Συνομιλίες Τραμπ με ηγέτες αραβικών χωρών για την κατάσταση στο Ιράν

Εντατικές επαφές και διαβουλεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη σχετικά με την εξέλιξη της σύγκρουσης στο Ιράν.

Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει συγκαλέσει σύσκεψη με τη συμμετοχή των συμβούλων του προκειμένου να αποφασίσουν πως θα αντιμετωπίσουν τη νέα πρόταση της Τεχεράνης. Από το απόγευμα του Σαββάτου, ο Λευκός Οίκος έχει μετατραπεί σε ένα διπλωματικό «στρατηγείο», με τον Τραμπ να ηγείται διευρυμένης σύσκεψης στο Οβάλ Γραφείο και να ξεκινά έναν μαραθώνιο τηλεφωνικών επαφών με τους σημαντικότερους ηγέτες της Μέσης Ανατολής και της Νότιας Ασίας.

Νωρίτερα, ο Ντ. Τραμπ είχε δηλώσει ότι δεν θα ταξιδέψει στις Μπαχάμες για τις προγραμματισμένες γαμήλιες εκδηλώσεις του μεγαλύτερου γιου του, Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ —ο οποίος παντρεύτηκε με πολιτικό γάμο την Πέμπτη στη Φλόριντα— επιλέγοντας να παραμείνει στην Ουάσινγκτον. Το κεντρικό διακύβευμα είναι η παράταση της εύθραυστης εκεχειρίας που επιτεύχθηκε στις αρχές Απριλίου με τη μεσολάβηση του Πακιστάν. Ωστόσο, η Ουάσινγκτον στέλνει σαφές μήνυμα: καμία υπογραφή δεν θα μπει σε κείμενο συμφωνίας αν η Τεχεράνη δεν παρουσιάσει απτές, μη αναστρέψιμες δεσμεύσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Στο «κόκκινο» η διπλωματία

Σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες από αμερικανικές και αραβικές διπλωματικές πηγές, ο Ντόναλντ Τραμπ πραγματοποίησε μια κρίσιμη τηλεδιάσκεψη με τους ηγέτες της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Αιγύπτου, της Τουρκίας και του Πακιστάν. Οι συγκεκριμένες χώρες αποτελούν τον βασικό ιστό του μεσολαβητικού δικτύου που επιχειρεί να αποτρέψει την επιστροφή σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο.

Το γεγονός ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος επέλεξε να ενημερώσει προσωπικά και σε βάθος το συγκεκριμένο περιφερειακό μπλοκ δείχνει ότι οι διαπραγματεύσεις έχουν φτάσει στο τελικό τους στάδιο. «Οποιαδήποτε συμφωνία και αν προκύψει, ή οποιαδήποτε απόφαση για επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων, περνά μέσα από την αρχιτεκτονική ασφαλείας αυτών των κρατών», σχολίαζε ανώτατος Αμερικανός διπλωμάτης.

Την ίδια ώρα, έντονη είναι η συζήτηση στους διπλωματικούς κύκλους για το ποιοι δεν συμμετείχαν σε αυτές τις κλήσεις. Η πιο αξιοσημείωτη απουσία ήταν αυτή του Ισραηλινού Πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Οι σχέσεις των δύο ηγετών περιγράφονται τα τελευταίους εικοσιτετράωρα ως «εξαιρετικά τεταμένες». Το Τελ Αβίβ εμφανίζεται ιδιαίτερα ανήσυχο για το ενδεχόμενο μιας αμερικανοϊρανικής συμφωνίας που δεν θα εξουδετερώνει πλήρως τις στρατιωτικές δυνατότητες της Τεχεράνης, με τον Νετανιάχου να πιέζει παρασκηνιακά για άμεση επανέναρξη των αμερικανικών αεροπορικών πληγμάτων.

