Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν σε αντίποινα του πολέμου που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, προκαλεί παγκόσμιες γεωπολιτικές αναταραχές και κρίση στην αγορά ενέργειας, με τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τις χώρες παραγωγούς του Κόλπου να έχουν μειωθεί ή και σταματήσει.

Πέρα από τα καύσιμα, η κατάσταση αυτή επηρεάζει, μία σειρά από κρίσιμες πρώτες ύλες και βιομηχανικά προϊόντα, που διοχετεύονται στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες μέσω της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού, όπως αναφέρει το BBC.

1

Τα προϊόντα που επηρεάζονται είναι τα εξής:

Λιπάσματα και τρόφιμα

Τα πετροχημικά προϊόντα, που παράγονται από πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αποτελούν βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή λιπασμάτων. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων ποσοτήτων λιπασμάτων — όπως ουρία, ποτάσα, αμμωνία και φωσφορικά — διέρχεται κανονικά από τα Στενά του Ορμούζ.

Τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου δείχνουν ότι οι εξαγωγές λιπασμάτων μέσω της περιοχής έχουν καταρρεύσει μετά την έναρξη της σύγκρουσης. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η έλλειψη αυτή είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η περίοδος Μαρτίου–Απριλίου είναι καθοριστική για τις καλλιέργειες στο βόρειο ημισφαίριο.

Εκτιμάται ότι ακόμη και μια σύντομη διακοπή μπορεί να επηρεάσει ολόκληρη την καλλιεργητική περίοδο, με επιπτώσεις στην επισιτιστική ασφάλεια που θα διαρκέσουν πολύ πέρα από την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού. Με βάση σχετικές εκτιμήσεις, μια πλήρης διακοπή θα μπορούσε να αυξήσει τις διεθνείς τιμές σιταριού κατά 4,2% και φρούτων και λαχανικών κατά 5,2%.

Ήλιο και μικροτσίπ

Περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων αποστολών ηλίου προέρχεται από το Κατάρ και διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Το ήλιο αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την παραγωγή ημιαγωγών και μικροτσίπ, που χρησιμοποιούνται σε υπολογιστές, αυτοκίνητα και ηλεκτρικές συσκευές.

Οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές οδήγησαν στο κλείσιμο μεγάλων εγκαταστάσεων στο Κατάρ, με την αποκατάσταση της παραγωγής να εκτιμάται ότι θα διαρκέσει έως και πέντε χρόνια. Η εξέλιξη αυτή εντείνει τις ανησυχίες για αυξήσεις τιμών σε τεχνολογικά προϊόντα, όπως τα smartphones, αλλά και σε κρίσιμες υποδομές δεδομένων.

Παράλληλα, το ήλιο είναι απαραίτητο για τη λειτουργία ιατρικών μηχανημάτων, όπως οι μαγνητικοί τομογράφοι, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει και σε αύξηση του κόστους υγειονομικών υπηρεσιών.

Πετροχημικά και φαρμακευτική παραγωγή

Παράγωγα πετροχημικών, όπως η μεθανόλη και το αιθυλένιο, αποτελούν βασικές πρώτες ύλες για την παραγωγή φαρμάκων, από παυσίπονα και αντιβιοτικά έως εμβόλια.

Οι χώρες του Κόλπου — Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Ομάν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ και Μπαχρέιν — καλύπτουν περίπου το 6% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας πετροχημικών και εξάγουν μεγάλο μέρος μέσω των Στενών του Ορμούζ, κυρίως προς την Ασία.

Οι διαταραχές στις μεταφορές, αλλά και στις αεροπορικές συνδέσεις μέσω κόμβων όπως το Ντουμπάι, δημιουργούν κινδύνους για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα φαρμάκων. Αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξήσεις τιμών για τα νοικοκυριά.

Θείο, μέταλλα και μπαταρίες

Το θείο, υποπροϊόν της επεξεργασίας πετρελαίου και φυσικού αερίου, αποτελεί βασική πρώτη ύλη τόσο για λιπάσματα όσο και για τη μεταλλουργία. Περίπου το 50% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου θείου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ.

Χρησιμοποιείται για την παραγωγή θειικού οξέος, απαραίτητου για την επεξεργασία μετάλλων όπως χαλκός, κοβάλτιο και νικέλιο, καθώς και για την εξόρυξη λιθίου — βασικών υλικών για μπαταρίες.

Η διακοπή της τροφοδοσίας αναμένεται να αυξήσει το κόστος σε προϊόντα που χρησιμοποιούν μπαταρίες, από οικιακές συσκευές έως ηλεκτρικά οχήματα και στρατιωτικό εξοπλισμό.

Συμπερασματικά, η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αναδεικνύει την ευαλωτότητα των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων. Πέρα από την ενέργεια, επηρεάζονται κρίσιμοι τομείς όπως η αγροτική παραγωγή, η τεχνολογία, η υγεία και η βιομηχανία, με τις επιπτώσεις να μετακυλίονται τελικά στις τιμές για καταναλωτές και επιχειρήσεις παγκοσμίως.