Σήμερα αναμένεται να ανακοινώσει η Κομισιόν το νέο πακέτο μέτρων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης που πυροδοτεί η ένταση στη Μέση Ανατολή, σε μια συγκυρία όπου οι πιέσεις στις τιμές ενέργειας επανέρχονται δυναμικά στο ευρωπαϊκό προσκήνιο.

Η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει ήδη προϊδεάσει για τη σοβαρότητα της κατάστασης, σημειώνοντας ότι μέσα σε μόλις 44 ημέρες το κόστος εισαγωγών ενέργειας για την Ευρώπη αυξήθηκε κατά περισσότερο από 22 δισ. ευρώ, χωρίς καμία αύξηση στις ποσότητες. Ένα στοιχείο που αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τις δομικές αδυναμίες του ευρωπαϊκού ενεργειακού μοντέλου και την εξάρτησή του από τα ορυκτά καύσιμα.

1

Οι προτάσεις θα αποτελέσουν τη βάση της συζήτησης στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 23ης και 24ης Απριλίου στη Λευκωσία, όπου οι ηγέτες της ΕΕ καλούνται να διαμορφώσουν μια κοινή απάντηση σε ένα ολοένα πιο ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον.

Η γεωπολιτική διάσταση και η άτυπη Σύνοδος Κορυφής στη Λευκωσία

Στην άτυπη Σύνοδο της Λευκωσίας, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα εξετάσουν συνολικά το γεωπολιτικό περιβάλλον, με αιχμή τη σύγκρουση στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή, η οποία δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για την ΕΕ.

Στο πλαίσιο αυτό, θα συζητηθούν, η συμβολή της Ευρώπης στην αποκλιμάκωση και την ειρήνη, η ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και οι επιπτώσεις των υψηλών τιμών ορυκτών καυσίμων και τα διαθέσιμα εργαλεία της ΕΕ.
Παράλληλα, οι ηγέτες θα εξετάσουν την εφαρμογή των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου, ιδίως στον τομέα της ενέργειας, ενώ δεν αποκλείεται να τεθούν και ζητήματα που άπτονται της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας της ΕΕ (άρθρο 42(7) της Συνθήκης), υπό το πρίσμα της ευρύτερης αστάθειας.

Επιπλέον, μέσω τηλεδιάσκεψης, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα ενημερώσει για τις τελευταίες εξελίξεις στον πόλεμο με τη Ρωσία.

Στο τραπέζι των συζητήσεων θα τεθεί και ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός. Η Σύνοδος θα ανοίξει και τη συζήτηση για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2028-2034, δηλαδή τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ. Οι ηγέτες θα εστιάσουν σε νέους ίδιους πόρους της ΕΕ, στη σύνδεση του προϋπολογισμού με την ανταγωνιστικότητα, ενώ σημειώνεται ότι ησυζήτηση θα συνεχιστεί καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026, με στόχο την έγκαιρη επίτευξη συμφωνίας.

Οι τέσσερις άξονες των μέτρων

Το πακέτο της Κομισιόν που ανακοινώνεται σήμερα αναμένεται να κινηθεί σε τέσσερις βασικούς άξονες:

  • χαλάρωση του πλαισίου κρατικών ενισχύσεων
  • συντονισμένες αγορές φυσικού αερίου και πλήρωση αποθηκών
  • στοχευμένα μέτρα μείωσης ενεργειακού κόστους
  • πολιτικές περιορισμού της κατανάλωσης

Παράλληλα, θα δοθεί έμφαση και σε διαρθρωτικές παρεμβάσεις, με στόχο να αντιμετωπιστούν όλα τα συστατικά του ενεργειακού κόστους – από τις τιμές καυσίμων και τα δικαιώματα εκπομπών, έως τις χρεώσεις δικτύων και τους φόρους.