Το δίλημμα του Τραμπ

Η πολιτική ψυχολογία του Ντόναλντ Τραμπ αποτυπώνεται ανάγλυφα σε δηλώσεις του που είδαν το φως της δημοσιότητας μέσω του δικτύου Axios. Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον δημοσιογράφο Μπαράκ Ραβίντ, ο Αμερικανός Πρόεδρος παραδέχθηκε ότι είναι μοιρασμένος ακριβώς στο «50/50» όσον αφορά την επόμενη κίνησή του.

«Υπάρχουν δύο ενδεχόμενα: είτε θα τους χτυπήσουμε πιο σκληρά από ποτέ στην ιστορία τους, στέλνοντάς τους στην ολοκληρωτική καταστροφή, είτε θα υπογράψουμε μια συμφωνία που θα είναι εξαιρετική για εμάς», δήλωσε ο Τραμπ.

Ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει συγκαλέσει για την Κυριακή την ανώτατη ομάδα εθνικής ασφαλείας των ΗΠΑ, στην οποία συμμετέχουν ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο σύμβουλος Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος διατηρεί ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας με τις χώρες του Κόλπου. Στη συνάντηση αυτή αναμένεται να ληφθεί η οριστική απόφαση: έγκριση της προτεινόμενης 60ήμερης παράτασης της εκεχειρίας ή επανέναρξη των βομβαρδισμών.

Η σκιά του … Μπαράκ Ομπάμα

Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ είναι εγκλωβισμένος στην ίδια του την ρητορική. Το 2018 απέσυρε με θόρυβο τις ΗΠΑ από την πυρηνική συμφωνία του Μπαράκ Ομπάμα (το JCPOA), χαρακτηρίζοντάς την ως «τη χειρότερη συμφωνία στην ιστορία των ΗΠΑ» και μια «γιγαντιαία μυθοπλασία».

Αν σήμερα, το 2026, υπογράψει ένα κείμενο το οποίο θα προσφέρει στο Ιράν έστω και ελάχιστα λιγότερα από όσα είχε εξασφαλίσει ο Ομπάμα —ή αν αφήσει στην Τεχεράνη το δικαίωμα να κρατήσει μέρος των υποδομών εμπλουτισμού ουρανίου— θα υποστεί μια πρωτοφανή πολιτική ήττα.

Η γραμμή του Ομπάμα (2015) επέτρεπε στο Ιράν ελεγχόμενο, χαμηλό εμπλουτισμό ουρανίου για ειρηνικούς σκοπούς, με αντάλλαγμα αυστηρότατους διεθνείς ελέγχους.

Η κυβέρνηση Τραμπ, μέσω του Μάρκο Ρούμπιο, ζητά τώρα “zero enrichment” (μηδενικό εμπλουτισμό και πλήρη αποσυναρμολόγηση της πυρηνικής υποδομής της χώρας.

Το πρόβλημα είναι ότι το Ιράν του 2026, έχοντας αντέξει τους βομβαρδισμούς και κρατώντας κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, αρνείται πεισματικά να δεχτεί κάτι τέτοιο. Οι Ιρανοί διαπραγματευτές γνωρίζουν την εμμονή του Τραμπ και προσπαθούν να τον πιέσουν, ποντάροντας στο ότι η τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ έχει ανέβει 50% και οι ενδιάμεσες εκλογές πλησιάζουν.

Όπως σχολιάζουν Αμερικανοί αναλυτές, ο Τραμπ προτιμά να ρισκάρει μια γενικευμένη στρατιωτική σύγκρουση, παρά να υπογράψει μια συμφωνία που οι Δημοκρατικοί και τα ΜΜΕ θα μπορούσαν να χαρακτηρίσουν ως «πιο αδύναμη από εκείνη του Ομπάμα». Αυτός είναι και ο λόγος που δήλωσε στο Axios ότι είναι ακριβώς στο 50/50.

Το πυρηνικό «αγκάθι» και το Πακιστανικό κανάλι

Το Πακιστάν, υπό τον αρχηγό του στρατού Ασίμ Μουνίρ, διεξάγει έναν διπλωματικό μαραθώνιο μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Ο Μουνίρ ολοκλήρωσε έναν κύκλο επαφών στην ιρανική πρωτεύουσα με τον Ιρανό Υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, και τον πρόεδρο του κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.

