θα εκδώσει εξαιρέσεις για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και των παραγώγων τους, καθώς και για όλες τις συναφείς υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζικών, ασφαλιστικών, μεταφορικών και παρόμοιων υπηρεσιών.
11. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν τη δέσμευση ότι, ανάλογα με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων προς την κατεύθυνση μιας τελικής συμφωνίας, τα δεσμευμένα ή υπό περιορισμούς κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν θα αποδεσμευθούν και θα καταστούν πλήρως διαθέσιμα. Τα κεφάλαια αυτά θα χρησιμοποιηθούν για οποιαδήποτε πληρωμή προς τελικούς δικαιούχους καθοριστεί από την Κεντρική Τράπεζα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και θα είναι πλήρως διαθέσιμα προς χρήση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν τη δέσμευση να εκδώσουν όλες τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις βάσει των ανωτέρω.
12. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι θα δημιουργηθεί ένας μηχανισμός εφαρμογής για την επίβλεψη της επιτυχούς εφαρμογής της Τελικής Συμφωνίας και της μελλοντικής τήρησης των δεσμεύσεων που αυτή προβλέπει.
13. Μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας και κατόπιν λήψης διαβεβαιώσεων σχετικά με την έναρξη της εφαρμογής των άρθρων 4, 5, 10 και 11 του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας, καθώς και τη συνεχή εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για μια Τελική Συμφωνία που θα αφορά αποκλειστικά τα υπόλοιπα άρθρα.
14. Η τελική συμφωνία θα εγκριθεί μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.