Συντονισμός για το φυσικό αέριο

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ενίσχυση του ευρωπαϊκού συντονισμού στις αγορές φυσικού αερίου. Η εμπειρία των προηγούμενων κρίσεων έχει δείξει ότι ο κατακερματισμός οδηγεί σε αύξηση των τιμών, καθώς τα κράτη-μέλη ανταγωνίζονται μεταξύ τους στις διεθνείς αγορές.

Η Κομισιόν προωθεί έναν κοινό προγραμματισμό για την πλήρωση των αποθηκών, ώστε να αποφεύγονται ταυτόχρονες μαζικές αγορές που εκτινάσσουν τις τιμές. Παράλληλα, εξετάζεται η συντονισμένη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, προκειμένου να επιτευχθεί το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα.

Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα κοινών αγορών έχει ήδη αποδώσει, συγκεντρώνοντας 90 δισ. κυβικά μέτρα ζήτησης, εκ των οποίων τα 77 δισ. έχουν ήδη αντιστοιχιστεί μεταξύ αγοραστών και προμηθευτών. Το μοντέλο αυτό αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω.

Στήριξη με στόχευση και προσωρινό χαρακτήρα

Στο πεδίο των κρατικών ενισχύσεων, η Κομισιόν προωθεί μεγαλύτερη ευελιξία για τα κράτη-μέλη, ώστε να μπορούν να στηρίξουν άμεσα τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ωστόσο, η στήριξη αυτή θα πρέπει να είναι στοχευμένη, άμεση και προσωρινή.

Στόχος είναι να αποφευχθούν μόνιμες στρεβλώσεις στην αγορά και επιβαρύνσεις στα δημόσια οικονομικά. Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη διαβουλεύσεις για ένα νέο προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, το οποίο εκτιμάται ότι μπορεί να τεθεί σε ισχύ ακόμη και εντός Απριλίου.

Η εξοικονόμηση ως “φθηνότερη ενέργεια”

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη μείωση της κατανάλωσης. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται, η φθηνότερη ενέργεια είναι εκείνη που δεν καταναλώνεται. Στο πλαίσιο αυτό, προωθούνται πολιτικές ενεργειακής αποδοτικότητας, όπως:

  • ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων
  • εκσυγχρονισμός βιομηχανικού εξοπλισμού

Η κατεύθυνση είναι σαφής: λιγότερη κατανάλωση, μικρότερη εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος.

Διαρθρωτικές αλλαγές στον ορίζοντα

Πέρα από τα άμεσα μέτρα, η Κομισιόν σχεδιάζει και πιο μόνιμες παρεμβάσεις. Τον Μάιο αναμένονται νομοθετικές προτάσεις για τη μείωση φόρων και χρεώσεων δικτύων, ενώ τον Ιούλιο θα παρουσιαστεί η συνολική αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών (ETS).

Η στρατηγική είναι ξεκάθαρη: η μακροπρόθεσμη λύση για χαμηλότερες τιμές ενέργειας περνά μέσα από την απανθρακοποίηση, την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών και τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας.

Επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση

Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η μετάβαση δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς σημαντικές επενδύσεις. Σήμερα, μεγάλοι όγκοι καθαρής ενέργειας παραμένουν ανεκμετάλλευτοι λόγω ελλείψεων σε δίκτυα και αποθήκευση.

Για τον λόγο αυτό:

  • ενθαρρύνεται η καλύτερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων
  • σχεδιάζεται Διάσκεψη Επενδύσεων για την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων

  • δίνεται έμφαση σε δίκτυα, μπαταρίες και ευελιξία

Διαβάστε επίσης

Αποκάλυψη: Το «κόλπο» με τις Golden Visa, τα «μαύρα» κάτω από το τραπέζι και το μπλόκο από τον Πλεύρη

Έξτρα ενισχύσεις σε χαμηλοσυνταξιούχους και ενοικιαστές – Επέκταση επιδοτήσεων σε diesel και λιπάσματα

Τραμπ: Προτείνει τώρα παράταση της εκεχειρίας μέχρι να ολοκληρωθούν οι συνομιλίες με το Ιράν