Ωστόσο, το πολιτικό κλίμα στο εσωτερικό του Ιράν δεν αφήνει πολλά περιθώρια ελιγμών. Οι σκληροπυρηνικοί της Τεχεράνης, στενά συνδεδεμένοι με τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC), κατηγορούν τις ΗΠΑ για αναξιόπιστη στάση και διαμηνύουν ότι δεν πρόκειται να απεμπολήσουν τα «νόμιμα δικαιώματα» της χώρας στην πυρηνική τεχνολογία.

«Αν ο Τραμπ διαπράξει την ανοησία να ξαναρχίσει τον πόλεμο, η απάντηση του Ιράν θα είναι συντριπτική και πολύ πιο πικρή από την πρώτη ημέρα των συγκρούσεων», προειδοποίησε ο Γκαλιμπάφ, προσθέτοντάς μάλιστα ότι ο ιρανικός στρατός χρησιμοποίησε το διάστημα της εκεχειρίας για να αναδιοργανώσει και να ενισχύσει τις αμυντικές του υποδομές.

Η αποκλεισμοί και η οικονομική αιμορραγία

Πέρα από το γεωπολιτικό σκέλος, ο πόλεμος αυτός διεξάγεται με τεράστιο οικονομικό κόστος, το οποίο πιέζει ασφυκτικά και τις δύο πλευρές. Η στρατηγική των αποκλεισμών έχει προκαλέσει έμφραγμα στο παγκόσμιο εμπόριο:

Ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός: Η Αμερικανική Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι πέτυχε το «ορόσημο» της ανακατεύθυνσης 100 εμπορικών πλοίων που προσπάθησαν να προσεγγίσουν ιρανικά λιμάνια από την έναρξη των επιχειρήσεων επιβολής του αποκλεισμού στις 13 Απριλίου.

Το ιρανικό αντίμετρο στα Στενά του Ορμούζ: Το Ιράν απάντησε με τον δικό του καθολικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ. Αυτή τη στιγμή, εκατοντάδες εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο. Η κατάσταση αυτή έχει προκαλέσει παγκόσμια ανησυχία, με τον ΟΗΕ να προειδοποιεί ακόμη και για κίνδυνο επισιτιστικής κρίσης σε ευάλωτες περιοχές λόγω της αδυναμίας μεταφοράς λιπασμάτων και πρώτων υλών.

Η παράλυση των Στενών του Ορμούζ έχει οδηγήσει την τιμή του πετρελαίου Brent σε επίπεδα σταθερά άνω των 100 δολαρίων το βαρέλι. Για τον Τραμπ, το κόστος αυτό μεταφράζεται σε άμεση εσωτερική πολιτική πίεση. Η τιμή των καυσίμων στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 50% από την έναρξη των εχθροπραξιών στις 28 Φεβρουαρίου. Με τις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν και τους Ρεπουμπλικάνους να εμφανίζουν τάσεις υποχώρησης στις δημοσκοπήσεις, ο Αμερικανός Πρόεδρος χρειάζεται μια άμεση επιτυχία για να σώσει το πολιτικό του κεφάλαιο.  Όπως σημειώνει ο καθηγητής Πολ Μάσγκρεϊβ από το Πανεπιστήμιο Georgetown του Κατάρ: «Όλοι γνωρίζουν ότι ο Πρόεδρος Τραμπ είναι αυτός που βρίσκεται υπό τη μεγαλύτερη πολιτική πίεση. Το Ιράν ποντάρει στο ότι μπορεί να περιμένει περισσότερο από τις ΗΠΑ. Το μόνο χαρτί που έχει ο Τραμπ αυτή τη στιγμή είναι να πείσει την Τεχεράνη ότι αν δεν υπογράψει τώρα, ο πόνος που θα υποστεί στη συνέχεια θα είναι ανυπόφορος».

Η περιφερειακή εξίσωση: Λίβανος και Χεζμπολάχ

Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο καθώς η Τεχεράνη αρνείται να αποσυνδέσει τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ από το μέτωπο του Λιβάνου. Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, επιβεβαίωσε με μήνυμά του προς τον ηγέτη της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κασέμ, ότι η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν θα σταματήσει ποτέ να στηρίζει την αντίσταση» και ότι η επίτευξη κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο αποτελεί απαράβατο όρο της ιρανικής πρότασης για τη συνολική εκεχειρία.

Στο πεδίο των μαχών, η ένταση παραμένει αμείωτη παρά την ονομαστική εκεχειρία στο ιρανικό μέτωπο. Η Χεζμπολάχ ανακοίνωσε σειρά επιθέσεων με drones εναντίον εξελιγμένων πλατφορμών του συστήματος αεράμυνας «Iron Dome» του Ισραήλ στο βόρειο μέτωπο, καθώς και πλήγματα κατά ισραηλινών στρατιωτικών οχημάτων στον νότιο Λίβανο. Την ίδια στιγμή, οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές συνεχίζονται, με πρόσφατο πλήγμα σε κατοικημένη περιοχή στο νότιο Λίβανο να προκαλεί τον θάνατο πέντε αμάχων, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονταν και παιδιά.

Το κρίσιμο εικοσιτετράωρο

Οι επόμενες ώρες θεωρούνται καθοριστικές για την πορεία της Μέσης Ανατολής. Η Ουάσινγκτον βρίσκεται μπροστά σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι. Από τη μία πλευρά, η διπλωματική οδός προσφέρει μια προσωρινή εκτόνωση που θα μπορούσε να αποσυμπιέσει τις διεθνείς αγορές ενέργειας και να ανοίξει ξανά τις θαλάσσιες εμπορικές οδούς. Από την άλλη, η εμμονή του Ιράν να διατηρήσει το δικαίωμα στον εμπλουτισμό ουρανίου και η άρνησή του να υποχωρήσει στις αμερικανικές αξιώσεις για μηδενική πυρηνική δραστηριότητα ενισχύουν τις φωνές μέσα στον Λευκό Οίκο που ζητούν τον άμεσο τερματισμό της εκεχειρίας.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη εξαιτίας των αντικρουόμενων δημοσκοπικών ευρημάτων. Έρευνες (όπως του Pew και του Institute for Global Affairs) αποκαλύπτουν μια αξιοσημείωτη αντίφαση στην αμερικανική κοινή γνώμη. Ενώ το 59% των πολιτών θεωρεί πλέον «λάθος» την αρχική απόφαση για εμπλοκή στον πόλεμο, η κοινή γνώμη εμφανίζεται εγκλωβισμένη: το 73% των συντηρητικών ψηφοφόρων επιμένει στη συνέχιση των επιχειρήσεων, φοβούμενο ότι μια πρόωρη υποχώρηση χωρίς αυστηρές πυρηνικές δεσμεύσεις από την Τεχεράνη θα αποτελούσε γεωπολιτική ήττα για την Ουάσινγκτον.

Η συνεδρίαση (24/5/2026) της ομάδας εθνικής ασφαλείας υπό τον Ντόναλντ Τραμπ θα κρίνει αν η διεθνής κοινότητα θα οδηγηθεί σε μια επώδυνη, αλλά αναγκαία διπλωματική συμφωνία, ή αν οι σειρήνες του πολέμου θα ηχήσουν ξανά με ακόμη μεγαλύτερη σφοδρότητα πάνω από τον Κόλπο.

Διαβάστε επίσης

FT: Κοντά σε παράταση κατά 60 μέρες της κατάπαυσης πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με σταδιακό άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ

Μέση Ανατολή: Πρόοδο στις διαπραγματεύσεις βλέπουν ΗΠΑ και Ιράν – «50-50» για συμφωνία ή νέα κλιμάκωση λέει ο Τραμπ

Τραμπ: Πλησιάζουμε σε οριστικοποίηση συμφωνίας με το Ιράν